Jeżeli masz prawo do urlopu wychowawczego, możesz złożyć pracodawcy wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy. Wymiar etatu może zostać obniżony maksymalnie do połowy pełnego wymiaru czasu pracy. Możesz zatem wnioskować na przykład o pracę na 3/4, 7/8 albo 1/2 etatu.

🤔Kiedy przysługuje ci to prawo?

Prawo to przysługuje ci, jeśli jesteś zatrudniona lub zatrudniony przez co najmniej 6 miesięcy. Do tego okresu wlicza się również poprzednie okresy twojego zatrudnienia. Z obniżonego wymiaru czasu pracy możesz korzystać w okresie, w którym przysługiwałby ci urlop wychowawczy, czyli nie dłużej niż do końca roku kalendarzowego, w którym twoje dziecko kończy 6 lat.

⏱Obniżony wymiar czasu pracy a urlop wychowawczy

Korzystanie z obniżonego wymiaru czasu pracy nie pomniejsza wymiaru przysługującego ci urlopu wychowawczego, ale wykorzystywanie urlopu wychowawczego skraca czas, w którym możesz obniżyć etat. Wniosek należy złożyć co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem pracy w obniżonym wymiarze. Pracodawca ma obowiązek go uwzględnić. Jeżeli złożysz wniosek później, pracodawca powinien obniżyć twój wymiar czasu pracy nie później niż po upływie 21 dni od dnia otrzymania wniosku.

💵Czy zmieni się twoje wynagrodzenie?

Tak, pamiętaj, że obniżenie etatu powoduje odpowiednie obniżenie wynagrodzenia. Wpływa również proporcjonalnie na wymiar przysługującego ci urlopu wypoczynkowego.

🛡️Czy przysługuje ci ochrona zatrudnienia?

Tak, złożenie wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy wiąże się także ze szczególną ochroną zatrudnienia. Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać z tobą umowy od dnia złożenia wniosku do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, jednak ochrona z tego tytułu trwa łącznie nie dłużej niż 12 miesięcy. Jeżeli złożysz wniosek wcześniej niż 21 dni przed rozpoczęciem pracy na część etatu, ochrona rozpoczyna się 21 dni przed tą datą. 

🛡️⚠Czy od ochrony zatrudnienia są wyjątki?

Owszem, ochrona nie ma charakteru bezwzględnego. Rozwiązanie umowy jest możliwe między innymi w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy albo wystąpienia przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia. Jednocześnie w firmach zatrudniających ponad 20 osób ochrona jest wyłączona np. w przypadku likwidacji stanowiska pracy.

Pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat w każdym roku kalendarzowym przysługuje płatne zwolnienie od pracy w wymiarze 2 dni albo 16 godzin. Pierwszy wniosek przesądza, czy uprawnienie będzie udzielane w dniach, czy w godzinach. 

🤔Kiedy możesz wykorzystać zwolnienie na opiekę nad dzieckiem?

Zwolnienie to możesz wykorzystać zarówno w związku z chorobą dziecka, jak i wtedy, gdy dziecko jest zdrowe. Przepisy nie wymagają przedstawienia zwolnienia lekarskiego ani wyjaśniania pracodawcy przyczyny, dla której potrzebujesz czasu na opiekę.

⏳Zwolnienie w dniach a zwolnienie w godzinach

Jeżeli wybierzesz zwolnienie w dniach, każdy dzień obejmie cały zaplanowany dzień pracy. Ma to znaczenie zwłaszcza w równoważnym systemie czasu pracy. Jeżeli zgodnie z harmonogramem masz w danym dniu pracować przez 12 godzin, wykorzystanie jednego dnia zwolnienia obejmie wszystkie 12 godzin.

Jeżeli wybierzesz zwolnienie w godzinach, możesz wykorzystywać je w częściach, na przykład po 2 albo 4 godziny. W przypadku zatrudnienia na część etatu limit godzinowy oblicza się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Przykładowo – pracownikowi zatrudnionemu na 1/2 etatu przysługuje 8 godzin zwolnienia. Niepełną godzinę zaokrągla się w górę do pełnej godziny.

❓Czy mając więcej dzieci, otrzymujesz więcej dni zwolnienia na opiekę?

Nie, wymiar zwolnienia nie zależy od liczby dzieci. Rodzic wychowujący jedno dziecko oraz rodzic wychowujący troje dzieci mają taki sam limit – 2 dni albo 16 godzin w roku. Ponadto limit jest wspólny dla obojga rodziców.

Pracownik może otrzymać zwolnienie lekarskie na czas opiekowania się chorym dzieckiem. Potocznie mówi się w takiej sytuacji o „zwolnieniu lekarskim na dziecko”, jednak formalnie jest to zasiłek opiekuńczy.

🤔Jakie warunki trzeba spełnić, by otrzymać zwolnienie lekarskie na opiekę nad dzieckiem?

Warunkiem przyznania zasiłku jest konieczność osobistego sprawowania opieki. Co do zasady w waszym domu nie może być innej osoby, która mogłaby zapewnić dziecku opiekę. Warunku tego nie stosuje się w przypadku opieki nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat.

💵Ile wynosi zasiłek w czasie zwolnienia?

Zasiłek wynosi 80% podstawy jego wymiaru. Przysługuje za każdy dzień objęty zwolnieniem lekarskim, również za soboty, niedziele i święta.

Roczne limity zasiłku wynoszą:

• do 60 dni – w przypadku opieki nad chorym dzieckiem, które nie ukończyło 14 lat,
• do 14 dni – w przypadku opieki nad chorym dzieckiem, które ukończyło 14 lat,
• do 30 dni – w określonych przypadkach opieki nad dzieckiem z niepełnosprawnością, które nie ukończyło 18 lat.

Łączny okres wypłaty zasiłku opiekuńczego na dzieci i innych członków rodziny nie może przekroczyć 60 dni w roku kalendarzowym. Jest to limit wspólny dla rodziców i opiekunów, niezależny od liczby dzieci.

📑Jakich formalności musisz dopełnić?

Podstawą nieobecności jest zaświadczenie lekarskie, wystawione jako e-ZLA. Samo zwolnienie lekarskie nie wystarcza jednak do wypłaty świadczenia. Rodzic musi również złożyć wniosek ZUS Z-15A. 

W okresie zwolnienia należy faktycznie sprawować opiekę nad dzieckiem. Wykonywanie pracy zarobkowej albo korzystanie ze zwolnienia niezgodnie z jego celem może spowodować utratę prawa do zasiłku za cały okres objęty zaświadczeniem.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

>> Zasiłek opiekuńczy — komu przysługuje i na jak długo

Korzystanie z urlopu macierzyńskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego albo urlopu ojcowskiego nie powoduje utraty prawa do urlopu wypoczynkowego. 

🤔Czy urlop wypoczynkowy można wziąć po urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim?

Tak, po zakończeniu urlopu związanego z rodzicielstwem można złożyć wniosek o udzielenie urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po tym urlopie. Jeżeli zachowana jest bezpośrednia ciągłość, pracodawca ma obowiązek uwzględnić wniosek. Nie może odmówić ze względu na plan urlopów, sezon urlopowy ani konieczność zapewnienia zastępstwa.

🧩Z jakiej części urlopu wypoczynkowego możesz skorzystać?

We wniosku można wskazać zarówno urlop zaległy, jak i urlop bieżący. To ty decydujesz, jaką część przysługującego urlopu chcesz wykorzystać – z zastrzeżeniem, że nie możesz wnioskować o więcej dni, niż ci przysługuje. Wniosek należy złożyć przed zakończeniem urlopu związanego z rodzicielstwem (co najmniej 1 dzień wcześniej).

🌞Czy urlop wypoczynkowy można wziąć po urlopie wychowawczym?

Tak, ale tu zasady są nieco inne. Po zakończeniu urlopu wychowawczego pracodawca nie ma ustawowego obowiązku udzielenia urlopu wypoczynkowego dokładnie w terminie wskazanym przez ciebie. Termin ustala się wówczas zgodnie z zasadami ogólnymi. Długotrwały urlop wychowawczy może również wpłynąć na wymiar urlopu wypoczynkowego w roku powrotu do pracy.

⚠Po jakim czasie przedawnia się urlop wypoczynkowy?

Urlop wypoczynkowy przedawnia się z upływem 3 lat, od kiedy stał się wymagalny.

Bez zgody pracownika pracodawca nie może:

• zatrudniać go w godzinach nadliczbowych,
• zatrudniać go w porze nocnej,
• stosować wobec niego systemu przerywanego czasu pracy ani równoważnego systemu czasu pracy,
• delegować go poza stałe miejsce pracy.

Ochrona ta przysługuje zarówno matce, jak i ojcu dziecka. Nie zależy od tego, czy dziecko jest zdrowe, czy wymaga szczególnej opieki. Nie ma również znaczenia wymiar etatu ani staż pracy rodzica. W przeciwieństwie do zakazu dotyczącego pracownicy w ciąży rodzic dziecka do 8 lat może zgodzić się na pracę w nocy, nadgodziny, przerywany czas pracy albo delegację. Zgoda powinna być dobrowolna.

👪Czy z uprawnienia mogą korzystać jednocześnie mama i tata?

Nie, jeżeli oboje jesteście zatrudnieni, z uprawnienia może w tym samym czasie korzystać tylko jedno z was. Sami decydujecie, które z was będzie korzystało z ochrony, i informujecie o tym swoich pracodawców. W razie zmiany sytuacji rodzinnej mogą zmienić się wasze wcześniejsze ustalenia.

🙋‍♀️🙋‍♂️Co się dzieje, gdy nie wyrazisz zgody na sugerowany sposób zatrudnienia?

Pracownik, który nie wyrazi zgody na sugerowany przez pracodawcę sposób zatrudnienia, powinien wykonywać pracę w zwykłych godzinach wynikających z obowiązującego go rozkładu. Opisane zasady obowiązują również podczas pracy zdalnej. Wykonywanie pracy z domu nie pozwala pracodawcy polecać chronionemu pracownikowi pracy w nadgodzinach albo w porze nocnej bez wymaganej zgody.

Praca może być wykonywana zdalnie całkowicie albo częściowo, na przykład przez kilka dni w tygodniu. Miejsce jej wykonywania wskazuje pracownik, ale musi ono zostać każdorazowo uzgodnione z pracodawcą. Pracownik nie może więc samodzielnie zdecydować, że będzie pracował z dowolnego miejsca.

🤔Kiedy możesz umówić się z pracodawcą na pracę zdalną?

Pracę zdalną można uzgodnić już przy zawieraniu umowy o pracę albo później, w trakcie zatrudnienia. Jeżeli należysz do grupy osób wymienionych poniżej, twój wniosek o pracę zdalną nabywa priorytetowego znaczenia:

• pracownica w ciąży,
• pracownik wychowujący dziecko do ukończenia przez nie 4. roku życia,
• rodzic dziecka posiadającego zaświadczenie wydane na podstawie ustawy „Za życiem”,
• rodzic dziecka posiadającego określone orzeczenie o niepełnosprawności albo dokument dotyczący potrzeby kształcenia specjalnego, wczesnego wspomagania rozwoju lub zajęć rewalidacyjno-wychowawczych,
• pracownik opiekujący się osobą pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, posiadającą odpowiednie orzeczenie o niepełnosprawności.

Pracodawca w powyższych przypadkach powinien uwzględnić twój wniosek, chyba że wykonywanie pracy zdalnej nie jest możliwe ze względu na organizację pracy albo rodzaj wykonywanych obowiązków. Przykładem może być praca wymagająca stałej obecności przy maszynie, bezpośredniej obsługi klientów albo wykonywania zadań wyłącznie w zakładzie pracy. Jeżeli pracodawca odmawia ci uwzględnienia wniosku, musi przekazać przyczynę odmowy w formie papierowej albo elektronicznej. Powinien zrobić to w ciągu 7 dni roboczych od dnia złożenia przez ciebie wniosku.

👪Elastyczna organizacja czasu pracy dla rodzica dziecka do 8 lat

Jako rodzic dziecka, które ukończyło 4 lata, ale nie ukończyło jeszcze 8 lat, możesz wystąpić o pracę zdalną w ramach wniosku o elastyczną organizację pracy. Taki wniosek nie jest jednak wiążący w takim samym stopniu jak wniosek rodzica dziecka do 4 lat. Pracodawca powinien go rozpatrzyć, uwzględniając potrzeby rodzica oraz możliwości zakładu pracy.

⚡Materiały i koszty energii elektrycznej

W przypadku regularnej pracy zdalnej pracodawca ma obowiązek zapewnić materiały i narzędzia potrzebne do pracy, pokryć koszty energii elektrycznej oraz niezbędnych usług telekomunikacyjnych, a także zapewnić pomoc techniczną. Jeżeli pracownik korzysta z własnego sprzętu, może otrzymywać ekwiwalent albo ryczałt ustalony zgodnie z przepisami obowiązującymi u pracodawcy.

🏠Okazjonalna praca zdalna

Okazjonalna praca zdalna jest odrębnym rozwiązaniem. Przysługuje wyłącznie na wniosek pracownika i może być wykonywana maksymalnie przez 24 dni w roku kalendarzowym. Przy okazjonalnej pracy zdalnej pracodawca nie ma ustawowego obowiązku pokrywania kosztów prądu i internetu ani zapewniania sprzętu. Może jednak wprowadzić korzystniejsze zasady w porozumieniu z pracownikiem. Niezmiennie obowiązują wymagania dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony informacji oraz danych osobowych.

Jako pracujący rodzic wychowujący dziecko do ukończenia przez nie 8. roku życia możesz wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o zastosowanie elastycznej organizacji pracy. Rozwiązanie to ma ułatwić ci łączenie obowiązków zawodowych z opieką nad dzieckiem.

Elastyczna organizacja pracy może polegać między innymi na:

• wykonywaniu pracy zdalnej,
• zastosowaniu elastycznych godzin rozpoczynania pracy,
• ustaleniu indywidualnego rozkładu czasu pracy,
• zastosowaniu systemu skróconego tygodnia pracy,
• zastosowaniu systemu pracy weekendowej,
• zastosowaniu systemu przerywanego czasu pracy,
• obniżeniu wymiaru czasu pracy (jest to uprawnienie odrębne od obniżenia etatu w ramach prawa do urlopu wychowawczego).

📝Jak złożyć wniosek o elastyczną organizację czasu pracy?

Wniosek należy złożyć w formie papierowej albo elektronicznej co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem korzystania z elastycznej organizacji pracy. Pracodawca powinien rozpatrzyć wniosek, biorąc pod uwagę zarówno potrzeby pracownika, jak i potrzeby zakładu pracy. 

🏭Czy pracodawca musi przyjąć wniosek o elastyczną organizację czasu pracy?

Nie, wniosek o elastyczną organizację pracy nie jest dla pracodawcy bezwzględnie wiążący. Pracodawca może odmówić ci jego uwzględnienia, ale powinien przedstawić konkretną przyczynę odmowy. Może także zaproponować inny termin rozpoczęcia korzystania z elastycznej organizacji pracy. Informację o uwzględnieniu wniosku, przyczynie odmowy albo innym możliwym terminie pracodawca musi przekazać ci w formie papierowej albo elektronicznej w ciągu 7 dni od otrzymania wniosku.

Jeśli karmisz dziecko piersią, masz prawo do płatnych przerw w pracy. Przerwy są wliczane do czasu pracy, dlatego nie trzeba ich odpracowywać, a skorzystanie z nich nie może powodować obniżenia wynagrodzenia.

🤱🏻Ile przerw na karmienie piersią przysługuje w pracy?

Jeżeli karmisz jedno dziecko, przysługują ci dwie przerwy po 30 minut przeznaczone na karmienie. Jeżeli karmisz więcej niż jedno dziecko, masz prawo do dwóch przerw po 45 minut. Możesz wnioskować o połączenie tych przerw. Połączenie przerw może ci umożliwić późniejsze rozpoczynanie albo wcześniejsze kończenie pracy, ale sposób wykorzystania przerw powinnaś ustalić z pracodawcą.

Liczba przerw zależy również od liczby godzin pracy w danym dniu:

• jeżeli dobowy czas pracy jest krótszy niż 4 godziny – przerwa nie przysługuje,
• jeżeli dobowy czas pracy wynosi od 4 do 6 godzin – przysługuje jedna przerwa,
• jeżeli dobowy czas pracy przekracza 6 godzin – przysługują dwie przerwy.

👶🍼Do jakiego wieku dziecka można skorzystać z przerw w pracy na karmienie piersią?

Kodeks pracy nie określa maksymalnego wieku dziecka, do którego można korzystać z przerw. Prawo przysługuje tak długo, jak długo rzeczywiście karmisz dziecko piersią. Pracodawca nie może samodzielnie przyjąć, że uprawnienie wygasa na przykład po ukończeniu przez dziecko roku.

Z przerw można korzystać także podczas pracy zdalnej. Prawo to przysługuje ci niezależnie od tego, czy w danym dniu wykonujesz obowiązki w zakładzie pracy, czy w domu.

Przepisy przewidują kilka rodzajów ochrony zatrudnienia związanej z macierzyństwem i ojcostwem. Zakres ochrony zależy od tego, z jakiego uprawnienia korzystają rodzice.

⚠Kiedy pracodawca nie może wypowiedzieć umowy osobie z dzieckiem?

Najszersza ochrona przysługuje kobiecie w ciąży oraz mamie i tacie korzystającym z urlopów związanych z rodzicielstwem. Co do zasady pracodawca nie może wypowiedzieć ci ani rozwiązać z tobą umowy o pracę:

• w okresie ciąży,
• podczas urlopu macierzyńskiego,
• podczas urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,
• podczas uzupełniającego urlopu macierzyńskiego,
• podczas urlopu rodzicielskiego,
• podczas urlopu ojcowskiego.

Ochrona obejmuje również okres od złożenia wniosku o udzielenie odpowiedniego urlopu do dnia jego zakończenia. Jeżeli złożysz wniosek ze znacznym wyprzedzeniem, ochrona rozpoczyna się nie wcześniej niż w terminie określonym w Kodeksie pracy:

• 14 dni przed rozpoczęciem urlopu macierzyńskiego albo części urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,
• 21 dni przed rozpoczęciem uzupełniającego urlopu macierzyńskiego,
• 21 dni przed rozpoczęciem urlopu rodzicielskiego albo jego części,
• 7 dni przed rozpoczęciem urlopu ojcowskiego albo jego części.

W okresie ochronnym pracodawca nie może także podejmować przygotowań zmierzających do rozwiązania z tobą umowy. Ochrona nie jest jednak całkowita. Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z twojej winy może być dopuszczalne, jeżeli zachodzą ustawowe przesłanki, a reprezentująca cię organizacja związkowa wyrazi zgodę, gdy jest to wymagane. Szczególne zasady obowiązują także w razie ogłoszenia upadłości albo likwidacji pracodawcy, która też może nastąpić podczas twojego przebywania na urlopie. W takim przypadku świadczenie przejmowane jest przez ZUS i wypłacane przez cały okres trwania uprawnienia. 

🛡️Ochrona podczas urlopu wychowawczego

Odrębna ochrona przysługuje ci podczas korzystania z urlopu wychowawczego. Rozpoczyna się ona z chwilą złożenia wniosku, nie wcześniej jednak niż 21 dni przed rozpoczęciem urlopu, i trwa do dnia jego zakończenia. Jednakże w firmach zatrudniających powyżej 20 pracowników zostanie wyłączona po upływie 3 miesięcy urlopu, jeśli przyczyny wypowiedzenia leżą po stronie pracodawcy. Jeśli masz prawo do urlopu wychowawczego, możesz zamiast urlopu wystąpić o obniżenie wymiaru czasu pracy.

Samo posiadanie dziecka nie daje ci ogólnej ochrony przed rozwiązaniem umowy. Natomiast złożenie wniosku o jakiekolwiek uprawnienia dla rodziców nie może stanowić przyczyny twojego zwolnienia ani przygotowań do rozwiązania z tobą umowy.

🛡️⏳Czy ochrona przedłuża termin twojej umowy o pracę?

Ochrona nie powoduje automatycznego przedłużenia każdej umowy terminowej. Umowa na czas określony może rozwiązać się z upływem terminu, na który została zawarta. Szczególny wyjątek dotyczy określonych umów, które ulegają przedłużeniu do dnia porodu, jeżeli termin ich zakończenia przypada po upływie trzeciego miesiąca ciąży.

W okresie ochronnym pracodawca nie może:

• prowadzić przygotowań do wypowiedzenia albo rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia,
• wypowiedzieć ci umowy o pracę,
• rozwiązać z tobą umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Zakaz prowadzenia przygotowań oznacza, że pracodawca nie powinien podejmować czynności bezpośrednio zmierzających do zakończenia zatrudnienia chronionego pracownika, a następnie czekać z wręczeniem ci wypowiedzenia do zakończenia urlopu. Pracodawca może jednak dokonywać zmian organizacyjnych, likwidować stanowiska albo prowadzić reorganizację zakładu. Nie może jednak w okresie ochronnym wypowiedzieć chronionemu pracownikowi umowy wyłącznie dlatego, że jego stanowisko zostało zlikwidowane.

📝Wniosek o urlop złożony w okresie wypowiedzenia

Jeżeli najpierw otrzymasz wypowiedzenie, a następnie złożysz prawidłowy wniosek o urlop rodzicielski, pracodawca powinien udzielić ci urlopu, jeżeli ma się on rozpocząć jeszcze w czasie trwania zatrudnienia.

Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez Państwową Inspekcję Pracy oraz Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jeżeli ochrona wynikająca z art. 177 Kodeksu pracy rozpocznie się przed upływem okresu wypowiedzenia, pracodawca nie powinien dopuścić do rozwiązania umowy. Przepis zakazuje bowiem nie tylko wręczenia wypowiedzenia w okresie ochronnym, ale również rozwiązania stosunku pracy. Dlatego pracodawca powinien je wycofać.

Po zakończeniu urlopu związanego z rodzicielstwem pracodawca ma obowiązek dopuścić cię do pracy. Obowiązek ten dotyczy powrotu po:

• urlopie macierzyńskim,
• urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego,
• uzupełniającym urlopie macierzyńskim,
• urlopie rodzicielskim,
• urlopie ojcowskim,
• urlopie wychowawczym.

W pierwszej kolejności pracownik powinien zostać dopuszczony do pracy na stanowisku zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu. Pracodawca nie może dowolnie przenieść go na inne stanowisko tylko dlatego, że podczas nieobecności jego obowiązki wykonywała inna osoba.

🏭Czy pracodawca może zaproponować po urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim stanowisko równorzędne?

Tak, ale dopiero wtedy, gdy powrót na dotychczasowe stanowisko rzeczywiście nie jest możliwy, na przykład z powodu przeprowadzonej reorganizacji i likwidacji tego stanowiska. Nowe stanowisko powinno odpowiadać twojej pozycji zawodowej, mieć porównywalny poziom odpowiedzialności i nie prowadzić do degradacji służbowej.

Warunki zatrudnienia po powrocie nie mogą być mniej korzystne od warunków, które obowiązywałyby, gdybyś nie korzystał lub nie korzystała z urlopu. Dotyczy to w szczególności wynagrodzenia. Pracodawca powinien uwzględnić podwyżki, które objęłyby pracownika, gdyby w tym czasie wykonywał pracę. Może chodzić na przykład o:

• podwyżkę wynagrodzenia przyznaną wszystkim pracownikom albo całej grupie zawodowej,
• zmianę stawki przypisanej do określonego stanowiska,
• podwyższenie płacy wynikające ze zmiany przepisów albo zakładowych zasad wynagradzania,
• dodatek związany ze stażem pracy, jeżeli okres urlopu jest wliczany do stażu uprawniającego do tego dodatku.

💵Czy można wnioskować o wyrównanie wynagrodzenia po urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim?

Tak, jeżeli po powrocie pracownik otrzymuje niższe wynagrodzenie, niż otrzymywałby bez korzystania z urlopu, może domagać się wyrównania. W pierwszej kolejności warto wystąpić do pracodawcy na piśmie, wskazując składniki wynagrodzenia, które nie zostały prawidłowo uwzględnione. W razie sporu pracownik może zwrócić się do Państwowej Inspekcji Pracy albo dochodzić roszczeń przed sądem pracy.

Obowiązek dopuszczenia do pracy nie oznacza bezterminowej ochrony przed każdą późniejszą zmianą stanowiska lub rozwiązaniem umowy. Po prawidłowym przywróceniu pracownika pracodawca może podejmować decyzje kadrowe na ogólnych zasadach, jeżeli wynikają one z przyczyn rzeczywistych i zgodnych z prawem. Nie powinien jednak wykorzystywać reorganizacji albo wypowiedzenia zmieniającego do obejścia prawa pracownika do powrotu.

Świadczenie „Aktywnie w domu” przysługuje wam od pierwszego dnia miesiąca, w którym dziecko ukończy 12 miesięcy, do zakończenia przez nie 35. miesiąca życia.

💵Ile wynosi świadczenie „Aktywnie w domu”?

Świadczenie to wynosi 500 zł miesięcznie na dziecko. Kwota ta nie jest podwyższana, jeżeli dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności. Nie obowiązuje także kryterium dochodowe ani nie musisz wykazywać, kto opiekuje się dzieckiem w czasie, gdy pozostaje ono w domu.

🤔Czy świadczenie „Aktywnie w domu” zależy od zatrudnienia rodziców?

Nie. Z uwagi na fakt, że świadczenie „Aktywnie w domu” przysługuje w sytuacji, w której rodzice nie mogą wnioskować o „Aktywni rodzice w pracy” lub „Aktywnie w żłobku”, nie ma znaczenia, czy rodzice pracują, czy nie. Zdarzają się bowiem sytuacje, w których rodzice są aktywni zawodowo, ale nie spełniają w pełni kryteriów innych programów.

🙋‍♀️🙋‍♂️O świadczenie „Aktywnie w domu” możesz wystąpić, jeżeli jesteś:

• matką albo ojcem, z którym dziecko wspólnie mieszka i pozostaje na jego utrzymaniu,
• opiekunem faktycznym dziecka, czyli osobą sprawującą nad nim opiekę, która wystąpiła do sądu z wnioskiem o jego przysposobienie.

Wniosek możesz złożyć najwcześniej w miesiącu, w którym dziecko kończy 12 miesięcy. Prawo do świadczenia powstaje od miesiąca złożenia wniosku. ZUS nie przyzna go za wcześniejsze miesiące, dlatego warto pamiętać o terminie. Wniosek składa się wyłącznie elektronicznie:

• przez eZUS,
• w aplikacji mZUS,
• przez portal Emp@tia,
• za pośrednictwem bankowości elektronicznej, jeżeli twój bank udostępnia taką usługę.

Świadczenie jest przekazywane na rachunek bankowy wskazany we wniosku.

❓Czy można jednocześnie korzystać ze świadczeń „Aktywnie w domu”, „Aktywni rodzice w pracy” i „Aktywnie w żłobku”?

Nie. Na to samo dziecko za ten sam miesiąc może zostać przyznane tylko jedno świadczenie z programu Aktywny Rodzic. Możecie zmieniać wybraną formę wsparcia, jeżeli zmieni się wasza sytuacja, ale nie można równocześnie pobierać na jedno dziecko świadczenia „Aktywnie w domu”, „Aktywni rodzice w pracy” oraz „Aktywnie w żłobku”. 

Świadczenie nie wlicza się do dochodu.

🔗Więcej informacji znajdziecie na stronach:

>> Aktywny Rodzic – żłobek, praca czy dom
>> Aktywnie w domu – gdy dziecko zostaje z rodzicem

Świadczenie „Aktywni rodzice w pracy” jest przeznaczone dla aktywnych zawodowo rodziców i opiekunów dzieci w wieku od 12. do 35. miesiąca życia. Przysługuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym dziecko kończy 12 miesięcy, do ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dziecko kończy 36 miesięcy.

💵Ile wynosi świadczenie „Aktywni rodzice w pracy”?

Świadczenie wynosi:

• 1500 zł miesięcznie na dziecko,
• 1900 zł miesięcznie na dziecko posiadające orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej albo długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby oraz konieczności stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji dziecka (punkty 7 i 8 orzeczenia).

💰Czy świadczenie „Aktywni rodzice w pracy” zależy od dochodu?

Nie, prawo do świadczenia nie zależy od dochodu rodziny, ale musicie jako rodzice spełnić warunki dotyczące aktywności zawodowej. Do aktywności zawodowej zalicza się między innymi:

• zatrudnienie na podstawie umowy o pracę lub umowy zlecenia, 
• prowadzenie działalności gospodarczej, 
• podleganie ubezpieczeniu w KRUS,
• pozostawanie w stosunku służbowym. 

Za okres aktywności mogą zostać uznane również okresy pobierania zasiłków, w tym zasiłku macierzyńskiego, chorobowego lub opiekuńczego, jeżeli świadczenie nie jest pobierane już po ustaniu tytułu do ubezpieczenia.

🧮Podstawa wymiaru składek

Jeżeli wspólnie wychowujecie dziecko, wasza łączna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe musi wynosić co najmniej 100% minimalnego wynagrodzenia. Jednocześnie podstawa każdej z osób wychowujących dziecko nie może być niższa niż 50% minimalnego wynagrodzenia. W przypadku osoby prowadzącej działalność gospodarczą i korzystającej z określonych ulg składkowych indywidualny próg może wynosić 30% minimalnego wynagrodzenia.

Jeżeli samodzielnie wychowujesz dziecko, twoja podstawa wymiaru składek musi wynosić co najmniej 100% minimalnego wynagrodzenia.

❌Kiedy świadczenie nie przysługuje?

Świadczenie „Aktywni rodzice w pracy” nie przysługuje, jeżeli dziecko uczęszcza do żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola albo pozostaje pod opieką dziennego opiekuna. Przepisy nie wymagają natomiast, aby dzieckiem zajmowała się konkretna osoba. Opiekę może sprawować na przykład niania, babcia, dziadek albo inna wybrana przez was osoba.

Wniosek składa się do ZUS wyłącznie elektronicznie:

• przez eZUS,
• w aplikacji mZUS,
• przez portal Emp@tia,
• za pośrednictwem bankowości elektronicznej, jeżeli twój bank udostępnia taką usługę.

Prawo do świadczenia ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Świadczenie jest wypłacane rodzicowi lub opiekunowi na wskazany rachunek bankowy.

❓Czy można jednocześnie korzystać ze świadczeń „Aktywni rodzice w pracy”, „Aktywnie w domu” i „Aktywnie w żłobku”?

Nie. Na to samo dziecko za dany miesiąc może zostać wypłacone tylko jedno świadczenie z programu Aktywny Rodzic. Jeżeli zmieni się wasza sytuacja, możecie przejść na świadczenie „Aktywnie w domu” albo „Aktywnie w żłobku”, o ile spełnicie warunki jego przyznania.

☝O czym jeszcze warto wiedzieć?

Warto zwrócić uwagę, że jeśli w danym miesiącu świadczenie przestaje przysługiwać z uwagi na fakt, że przestaliście spełniać warunki związane z aktywnością zawodową, zostanie ono dodatkowo wypłacone za miesiąc kolejny. Taka sytuacja może mieć miejsce dwa razy w okresie prawa do świadczenia.

🔗Więcej informacji znajdziecie na stronach:

>> Aktywny Rodzic – żłobek, praca czy dom
>> Aktywni rodzice w pracy (babciowe)

Świadczenie „Aktywnie w żłobku” służy dofinansowaniu kosztów opieki nad dzieckiem uczęszczającym do:

• żłobka,
• klubu dziecięcego,
• dziennego opiekuna.

Placówka albo dzienny opiekun muszą być wpisani do właściwego rejestru lub wykazu. ZUS pozyskuje z niego informacje o okresie objęcia dziecka opieką oraz o wysokości miesięcznej opłaty.

💰Czy świadczenie „Aktywnie w żłobku” zależy od dochodu?

Nie, świadczenie przysługuje bez względu na dochód rodziny i aktywność zawodową rodziców. Nie określono minimalnego wieku dziecka, a więc można ubiegać się o nie od momentu, w którym dziecko zostanie objęte opieką. Świadczenie może przysługiwać do końca roku szkolnego, w którym dziecko kończy 3 lata. Jeżeli objęcie dziecka wychowaniem przedszkolnym jest niemożliwe albo utrudnione, wsparcie może być wypłacane do końca roku szkolnego, w którym dziecko kończy 4 lata.

💵Ile wynosi świadczenie „Aktywnie w żłobku”?

Świadczenie wynosi:

• do 1500 zł miesięcznie na dziecko,
• do 1900 zł miesięcznie na dziecko posiadające orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej albo długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby oraz konieczności stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji dziecka (punkty 7 i 8 orzeczenia).

Kwota świadczenia nie może przekroczyć opłaty, którą ponosisz za pobyt dziecka w placówce albo u dziennego opiekuna. Do tej opłaty nie wlicza się kosztów wyżywienia. Jeżeli opłata za pobyt wynosi na przykład 1000 zł miesięcznie, świadczenie również wyniesie maksymalnie 1000 zł. Świadczenie nie przysługuje, jeżeli miesięczna opłata za pobyt dziecka przekracza maksymalny koszt określony w przepisach, który obecnie wynosi 2200 zł.

👪Czy świadczenie „Aktywnie w żłobku” wypłacane jest rodzicom?

Nie, pieniądze nie są wypłacane rodzicom. ZUS przekazuje świadczenie bezpośrednio na rachunek placówki. Świadczenie pomniejsza zatem opłatę ponoszoną przez rodzica.

Wniosek możesz złożyć najwcześniej w dniu objęcia dziecka opieką. Jeżeli złożysz go w ciągu 2 miesięcy od tej daty, ZUS przyzna świadczenie od dnia rozpoczęcia opieki. Jeżeli przekroczysz ten termin, świadczenie będzie przysługiwało od miesiąca złożenia wniosku. Wniosek składa się wyłącznie elektronicznie:

• przez eZUS,
• w aplikacji mZUS,
• przez portal Emp@tia,
• za pośrednictwem bankowości elektronicznej, jeżeli twój bank udostępnia taką usługę.

❌Czy można jednocześnie korzystać ze świadczeń „Aktywnie w żłobku”, „Aktywni rodzice w pracy” i „Aktywnie w domu”?

Nie. Na to samo dziecko za ten sam miesiąc nie można jednocześnie otrzymywać świadczenia „Aktywnie w żłobku”, „Aktywnie w domu” ani „Aktywni rodzice w pracy”. Jeśli zmieni się jednak wasza sytuacja i dziecko zakończy żłobek przed ukończeniem 35. miesiąca życia, możecie zmienić program na inny.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronach:

>> Aktywny Rodzic – żłobek, praca czy dom
>> Aktywnie w żłobku – dofinansowanie opłaty

Dobry Start to jednorazowe świadczenie w wysokości 300 zł, które możecie otrzymać w związku z rozpoczęciem przez dziecko roku szkolnego. Świadczenie przysługuje raz w roku na każde uczące się dziecko. Dochód rodziny nie ma w tym przypadku znaczenia.

Na co można przeznaczyć świadczenie „na wyprawkę szkolną” Dobry Start?

Pieniądze możecie przeznaczyć między innymi na zakup podręczników, zeszytów, przyborów szkolnych, stroju na zajęcia wychowania fizycznego albo innych rzeczy potrzebnych uczniowi. Nie musicie przedstawiać rachunków ani rozliczać sposobu wykorzystania świadczenia.

✅Kiedy przysługuje świadczenie Dobry Start?

Dobry Start przysługuje na ucznia do ukończenia:

• 20. roku życia,
• 24. roku życia – jeżeli uczeń posiada odpowiednie orzeczenie o niepełnosprawności.

Świadczeniem objęci są uczniowie szkół podstawowych i ponadpodstawowych, w tym szkół branżowych, techników, liceów oraz szkół policealnych. Może ono przysługiwać także osobom uczącym się w szkołach dla dorosłych oraz dzieciom i młodzieży przebywającym w niektórych ośrodkach wychowawczych, socjoterapii albo szkolno-wychowawczych.

❌Kiedy nie przysługuje świadczenie Dobry Start?

Dobry Start nie przysługuje:

• na dziecko uczęszczające do żłobka lub przedszkola,
• z tytułu przygotowania przedszkolnego, czyli tak zwanej zerówki,
• studentom, nawet jeżeli nie ukończyli jeszcze 20 albo 24 lat.

🧑🏻‍🎓Jak złożyć wniosek o świadczenie „na wyprawkę szkolną” Dobry Start?

Wnioski przyjmuje ZUS od 1 lipca do 30 listopada każdego roku. Możecie złożyć je wyłącznie elektronicznie:

• przez eZUS,
• w aplikacji mZUS,
• przez portal Emp@tia,
• za pośrednictwem bankowości elektronicznej, jeżeli wasz bank udostępnia taką usługę.

Jeżeli złożycie kompletny wniosek w lipcu albo sierpniu, świadczenie powinno zostać wypłacone najpóźniej do 30 września. W przypadku wniosku złożonego później ZUS ma na jego rozpatrzenie i wypłatę do 2 miesięcy. Wniosek można złożyć do 30 listopada.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronach:

>> Dobry Start (300+) – na rok szkolny
>> Dobry Start – wniosek i terminy

Świadczenia rodzinne to grupa świadczeń finansowanych ze środków publicznych, których celem jest częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka albo wsparcie rodziny w szczególnej, trudnej sytuacji życiowej. 

💰Jakie świadczenia zalicza się do świadczeń rodzinnych?

Do świadczeń rodzinnych należą przede wszystkim:

• zasiłek rodzinny oraz dodatki do tego zasiłku,
• jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka, czyli becikowe,
• świadczenie rodzicielskie,
• świadczenia opiekuńcze, w tym zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne,
• jednorazowa zapomoga przyznawana przez gminę,
• świadczenia wypłacane w ramach gminnych programów wspierania rodzin.

💵Zasiłek rodzinny

Zasiłek rodzinny ma pomóc w pokrywaniu wydatków związanych z utrzymaniem dziecka. Prawo do niego zależy od dochodu rodziny. Kryterium wynosi:

• 674 zł miesięcznie w przeliczeniu na osobę w rodzinie,
• 764 zł miesięcznie w przeliczeniu na osobę, jeżeli członkiem rodziny jest dziecko posiadające orzeczenie o niepełnosprawności albo o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jeżeli dochód przekracza kryterium, nie zawsze oznacza to całkowitą utratę świadczeń. Może zostać zastosowana zasada „złotówka za złotówkę”, zgodnie z którą łączna kwota zasiłku rodzinnego i dodatków jest pomniejszana o kwotę przekroczenia kryterium dochodowego.

Miesięczna wysokość zasiłku rodzinnego zależy od wieku dziecka i wynosi:

• 95 zł – na dziecko do ukończenia 5. roku życia,
• 124 zł – na dziecko w wieku powyżej 5 lat do ukończenia 18. roku życia,
• 135 zł – na dziecko w wieku powyżej 18 lat do ukończenia 24. roku życia.

👪Dodatki do zasiłku rodzinnego

Jeżeli macie prawo do zasiłku rodzinnego, możecie ubiegać się również o odpowiednie dodatki, między innymi z tytułu:

• urodzenia dziecka,
• opieki nad dzieckiem podczas urlopu wychowawczego,
• samotnego wychowywania dziecka,
• wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej,
• kształcenia i rehabilitacji dziecka z niepełnosprawnością,
• rozpoczęcia roku szkolnego,
• nauki dziecka poza miejscem zamieszkania.

Dodatek nie jest samodzielnym świadczeniem. Co do zasady otrzymacie go tylko wtedy, gdy przysługuje wam zasiłek rodzinny i spełnicie dodatkowe warunki odnoszące się do konkretnej sytuacji.

♿Świadczenia opiekuńcze

Do świadczeń rodzinnych należą również świadczenia związane z niepełnosprawnością i koniecznością sprawowania opieki. W takich sytuacjach przysługują ci zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne. Każde z nich ma inne warunki przyznania. 

Samo posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności nie oznacza automatycznie prawa do wszystkich świadczeń opiekuńczych.

Wniosek o świadczenia rodzinne składacie w urzędzie gminy lub miasta, ośrodku pomocy społecznej albo centrum usług społecznych – zależnie od organizacji obowiązującej w miejscu waszego zamieszkania. Część wniosków można złożyć elektronicznie przez portal Emp@tia.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

>> Świadczenia rodzinne – przegląd

Karta Dużej Rodziny to system zniżek i dodatkowych uprawnień przeznaczony dla członków rodzin wielodzietnych (z co najmniej trojgiem dzieci). Możecie korzystać z ulg oferowanych przez instytucje publiczne oraz prywatnych partnerów programu między innymi w sklepach, aptekach, na stacjach paliw, w instytucjach kultury, w obiektach sportowych i miejscach wypoczynku.

💰Czy Karta Dużej Rodziny zależy od dochodu?

Nie, prawo do Karty Dużej Rodziny przysługuje niezależnie od dochodu rodziny. Kartę mogą otrzymać rodzice oraz małżonkowie rodziców, którzy mają albo mieli na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci. Oznacza to, że rodzic zachowuje prawo do Karty również wtedy, gdy dzieci są już dorosłe i nie pozostają na jego utrzymaniu. Jako mama lub tata otrzymujesz więc Kartę bezterminowo.

Dzieci mogą otrzymać Kartę:

• do ukończenia 18. roku życia,
• do ukończenia 25. roku życia – jeżeli uczą się w szkole albo w szkole wyższej,
• bez ograniczenia wieku – jeżeli posiadają orzeczenie o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.

Karta jest dostępna w formie elektronicznej w aplikacji mObywatel. Możecie również wnioskować o wydanie Karty tradycyjnej. Wniosek możecie złożyć:

• w urzędzie gminy lub miasta właściwym dla waszego miejsca zamieszkania,
• elektronicznie przez portal Emp@tia.

Wychowywanie dzieci może wpływać na sposób rozliczania podatku dochodowego. Przygotowaliśmy dla was wykaz ulg podatkowych, z których możecie skorzystać jako rodzice.

🙋‍♀️🙋‍♂️Ulga na dziecko

Ulga na dziecko, nazywana również ulgą prorodzinną, polega na odliczeniu określonej kwoty od podatku. Możecie skorzystać z niej, jeżeli uzyskujecie dochody opodatkowane według skali podatkowej i spełniacie warunki dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem.

Ulga przysługuje na:

• dzieci małoletnie,
• pełnoletnie dzieci otrzymujące zasiłek lub dodatek pielęgnacyjny albo rentę socjalną,
• uczące się dzieci do ukończenia 25. roku życia, jeżeli spełniają warunki dotyczące między innymi wysokości i rodzaju osiąganych dochodów.

Wysokość odliczenia wynosi za każdy miesiąc:

• 92,67 zł na pierwsze dziecko = 1112,04 zł rocznie,
• 92,67 zł na drugie dziecko = 1112,04 zł rocznie,
• 166,67 zł na trzecie dziecko = 2000,04 zł rocznie,
• 225 zł na czwarte i każde kolejne dziecko = 2700,00 zł rocznie.

💵Czy prawo do ulgi zależy od dochodów?

Jeżeli macie jedno dziecko, prawo do ulgi może zależeć od waszych dochodów. Limit wynosi 112 000 zł łącznie dla małżonków pozostających w małżeństwie przez cały rok oraz 112 000 zł dla osoby samotnie wychowującej dziecko. Dla osoby niepozostającej w małżeństwie i rozliczającej się oddzielnie względem partnera lub partnerki limit wynosi 56 000 zł. Ulga przysługuje łącznie obojgu rodzicom.

Jeżeli kwota podatku jest niższa niż przysługująca ulga, możecie ubiegać się o dodatkowy zwrot. Jego wysokość jest jednak ograniczona między innymi kwotą zapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

👱‍♂️👱‍♀️👩‍🦰👨‍🦰➕Ulga dla rodzin 4+

Jeżeli wychowujecie co najmniej czworo dzieci, możecie skorzystać ze zwolnienia z podatku określonych przychodów do kwoty 85 528 zł rocznie na każdego uprawnionego rodzica lub opiekuna.

Zwolnienie obejmuje między innymi przychody:

• z umowy o pracę,
• z określonych umów zlecenia,
• z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej według skali, podatkiem liniowym, ryczałtem albo w ramach IP Box,
• z zasiłku macierzyńskiego.

Każde z was korzysta z własnego limitu 85 528 zł, jeżeli oboje spełniacie warunki ulgi. W przypadku dochodów opodatkowanych według skali możecie dodatkowo korzystać z kwoty wolnej od podatku, zgodnie z ogólnymi zasadami.

Warunek wychowywania co najmniej czworga dzieci nie musi być spełniony przez cały rok. Jeżeli czwarte dziecko urodzi się nawet pod koniec roku, ulga może objąć przychody osiągnięte w całym tym roku.

💑💵Wspólne rozliczenie małżonków

Małżonkowie mogą złożyć wspólne zeznanie podatkowe, jeżeli spełniają warunki określone w ustawie, w szczególności dotyczące pozostawania w małżeństwie i istnienia wspólności majątkowej. Takie rozliczenie może być korzystne zwłaszcza wtedy, gdy dochody małżonków znacznie się różnią albo gdy jedno z nich nie osiąga dochodów.

🦸‍♀️💵🦸‍♂️Rozliczenie rodzica samotnie wychowującego dziecko

Jeżeli samotnie wychowujesz dziecko i spełniasz ustawowe warunki, możesz obliczyć podatek w podwójnej wysokości od połowy swoich dochodów. Samotne wychowywanie oznacza jednak faktyczne sprawowanie opieki bez udziału drugiego rodzica w procesie wychowania. Sam stan cywilny albo oddzielne zamieszkiwanie rodziców nie przesądzają jeszcze o prawie do tej preferencji.

Rodzicom dzieci posiadających orzeczenie o niepełnosprawności mogą przysługiwać dodatkowe uprawnienia pracownicze, zasiłkowe i finansowe. Zakres tych praw zależy jednak od wieku dziecka, treści orzeczenia oraz posiadania innych dokumentów, na przykład orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo zaświadczenia wydanego na podstawie ustawy „Za życiem”.

➕📅Dodatkowy urlop wychowawczy

Jeżeli twoje dziecko posiada orzeczenie o niepełnosprawności, możesz skorzystać z dodatkowego urlopu wychowawczego w wymiarze do 36 miesięcy. Urlop może być wykorzystany najpóźniej do ukończenia przez dziecko 18. roku życia.

Jest to odrębny wymiar urlopu, niezależny od podstawowego urlopu wychowawczego. Dodatkowe 36 miesięcy urlopu przysługuje łącznie obojgu rodzicom.

👶Zasiłek opiekuńczy na dziecko z niepełnosprawnością💵

Możesz otrzymać zasiłek opiekuńczy za czas osobistej opieki nad dzieckiem z niepełnosprawnością. W przypadku chorego dziecka z niepełnosprawnością, które ukończyło 14 lat, ale nie ukończyło 18 lat, zasiłek może przysługiwać maksymalnie przez 30 dni w roku kalendarzowym. Zasiłek w limicie 30 dni może również przysługiwać na dziecko zdrowe zgodnie z przesłankami ustawowymi.

Limit 30 dni przysługuje łącznie obojgu rodzicom, niezależnie od liczby dzieci z niepełnosprawnościami. Nie jest to dodatkowe 30 dni doliczane do ogólnego limitu 60 dni zasiłku opiekuńczego. Wykorzystane okresy opieki trzeba rozliczać w ramach ustawowych limitów obowiązujących całą rodzinę.

🩹Świadczenie pielęgnacyjne💵

Jeśli dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności, możesz otrzymać świadczenie pielęgnacyjne. Świadczenie przysługuje w związku z opieką nad osobą z niepełnosprawnością do ukończenia przez nią 18 lat.

W przypadku dziecka do 16 lat orzeczenie powinno zawierać łącznie wskazania dotyczące:

• konieczności stałej albo długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby (pkt 7 ON),
• konieczności stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8 ON).

Po ukończeniu przez dziecko 16 lat podstawą do uzyskania świadczenia może być orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Warto wiedzieć, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest uzależnione od dochodu rodziny. Możesz łączyć je z zatrudnieniem, prowadzeniem działalności gospodarczej, pracą w gospodarstwie rolnym albo uzyskiwaniem innych dochodów. Nie musisz rezygnować z pracy, aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne. Obecnie wynosi ono 3386 zł miesięcznie.

💵Zasiłek pielęgnacyjny

Na dziecko z niepełnosprawnością możesz uzyskać również zasiłek pielęgnacyjny. Świadczenie to wynosi 215,84 zł miesięcznie i nie jest uzależnione od dochodu rodziny.

Zasiłek przysługuje:
– dziecku z orzeczeniem o niepełnosprawności do ukończenia 16 lat,
– osobie powyżej 16 lat posiadającej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności,
– osobie powyżej 16 lat z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 lat.

🧾Orzeczenie o niepełnosprawności a zaświadczenie „Za życiem”

Orzeczenie o niepełnosprawności nie jest tym samym dokumentem co zaświadczenie wydane na podstawie ustawy „Za życiem”. Samo orzeczenie o niepełnosprawności nie daje prawa do wydłużonego urlopu rodzicielskiego w wymiarze 65 albo 67 tygodni. To uprawnienie przysługuje w związku z posiadaniem przez dziecko odrębnego zaświadczenia, potwierdzającego ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub podczas porodu.

📝Ulga rehabilitacyjna

Jeśli masz na utrzymaniu dziecko z niepełnosprawnością i ponosisz wydatki związane z jego rehabilitacją albo ułatwieniem wykonywania czynności życiowych, możesz skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej w rozliczeniu PIT. Ulga nie polega na zwrocie wszystkich poniesionych kosztów. W praktyce ulga zmniejsza podstawę opodatkowania.

Podstawą skorzystania z ulgi może być:
– orzeczenie o niepełnosprawności dziecka, które nie ukończyło 16 lat,
– orzeczenie o lekkim, umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności – po ukończeniu 16 lat.

Co do zasady dokument potwierdzający niepełnosprawność powinien obejmować okres, w którym poniesiono wydatek. Można odliczyć również wydatki poniesione przed wydaniem orzeczenia, jeżeli z jego treści wynika, że niepełnosprawność istniała już w tym okresie.

💵Wydatki nielimitowane ♾ do uwzględnienia w uldze

W przypadku wydatków nielimitowanych można odliczyć faktycznie poniesioną kwotę, w części, która nie została zwrócona ani dofinansowana. Do tej grupy należą między innymi wydatki na:

• adaptację i wyposażenie mieszkania albo domu stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności dziecka,
• przystosowanie pojazdu mechanicznego do potrzeb dziecka,
• zakup, naprawę albo najem określonych wyrobów medycznych oraz wyposażenia umożliwiającego ich używanie,
• zakup, naprawę albo najem indywidualnego sprzętu, urządzeń i narzędzi niezbędnych w rehabilitacji lub ułatwiających wykonywanie czynności życiowych,
• zakup wydawnictw i materiałów szkoleniowych odpowiadających potrzebom wynikającym z niepełnosprawności,
• odpłatność za pobyt dziecka na turnusie rehabilitacyjnym,
• odpłatność za pobyt w zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, zakładzie opiekuńczo-leczniczym albo pielęgnacyjno-opiekuńczym,
• pobyt opiekuna z dzieckiem z niepełnosprawnością do ukończenia przez nie 16 lat na turnusie rehabilitacyjnym albo w określonej placówce leczniczej,
• zabiegi rehabilitacyjne i leczniczo-rehabilitacyjne, również wykonywane prywatnie,
• kolonie i obozy dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami, które nie ukończyły 25 lat,
• określone odpłatne przejazdy i przewozy związane z rehabilitacją, turnusem albo pobytem w placówce leczniczej.

🧐Czy każdy przedmiot pomocny dziecku można odliczyć w ramach tej ulgi?

Nie, nie każdy. Sprzęt powinien mieć indywidualny charakter, odpowiadać potrzebom wynikającym z konkretnej niepełnosprawności oraz służyć rehabilitacji albo ułatwieniu czynności życiowych. Ustawa wyłącza z odliczeń zwykły sprzęt gospodarstwa domowego.

Katalog wydatków objętych ulgą jest zamknięty. Nie możesz zatem odliczyć dowolnego kosztu tylko dlatego, że został poniesiony w związku z chorobą albo niepełnosprawnością dziecka.

💊Leki, które można odliczyć

Można odliczyć wydatki na leki, jeżeli lekarz specjalista stwierdzi, że dziecko powinno stosować je stale albo czasowo. Odliczeniu podlega nadwyżka ponad 100 zł poniesiona w danym miesiącu. Każdy miesiąc rozlicza się osobno.

Niewykorzystanej części wydatku z jednego miesiąca nie można przenieść na inny miesiąc. Należy również zachować dokumenty potwierdzające zakup leków oraz możliwość wykazania, że ich stosowanie zostało zalecone przez lekarza specjalistę.

🚗Samochód osobowy

Rodzic może odliczyć wydatki związane z używaniem samochodu osobowego, jeżeli samochód stanowi jego własność albo współwłasność, a dziecko z niepełnosprawnością pozostaje na jego utrzymaniu. Maksymalna kwota odliczenia wynosi 2280 zł w roku podatkowym. Jest to górny limit, a nie kwota przysługująca automatycznie każdemu rodzicowi. W ramach tego limitu mogą mieścić się między innymi wydatki na:

• paliwo,
• ubezpieczenie,
• naprawy i remont samochodu,
• wymianę opon,
• inne koszty eksploatacyjne związane z używaniem pojazdu.

🩹Pieluchomajtki i inne wyroby chłonne

Wydatki na pieluchomajtki, pieluchy anatomiczne, chłonne majtki, podkłady i wkłady anatomiczne można odliczyć do wysokości 2280 zł w roku podatkowym. W tym przypadku należy posiadać dokumenty potwierdzające faktycznie poniesione wydatki. Jeżeli rodzic wydał mniej niż 2280 zł, odlicza wyłącznie rzeczywiście zapłaconą kwotę. Jeżeli wydatki były wyższe, odliczenie nie może przekroczyć limitu.

💵Dofinansowanie albo zwrot wydatków

Nie można odliczyć wydatku w części, w której został:

• sfinansowany albo dofinansowany przez PFRON,
• pokryty przez NFZ,
• sfinansowany ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, zakładowego funduszu aktywności albo zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,
• zwrócony rodzicowi w jakiejkolwiek innej formie.

Jeżeli wydatek został dofinansowany tylko częściowo, można odliczyć różnicę między pełnym kosztem a otrzymanym dofinansowaniem.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

>> Wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami

Perspektywa pojawienia się w rodzinie kolejnego dziecka może wzbudzić w was wiele emocji – radość, nadzieję, ekscytację, ale też wątpliwości lub poczucie winy. Przyjrzyjmy się obawom, które zwykle towarzyszą narodzinom kolejnego dziecka oraz możliwym korzyściom płynącym z powiększenia rodziny.

👫👭👬Czy dzieci się dogadają?

Wielu rodziców obawia się o relacje między dziećmi. To zrozumiałe, bo każda zmiana w rodzinie wpływa na wszystkich jej członków. Przed wami mogą pojawić się trudności i wyzwania, ale to nie musi oznaczać, że robicie coś nie tak. Warto już na etapie ciąży budować w starszym rodzeństwie pozytywne nastawienie do młodszego. Można zachęcać do budowania więzi prenatalnej z młodszym bratem/ siostrą – przez mówienie do brzucha, śpiewanie kołysanek, przytulasy i całusy, czy też pokazywanie zdjęć z USG. Konflikty między rodzeństwem będą się pojawiać, ale przy odpowiednim wsparciu z miesiąca na miesiąc pozytywnych interakcji będzie coraz więcej.

💕Czy moja więź z dzieckiem nie ucierpi?

Choć z pewnością nie będziesz w stanie spędzać ze starszym dzieckiem tyle czasu, co wcześniej, to nie musi oznaczać, że Wasza relacja będzie gorsza. Warto dbać szczególnie o czas 1 na 1 starszaka z każdym z rodziców (wtedy drugie z Was niech przejmie opiekę nad młodszym). Choćby kilkanaście minut każdego dnia i jakiś jeden dłuższy slot czasu w tygodniu (np. przedpołudnie w weekend). Dobrze jest się wtedy wsłuchać w potrzeby dziecka – na co ono ma ochotę (czytanie, rower, plac zabaw, planszówka)? – niech ten czas będzie możliwie dopasowany do jego potrzeb. 

💞Czy będę umiał(a) kochać każde dziecko tak samo?

Twoje dzieci będą różne i Ty możesz być dziś innym rodzicem niż był_ś kilka lat temu. Zrozumiałe jest więc, że Twoje relacje z każdym z dzieci mogą być inne. „Inne” nie oznacza gorsze. I choć może być tak, że z którymś z dzieci jest nam łatwiej budować tę relację, czy spędzać czas (bo np. ma podobny temperament i preferencje do naszego), to ważne jest to, żeby uważnie się temu przyglądać i dbać o czas z każdym z dzieci. Istotne jest, aby unikać wyraźnego faworyzowania, nierównego traktowania oraz porównywania dzieci.

🤩Starsze rodzeństwo to motywacja i inspiracja

Badania psychologiczne nie dają 100% potwierdzenia, że starsze rodzeństwo to w każdym przypadku gwarancja lepszego rozwoju i „ciągnięcia” rozwoju młodszego dziecka. Jest wiele czynników, które mogą wpływać na tę kwestię. Niemniej, brat lub siostra mogą stanowić dla młodszego rodzeństwa świetną inspirację. Ich funkcjonowanie jest bowiem bardziej podobne do funkcjonowania młodszego dziecka niż działania rodziców. W efekcie, łatwiej jest „podchwycić” jakieś aktywności od brata lub siostry, którzy są po prostu bliżsi i łatwiej ich naśladować (w zabawie, jedzeniu, ubieraniu się itp.). No i mało co tak motywuje, jak chęć dołączenia do starszego rodzeństwa w jego zabawach i działaniach.

🧘‍♀️Młodsze rodzeństwo to lekcja cierpliwości i uważności na innych

Uwzględnianie potrzeb, możliwości i ograniczeń młodszego brata lub siostry to niemałe wyzwanie. I choć nie jest to zawsze proste i może wymagać wiele cierpliwości i wsparcia ze strony rodziców, to jest to świetna lekcja i okazja do rozwoju ważnych kompetencji emocjonalnych i społecznych. Bo czyż nie chcemy, aby nasze dziecko było troskliwe, wrażliwe na słabszych, gotowe do pomagania innym i gotowe do dzielenia się? W relacji z młodszym rodzeństwem będzie miało mnóstwo okazji do ćwiczenia tych ważnych umiejętności. Ale także do poczucia się kompetentnym w tłumaczeniu czegoś, wzorem do naśladowania oraz kimś, kto może wesprzeć rodzica. To są ważne doświadczenia, które mogą budować poczucie pewności siebie.

🎈🤠🙌Brat/siostra to towarzystwo do zabawy

Potrzeba kontaktu z innymi jest naturalna dla każdego człowieka, także dla dziecka. Brat lub siostra mogą być świetnymi towarzyszami zabawy, którzy zajmą czas i dadzą nam chwilę na odpoczynek, wypicie ciepłej kawy lub przygotowanie obiadu w spokoju. Oczywiście, dużo tu zależy od różnicy wieku i preferencji dzieci, a nasze wsparcie w ustaleniu zasad i zadbaniu o bezpieczeństwo mogą być potrzebne. Niemniej, wspierając dobre relacje między naszymi dziećmi możemy pomóc… także sobie samym.

Jeśli planujecie powrót do pracy lub z innych powodów szukacie opieki dla małego dziecka, macie kilka możliwości. Możecie wybrać żłobek, klub dziecięcy, dziennego opiekuna albo nianię. 

🤔Czy żłobek to przedszkole dla młodszych dzieci?

Nie, żłobek ani klub dziecięcy nie są „przedszkolem dla młodszych dzieci”. Opieka nad dziećmi do lat 3 tworzy odrębny system. Jej zadaniem jest nie tylko zapewnienie dziecku bezpieczeństwa i opieki, ale także wspieranie jego rozwoju, relacji z innymi, zabawy i poznawania świata.

🧐Jakie formy opieki dla dzieci do lat 3 możecie wybrać?

Macie do wyboru:

1. żłobek,
2. klub dziecięcy,
3. dziennego opiekuna,
4. nianię.

1. Żłobek to najbardziej rozpowszechniona forma opieki. Dzieci przebywają w grupach, a opiekę nad nimi sprawuje zespół opiekunek i opiekunów. Żłobki mogą być duże lub małe, publiczne albo niepubliczne.
2. Klub dziecięcy działa podobnie do żłobka, ale jest przeznaczony dla mniejszej liczby dzieci i z założenia ma bardziej kameralny charakter. Przyjmuje dzieci od ukończenia 1. roku życia. 
3. Dzienny opiekun sprawuje opiekę nad niewielką grupą dzieci – maksymalnie ośmiorgiem. Może pracować w lokalu udostępnionym przez gminę lub inny podmiot albo prowadzić działalność we własnym zakresie. Ta forma opieki nad dzieckiem może być dobrym rozwiązaniem, jeśli zależy wam na małej grupie i bardziej domowych warunkach.
4. Niania opiekuje się indywidualnie dzieckiem lub dziećmi, najczęściej w domu rodziny. Rodzice mogą zawrzeć z nią specjalną umowę – tzw. umowę uaktywniającą.

🏫Żłobek publiczny czy niepubliczny – co to oznacza?

Żłobek lub klub dziecięcy może być prowadzony przez gminę, ale także przez osobę prywatną, firmę, fundację czy stowarzyszenie. Dlatego określenia „publiczny” i „niepubliczny” mówią przede wszystkim o tym, kto prowadzi placówkę, a nie o samej formie opieki.

Wybór żłobka publicznego lub niepublicznego może mieć znaczenie m.in. dla sposobu rekrutacji, wysokości opłat albo godzin otwarcia. W placówkach samorządowych – czyli publicznych – zasady rekrutacji i opłat ustala najczęściej gmina. Placówki niepubliczne ustalają je samodzielnie.

Niezależnie od tego, kto prowadzi żłobek czy klub dziecięcy, musi on spełniać wymagania określone dla tej formy opieki.

🕵️‍♀️Jak sprawdzić, czy placówka działa legalnie?

Przed zapisaniem dziecka sprawdźcie, czy wybrany żłobek lub klub dziecięcy znajduje się w Rejestrze Żłobków i Klubów Dziecięcych, a dzienny opiekun – w wykazie dziennych opiekunów. Dotyczy to zarówno publicznych, jak i niepublicznych placówek.

Wpis oznacza, że dana instytucja lub opiekun działa w ramach systemu opieki nad dziećmi do lat 3 i podlega określonym wymaganiom oraz nadzorowi.

Jeśli nie możecie znaleźć wybranej placówki w rejestrze, zapytajcie osobę prowadzącą o jej status albo skontaktujcie się z urzędem gminy lub miasta.

👶Czego możecie oczekiwać od opieki nad dzieckiem do lat 3?

Opieka nad małym dzieckiem nie ogranicza się do nakarmienia go, przewinięcia i zapewnienia bezpieczeństwa. Wszystkie placówki dla dzieci do 3. roku życia mają obowiązek stosować standardy dotyczące opieki i edukacji. Obejmują one m.in. sposób pracy z dziećmi, troskę o ich bezpieczeństwo, warunki rozwoju, rozkład dnia, organizację pracy personelu oraz współpracę z rodzicami. 

Ponadto we wszystkich placówkach relacje personelu z dziećmi muszą opierać się na szacunku, uważności na potrzeby i emocje dziecka, a opiekunowie mają zapewniać dzieciom możliwość odpoczynku, swobodnej zabawy oraz regularnego przebywania na świeżym powietrzu. 

Dlatego, wybierając placówkę, warto pytać nie tylko o wyposażenie sali czy dodatkowe zajęcia, ale przede wszystkim o codzienne życie dzieci – jak wygląda adaptacja, w jaki sposób opiekunki reagują na płacz, jak przebiegają posiłki i drzemki, ile czasu dzieci spędzają na swobodnej zabawie i na zewnątrz oraz w jaki sposób placówka kontaktuje się z rodzicami.

🦸‍♀️Kto może opiekować się waszym dzieckiem?

Osoby pracujące jako opiekunki i opiekunowie w żłobkach i klubach dziecięcych oraz dzienni opiekunowie muszą spełniać określone wymagania dotyczące kwalifikacji lub przygotowania do pracy z małymi dziećmi.

Przepisy określają również, ile dzieci może pozostawać pod opieką jednej osoby. W polskich placówkach 1 osoba dorosła powinna zajmować się maksymalnie 8 dzieci w wieku od 1 do 3 lat. A jeśli w grupie jest dziecko w wieku poniżej 1. roku życia lub dziecko o specjalnych potrzebach, to jeden opiekun zajmuje się maksymalnie grupą 5 dzieci. 

Aby uzyskać więcej informacji, możecie zapytać w placówce o kwalifikacje personelu oraz o to, ile dzieci przypada na jedną opiekunkę w grupie waszego dziecka. 

💵Ile kosztuje opieka nad małym dzieckiem?

Koszty są zróżnicowane i zależą od rodzaju placówki,  miejsca zamieszkania oraz podmiotu, który ją prowadzi. Opłata może obejmować pobyt dziecka (czesne), a osobno płatne jest wyżywienie. Obecnie, po wprowadzeniu programu „Aktywnie w żłobku”, istnieje możliwość znacznego obniżenia kosztów pobytu dziecka w placówce, nawet jeśli jest to placówka prywatna.

Rodzice mogą korzystać z tego świadczenia. Składają wniosek do ZUS, który przelewa odpowiednią kwotę bezpośrednio na konto placówki. Wysokość świadczeń i zasady ich przyznawania mogą się zmieniać, dlatego przed zapisaniem dziecka warto sprawdzić aktualne informacje – dobrym źródłem informacji będzie osoba prowadząca placówkę. 

🚀Od czego zacząć?

Jeśli dopiero zaczynacie szukać opieki dla dziecka, najpierw sprawdźcie, jakie możliwości są dostępne w waszej okolicy. Nie wszędzie funkcjonują wszystkie formy opieki, a liczba miejsc i zasady rekrutacji mogą się różnić.

Następnie wybierzcie kilka miejsc i dowiedzcie się:

• czy placówki są wpisane do rejestru lub wykazu,
• jakie są ich godziny opieki oraz obowiązujące opłaty,
• jak wygląda adaptacja dziecka w żłobku,
• ile dzieci jest w grupie i ile osób się nimi opiekuje,
• jak placówka podchodzi do potrzeb, emocji, snu, jedzenia i zabawy dzieci,
• w jaki sposób współpracuje się z rodzicami.

Nie musicie znać całego systemu, żeby wybrać dobre miejsce. Najważniejsze jest, aby wiedzieć, jakie macie możliwości, gdzie je sprawdzić i o co zapytać przed podjęciem decyzji.

Zastanawiacie się nad zapisaniem dziecka do żłobka, klubu dziecięcego lub pod opiekę dziennego opiekuna? Być może docierają do was głosy, że małe dziecko powinno być przede wszystkim w domu – z mamą, tatą, babcią albo inną bliską osobą – a placówka nie odpowie na jego potrzeby. W tej sytuacji możecie wahać się, czy opieka poza domem w ogóle będzie dla dziecka dobrym rozwiązaniem.

Nie ma jednej odpowiedzi właściwej dla wszystkich dzieci i rodzin. Opieka w domu może być dobrym rozwiązaniem, ale dobrze zorganizowana opieka w żłobku, klubie dziecięcym czy u dziennego opiekuna również może nim być. Warto więc przyjrzeć się temu, co dane miejsce może zaoferować waszemu dziecku.

🤩Nowe doświadczenia i więcej świata do odkrywania

Małe dzieci uczą się przede wszystkim poprzez działanie: obserwują, dotykają, próbują, powtarzają i eksperymentują. W placówce dziecko spotyka środowisko inne niż domowe: nowe przestrzenie, przedmioty i materiały, nowe zabawy i sytuacje. Otaczają je też inni ludzie, którzy robią pewne rzeczy trochę inaczej niż mama, tata czy dziadkowie.

Nie oznacza to, że im więcej zajęć i atrakcji oferuje żłobek, tym lepiej. Małe dziecko nie potrzebuje nieustannej stymulacji. Potrzebuje przede wszystkim bezpiecznego i ciekawego otoczenia, które może poznawać we własnym tempie.

🙆‍♀️🙇‍♂️🤹‍♀️Pierwsze doświadczenia w grupie

W żłobku dziecko stopniowo odkrywa również, że świat społeczny jest większy niż jego rodzina. Uczy się, że inni dorośli niż mama, tata lub babcia mogą być oparciem, mogą pocieszyć, mogą opowiedzieć bajkę, mogą zaproponować dobrą zabawę. 

Małe dzieci obserwują się nawzajem, naśladują, interesują się tym, co robi ktoś obok, próbują nawiązywać kontakt. Z czasem pojawiają się pierwsze wspólne aktywności, ale także sytuacje trudniejsze: ktoś chce tę samą zabawkę, ktoś podchodzi za blisko, trzeba poczekać albo poradzić sobie z odmową. Dziecko nie powinno być pozostawione samo z tymi sytuacjami. Rolą opiekunki jest towarzyszyć mu, pomagać rozumieć emocje i potrzeby oraz wspierać pierwsze kontakty z innymi dziećmi.

💞Czy więź z opiekunką osłabi więź z rodzicami?

To jedna z obaw, które czasami mogą pojawić się przed rozpoczęciem opieki. Warto pamiętać, że dziecko może tworzyć bliskie i bezpieczne relacje z więcej niż jedną osobą. Opiekunka może stać się kolejnym dorosłym, który budzi zaufanie, rozpoznaje jego potrzeby, potrafi pocieszyć i daje poczucie bezpieczeństwa. Nie chodzi więc o zastąpienie rodzica, ale o poszerzenie kręgu osób, przy których dziecko może czuć się bezpiecznie.

Dlatego, wybierając placówkę, warto pytać nie tylko o wyposażenie sali, jadłospis czy dodatkowe zajęcia, ale przede wszystkim o codzienne życie dzieci – jak wygląda adaptacja, w jaki sposób opiekunki reagują na płacz, jak przebiegają posiłki i drzemki, ile czasu dzieci spędzają na swobodnej zabawie.

🙌Nowe sytuacje, nowe umiejętności

W placówce wiele rzeczy wygląda inaczej niż w domu. Odmiennie może przebiegać posiłek, zasypianie czy zabawa. Trzeba także dzielić uwagę dorosłego z innymi dziećmi. Sam ten fakt nie przesądza na korzyść żłobka, bo nie chodzi o to, że wyzwania i trudności same w sobie „hartują” dziecko. Najważniejsze jest to, że małe dziecko potrzebuje dorosłego, który pomoże mu poradzić sobie z wyzwaniami. Jeśli takie wsparcie się pojawia, dziecko stopniowo zdobywa nowe doświadczenia – mogę zatęsknić za mamą i zostać pocieszony, mogę się zezłościć i odzyskać spokój, mogę znaleźć się w nieznanej sytuacji, a po pewnym czasie poczuć się w niej dobrze. W ten sposób dziecko coraz lepiej poznaje siebie, innych ludzi i własne możliwości.

⏱Co żłobek może zmienić w waszym życiu?

Rozpoczęcie opieki nad dzieckiem poza domem zmienia również codzienność rodziców. Możecie wrócić do pracy lub nauki, zająć się innymi ważnymi sprawami, spotkać się z przyjaciółmi albo po prostu mieć trochę czasu dla siebie. Dla każdego rodzica ta przestrzeń oznacza coś innego. Nie musicie także „usprawiedliwiać” czasu bez dziecka wyłącznie pracą czy obowiązkami. Odpoczynek, własne zainteresowania i relacje z innymi ludźmi również są ważnymi częściami życia.

Powrót do pracy może dodatkowo oznaczać większą stabilność finansową rodziny, możliwość dalszego rozwoju zawodowego, kontakt z innymi dorosłymi oraz poczucie, że poza rolą mamy czy taty nadal realizujecie także inne ważne dla siebie role.

👀Zobaczyć swoje dziecko z innej strony

Opiekunka poznaje wasze dziecko w sytuacjach, których nie macie okazji obserwować w domu – w grupie innych dzieci, podczas wspólnych posiłków, zabawy czy odpoczynku. Może dostrzec jego zainteresowania, mocne strony albo sposoby radzenia sobie w nieznanych okolicznościach. Rozmowy z opiekunką mogą więc pokazać wam wasze dziecko z nieco innej perspektywy.

Żłobek może również poszerzyć wasz krąg znajomych. Spotykacie innych rodziców będących na podobnym etapie życia – czasem z krótkich rozmów przy odbieraniu dzieci powstają bliższe znajomości, spotkania na placu zabaw czy wzajemna pomoc.

🏫Najważniejsze pytanie to nie „czy żłobek?”, ale „jaki żłobek?”

Sam fakt uczęszczania do żłobka nie gwarantuje dziecku korzyści rozwojowych. Bardzo dużo zależy od jakości opieki, którą otrzyma. Odpowiednie miejsce pomoże waszemu dziecku się rozwinąć, dlatego przed podjęciem decyzji zobaczcie wybrany żłobek i porozmawiajcie z jego personelem. Zwróćcie uwagę na to, jak opiekunki odnoszą się do dzieci, czy reagują na ich potrzeby i emocje, czy mają możliwość swobodnej zabawy i odpoczynku oraz czy ich indywidualny rytm działania jest respektowany. Zapytajcie, jak przebiega adaptacja i w jaki sposób placówka współpracuje z rodzicami.

Możecie też zastanowić się nad potrzebami całej waszej rodziny. Czy potrzebujecie opieki przez cały dzień, czy tylko przez kilka godzin? Jak wasze dziecko reaguje na nowe miejsca i osoby? Jakie rozwiązanie pozwoli wam pogodzić opiekę nad dzieckiem z pracą, odpoczynkiem i innymi ważnymi obszarami życia?

Nie musicie wybierać między „dobrem dziecka” a potrzebami rodziców. Szukacie rozwiązania, które będzie dobre zarówno dla waszego dziecka, jak i dla całej waszej rodziny.

Chcecie zapisać dziecko do żłobka, klubu dziecięcego albo skorzystać z opieki dziennego opiekuna? Warto zacząć szukać odpowiednio wcześnie. Dostępność miejsc jest różna, a zasady i terminy rekrutacji mogą zależeć od gminy oraz konkretnej placówki.

📝Jak zapisać dziecko do żłobka?

Nie ma jednej procedury zapisów obowiązującej w całej Polsce. Poniżej wypisaliśmy kroki, które pomogą wam sprawdzić możliwości i spokojnie przejść przez rekrutację.

🏫Krok 1: Sprawdźcie, jakie miejsca są dostępne w waszej okolicy

Zacznijcie od sprawdzenia żłobków, klubów dziecięcych i dziennych opiekunów działających w miejscu, które was interesuje – np. blisko domu lub pracy. Żłobki i kluby dziecięce powinny znajdować się w Rejestrze Żłobków i Klubów Dziecięcych, a dzienni opiekunowie – w wykazie dziennych opiekunów. W rejestrze możecie znaleźć podstawowe informacje o miejscu, m.in. dane kontaktowe, godziny pracy i liczbę miejsc. Jeśli interesuje was placówka samorządowa, zajrzyjcie również na stronę swojej gminy lub miasta.

🧾Krok 2: Sprawdźcie zasady rekrutacji

Dowiedzcie się bezpośrednio w placówce lub w swojej gminie:

• kiedy można zgłosić dziecko,
• czy rekrutacja odbywa się przez cały rok, czy w określonych terminach,
• gdzie i w jaki sposób składa się zgłoszenie,
• jakie dokumenty są potrzebne,
• jakie są kryteria przyjmowania dzieci,
• co się dzieje, jeśli w wybranym miejscu nie ma wolnych miejsc.

Jeśli wybieracie dziennego opiekuna, skontaktujcie się z nim lub z podmiotem, który go zatrudnia. Dane kontaktowe znajdziecie w wykazie dziennych opiekunów. Jeśli ich tam nie ma, informacji możecie szukać w urzędzie gminy lub miasta.

🏫✅Krok 3: Wybierzcie miejsce, które odpowiada potrzebom dziecka i rodziny

Wolne miejsce i dogodna lokalizacja są ważne, ale przed podjęciem decyzji warto dowiedzieć się, jak naprawdę wygląda codzienna opieka nad dziećmi. Jeśli jest taka możliwość, odwiedźcie placówkę i porozmawiajcie z personelem. Zobaczcie, co dzieci robią na placu zabaw lub na spacerze oraz jak zajmują się nimi opiekunowie. Zapytajcie o adaptację, liczebność grupy i liczbę opiekunów, organizację posiłków i snu, swobodną zabawę i wychodzenie na zewnątrz, a także sposób reagowania na potrzeby i emocje dzieci.

Sprawdźcie też godziny otwarcia, zasady dotyczące nieobecności dziecka, opłaty i sposób kontaktowania się placówki z rodzicami.

Jeśli macie do wyboru kilka miejsc, zastanówcie się, które najlepiej odpowiada nie tylko waszym możliwościom organizacyjnym, ale również potrzebom waszego dziecka.

👶✍Krok 4: Zgłoście dziecko

Kiedy wybierzecie miejsce, złóżcie zgłoszenie zgodnie z zasadami obowiązującymi w danej placówce lub gminie. Samo zgłoszenie nie zawsze oznacza przyjęcie dziecka. Jeśli chętnych jest więcej niż miejsc, placówka lub gmina może stosować określone kryteria rekrutacji. Możecie też trafić na listę oczekujących. 

Jeśli dziecko nie zostanie przyjęte do wybranego miejsca, zapytajcie o możliwość pozostania na liście oczekujących oraz o wolne miejsca w innych placówkach lub u dziennych opiekunów.

🧐Krok 5: Po otrzymaniu miejsca sprawdźcie warunki opieki

Zanim dziecko rozpocznie uczęszczanie, otrzymacie informacje o formalnościach, których trzeba dopełnić. W zależności od placówki może to oznaczać np. podpisanie umowy, przekazanie dodatkowych informacji o dziecku czy zapoznanie się z zasadami organizacji opieki.

Przeczytajcie uważnie wszystkie dokumenty i dopytajcie o wszystko, co jest dla was niejasne. Sprawdźcie przede wszystkim wysokość i zasady naliczania opłat, godziny opieki, zasady dotyczące nieobecności dziecka oraz warunki rozwiązania umowy.

To dobry moment, żeby przekazać placówce ważne informacje o waszym dziecku – jego potrzebach, przyzwyczajeniach, sposobach komunikowania się i uspokajania. Zgodnie z obowiązującymi standardami każda placówka powinna być zainteresowana uzyskaniem informacji o potrzebach i zainteresowaniach dziecka.

💵👀Krok 6: Sprawdźcie, czy możecie skorzystać ze wsparcia w opłatach

Jeżeli dziecko uczęszcza do żłobka lub klubu dziecięcego wpisanego do rejestru albo korzysta z opieki dziennego opiekuna wpisanego do wykazu, możecie sprawdzić możliwość skorzystania ze świadczenia „Aktywnie w żłobku”.

Wniosek składa się do ZUS elektronicznie. Nie można zrobić tego przed dniem, w którym dziecko faktycznie rozpocznie korzystanie z opieki. Aktualne zasady, wysokość świadczenia i terminy najlepiej sprawdzić bezpośrednio przed złożeniem wniosku.

😇Krok 7: Przygotujcie się do adaptacji

Przyjęcie dziecka do placówki to jeszcze nie koniec przygotowań. Zapytajcie, jak wygląda adaptacja i ile czasu warto na nią zarezerwować. Dobrze, jeśli przed rozpoczęciem regularnych pobytów możecie poznać opiekunkę, zobaczyć z dzieckiem salę i wspólnie ustalić pierwsze dni. Nie zakładajcie z góry, że po dwóch czy trzech dniach dziecko będzie gotowe pozostawać w placówce przez cały dzień – każde potrzebuje własnego czasu na zbudowanie poczucia bezpieczeństwa. Więcej o tym, jak może wyglądać ten okres i jak możecie wspierać dziecko, przeczytacie w tekście „Adaptacja dziecka do żłobka”.

🚀Od czego zacząć już dziś?

Jeżeli chcecie rozpocząć poszukiwania, zróbcie trzy rzeczy: sprawdźcie placówki i dziennych opiekunów w swojej okolicy, wybierzcie kilka interesujących was miejsc oraz dowiedzcie się, jak oraz kiedy prowadzą rekrutację.

Nie musicie od razu znać wszystkich formalności. Najważniejsze jest znalezienie miejsca, które działa legalnie, odpowiada potrzebom waszej rodziny i zapewnia dziecku dobrą jakość opieki. O kolejne kroki możecie zapytać bezpośrednio w placówce, u podmiotu zatrudniającego dziennego opiekuna albo w swojej gminie.

Wasze dziecko niedługo rozpocznie uczęszczanie do żłobka, klubu dziecięcego lub dziennego opiekuna. Być może zastanawiacie się, jak poradzi sobie bez was. Może zakładacie, że pierwsze dwa–trzy dni miną trudno, a potem po prostu dziecko się przyzwyczai.

Adaptacja jednak to nie przyzwyczajenie. Adaptacja to stopniowe rozszerzanie przywiązania i budowanie bezpieczeństwa w oparciu o nowe osoby i nowe środowisko. 

⏱Jak długo trwa adaptacja w żłobku?

Niektóre dzieci stosunkowo szybko czują się swobodnie w nowym miejscu i płynnie nawiązują relacje z opiekunami. Inne potrzebują znacznie więcej czasu. Nie da się z góry przewidzieć, jak będzie w przypadku waszego dziecka. Warto więc, żebyście wy jako rodzice zadbali o to, aby wasze dziecko miało warunki i czas do stopniowego i bezpiecznego poznawania nowego miejsca i nowych ludzi. Temu właśnie służy adaptacja.

👀Co czeka wasze dziecko?

Rozpoczęcie opieki poza domem to duża zmiana dla małego dziecka. Poznaje ono nowe miejsce, nowych dorosłych i inne dzieci, inny rytm dnia i nowe zwyczaje. Przede wszystkim zaczyna spędzać coraz więcej czasu bez rodziców lub innych bliskich osób. Adaptacja pozwala poznawać tę nową rzeczywistość stopniowo. 

🎯Co jest, a co nie jest celem adaptacji?

W adaptacji w żłobku nie chodzi o to, aby dziecko jak najszybciej nauczyło się „wytrzymywać” bez was, ani o to, żeby podczas rozstania nigdy nie płakało. Smutek, protest czy płacz mogą się pojawić i są naturalne. Ważne jest, aby dziecko stopniowo przekonywało się, że także w nowym miejscu jest dorosły, któremu może zaufać, który zauważy jego potrzeby, pomoże mu i pocieszy je, kiedy będzie tego potrzebowało.

👪Dlaczego na początku pobytu dziecko potrzebuje waszej obecności?

Rodzic jest dla małego dziecka „bezpiecznym portem”. Kiedy jesteście w pobliżu, dziecku łatwiej poznawać nieznane miejsce, obserwować inne dzieci, zainteresować się zabawkami i nawiązywać kontakt z opiekunką. Dlatego dobra adaptacja powinna dawać wam możliwość towarzyszenia dziecku w pierwszym okresie. Mówimy o towarzyszeniu fizycznym, czyli w sali, gdzie przebywa dziecko. 

W tym czasie opiekunka poznaje dziecko i stopniowo buduje z nim relację. Dziecko z kolei widzi, że jesteście obok, jesteście spokojni i ufacie opiekunce. To pomaga jemu samemu poczuć się przy niej bezpiecznie. Z czasem opiekunka może stać się kolejną ważną osobą, do której dziecko zwraca się po pomoc i od której przyjmuje pocieszenie. Wtedy można rozpocząć krótkie rozstania.

👁Jak może wyglądać adaptacja w żłobku?

Jeszcze przed pierwszym dniem warto poznać opiekunkę, zobaczyć salę i opowiedzieć o waszym dziecku – jak zasypia, co lubi jeść, co je uspokaja, czego nie lubi i w jaki sposób najczęściej pokazuje, czego potrzebuje. Pierwsze wizyty mogą trwać godzinę lub dwie i odbywać się razem z rodzicem. Dziecko może się bawić, ale może też przez dłuższy czas tylko obserwować. Nie trzeba zachęcać go do szybkiego włączania się w życie grupy. Rolą rodzica jest po prostu być obok. 

Kiedy dziecko zaczyna czuć się swobodniej i bawi się z opiekunką, można spróbować pierwszego krótkiego rozstania. Na początku możesz wyjść na kilka lub kilkanaście minut. Jeśli dziecko sobie z tym radzi, czas pobytu bez ciebie będzie stopniowo wydłużany. Rekomendujemy, żeby zawsze przed wyjściem uprzedzić dziecko – nie może być zaskakiwane, bo się przestraszy. 

Cały proces może zająć kilka dni, ale może też potrwać kilka tygodni. Nie ma jednej właściwej długości adaptacji. Tempo powinno zależeć przede wszystkim od tego, jak radzi sobie wasze dziecko. 

🤨A jeśli po trzech dniach nadal jest trudno?

To nie znaczy, że adaptacja się nie udała. Trzy dni to rzadkość. Najczęściej potrzeba co najmniej tygodnia, żeby dziecko uznało żłobek za swoje miejsce. 

Pamiętajcie też, że po chorobie czy dłuższej przerwie, a nawet po przedłużonym weekendzie, dziecko może ponownie potrzebować większego wsparcia przy rozstawaniu. Jeśli widzicie, że kolejne rozstania są dla dziecka bardzo trudne, porozmawiajcie z opiekunką. Wspólnie możecie zdecydować, czy warto na jakiś czas skrócić pobyt, wrócić do krótszych rozstań albo zmienić inne elementy planu adaptacji.

😥Co robić, kiedy dziecko płacze przy pożegnaniu?

Sam płacz nie oznacza, że dziecko nie jest gotowe na żłobek albo że dzieje mu się krzywda. Jest jednym ze sposobów wyrażania smutku, złości czy protestu przeciwko rozstaniu. Zwróćcie uwagę przede wszystkim na to, co dzieje się później. Czy dziecko pozwala opiekunce się pocieszyć? Czy szuka z nią kontaktu? Czy po pewnym czasie (po kilku minutach) zaczyna interesować się zabawą i innymi dziećmi? Czy potrafi w placówce jeść, pić i odpoczywać?

Nie wychodźcie ukradkiem, nawet jeśli wydaje się, że pozwoli to uniknąć płaczu. Dziecko potrzebuje wiedzieć, że wychodzicie, i stopniowo zdobywać doświadczenie, że potem wracacie. Pożegnajcie się krótko i spokojnie. Możecie powiedzieć na przykład: „Teraz zostaniesz z panią Anią. Ja wrócę po obiedzie”.

🧸Co możecie zrobić przed rozpoczęciem adaptacji?

Zapytajcie w wybranej placówce, jak wygląda adaptacja – czy możecie być z dzieckiem w grupie, kto będzie się nim przede wszystkim opiekował, kiedy rozpoczynają się pierwsze rozstania i czy tempo adaptacji można zmienić, jeśli dziecko będzie potrzebowało więcej czasu.

Opowiedzcie opiekunce o przyzwyczajeniach i potrzebach waszego dziecka. Jeśli ma ulubioną przytulankę, kocyk lub inny przedmiot, który pomaga mu się uspokoić, zapytajcie, czy może mieć go przy sobie. Jeżeli to możliwe, zaplanujcie pierwsze dni tak, aby nie zakładać od razu całodziennego pobytu dziecka. Przyda się również możliwość wcześniejszego odebrania go, jeśli będzie tego potrzebowało.

🦸‍♀️Skąd wiadomo, że adaptacja się udała?

Nie po tym, że dziecko nigdy nie płacze przy pożegnaniu. Ważniejsze, że placówka przestaje być dla niego zupełnie obcym miejscem, a opiekunka – obcą osobą. Dziecko nawiązuje z nią kontakt, zwraca się do niej, pozwala jej sobie pomóc i przyjmuje od niej pocieszenie. Zaczyna interesować się otoczeniem, zabawkami i innymi dziećmi, potrafi w placówce jeść, pić i odpoczywać. To znaczy, że ma poczucie bezpieczeństwa w nowym miejscu.

Jeśli macie wątpliwości dotyczące przebiegu adaptacji, nie musicie rozstrzygać ich sami. Porozmawiajcie z opiekunką lub osobą kierującą placówką i wspólnie ustalcie kolejne kroki. Dobra adaptacja nie polega na zrealizowaniu z góry ustalonego harmonogramu, ale na znalezieniu tempa odpowiedniego dla konkretnego dziecka.

Opieka przedszkolna to opieka w okresie od 3. do 6. roku życia (w szczególnie uzasadnionych przypadkach – od 2,5 lat życia). Dzieci do lat 5 mają prawo do wychowania przedszkolnego, natomiast w wieku 6 lat odbywają obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne. Wasze dziecko może uczęszczać do przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej lub korzystać z innej formy wychowania przedszkolnego.

👨‍🚀🙋‍♀️🙇‍♀️Co zyskuje wasze dziecko, chodząc do przedszkola?

Przedszkole to nie tylko czas opieki nad dzieckiem w czasie, kiedy pracujecie lub zajmujecie się innymi obowiązkami. To także ważna przestrzeń dla rozwoju waszego syna lub córki. Poprzez zabawę, codzienne aktywności i kontakt z innymi dziećmi przedszkole wspiera rozwój fizyczny, emocjonalny, społeczny i poznawczy. Dziecko uczy się samodzielności, funkcjonowania w grupie oraz współdziałania z innymi, rozwija umiejętność budowania relacji, a także rozpoznawania i wyrażania emocji. Stopniowo przygotowuje się także do rozpoczęcia nauki w szkole.

👪Przedszkole – nowy rozdział również dla was

Pójście dziecka do przedszkola to duża zmiana dla całej rodziny. Od początku potraktujcie obowiązki z tym związane jako waszą wspólną odpowiedzialność. Wspólnie podejmujcie decyzje i działania – od wyboru placówki i udziału w rekrutacji, przez adaptację dziecka, odprowadzanie do przedszkola i odbieranie z niego, aż po kontakt z nauczycielami i udział w zebraniach. Pamiętajcie, że nie musicie dzielić wszystkich zadań po równo – ważne, żebyście świadomie ustalili plan działania najlepszy dla was. Co ważne, wasze zaangażowanie ułatwi dziecku rozstanie z domem i wejście w nowe środowisko społeczne. 

🏫Czym różni się przedszkole publiczne od niepublicznego?

Przedszkola publiczne zapewniają bezpłatne nauczanie, wychowanie i opiekę nad dzieckiem przez co najmniej 5 godzin dziennie. Za dłuższy pobyt dziecka oraz wyżywienie możecie dodatkowo dopłacić. Przedszkola niepubliczne są płatne i same ustalają wysokość opłat (czesne, wpisowe).

Rekrutacja do placówek publicznych odbywa się na przełomie zimy i wiosny, a nabór uzupełniający jest uruchamiany latem, ale tylko w sytuacji, kiedy w przedszkolach pozostały wolne miejsca dla dzieci. Istnieje możliwość przyjęcia dziecka poza harmonogramem, ale decyduje o tym dyrektor danej placówki. Przedszkole nie ma jednak obowiązku przyjęcia dziecka w trakcie roku, jeśli wszystkie grupy są już pełne (maksymalny limit to 25 dzieci w grupie przedszkolnej). Rekrutacja do placówki publicznej odbywa się według ściśle ustalonych zasad i terminów ustalonych przez gminę. W większości przypadków wszystko zorganizujecie online na platformie rekrutacyjnej wybranego przedszkola albo na stronie urzędu miasta lub gminy. 

✍👩‍💻👨‍💻Jak zarejestrować dziecko do przedszkola online?

1. Zarejestrujcie się we wskazanym przez gminę systemie rekrutacyjnym (jeśli jest on dostępny online w waszym regionie).
2. Wybierzcie przedszkola i ustawcie je w kolejności, na pierwszym miejscu umieszczając placówkę, na której zależy wam najbardziej.
3. Wypełnijcie wniosek.
4. Dołączcie dokumenty potwierdzające spełnianie kryteriów, które zaznaczyliście we wniosku.
5. W odpowiednim terminie sprawdźcie wyniki rekrutacji.
6. Jeśli dziecko zostało zakwalifikowane, potwierdźcie w wyznaczonym terminie, że chcecie skorzystać z miejsca. Samo zakwalifikowanie dziecka nie kończy jeszcze rekrutacji.

✍🏫Jak zarejestrować dziecko do przedszkola stacjonarnie?

Jeśli w waszej gminie rekrutacja nie odbywa się elektronicznie, pobierzcie wniosek i złóżcie go bezpośrednio w wybranym przedszkolu. 

✅❌🏫Co decyduje o przyjęciu dziecka do przedszkola publicznego?

W pierwszej kolejności przyjmowane są dzieci mieszkające na terenie danej gminy. Jeśli kandydatów jest więcej niż miejsc, pod uwagę brane są kryteria określone w przepisach, m.in. wielodzietność rodziny, niepełnosprawność dziecka lub członka jego najbliższej rodziny, samotne wychowywanie dziecka albo objęcie dziecka pieczą zastępczą. Gmina może określić również dodatkowe kryteria. Jeśli wasze dziecko nie dostanie się do wybranego przedszkola, możecie wziąć udział w rekrutacji uzupełniającej lub skorzystać z procedury odwoławczej.

✅❌🏰Co decyduje o przyjęciu dziecka do przedszkola niepublicznego?

Przedszkola niepubliczne same ustalają zasady przyjmowania dzieci. Sprawdźcie informacje na stronie internetowej lub skontaktujcie się bezpośrednio z placówką, żeby dowiedzieć się, czy dostępne są wolne miejsca, jak wygląda rekrutacja, jakie dokumenty trzeba złożyć oraz ile wynoszą niezbędne opłaty. 

Do przedszkola niepublicznego możecie zapisać dziecko przez cały rok, jeśli w placówce są wolne miejsca. Przedszkola mogą jednak stosować własne kryteria w tym zakresie, więc tym bardziej warto przed złożeniem zgłoszenia pozyskać najważniejsze informacje.

🔗Więcej informacji znajdziecie na stronie:

>> Jak zapisać dziecko do przedszkola

Adaptacja to proces stopniowego przystosowywania się dziecka do nowego środowiska, nauki zasad, poznawania rówieśników oraz doświadczenia rozstania z rodzicami. Adaptacja do przedszkola trwa zwykle od kilku dni do nawet miesiąca.

👁‍🗨Jak wygląda adaptacja w przedszkolu?

Przebieg adaptacji w przypadku przedszkoli publicznych i niepublicznych nie jest w pełni sformalizowany. Główny nacisk kładzie się na indywidualizację tego procesu i na bieżące reagowanie na potrzeby dziecka. W fazie początkowej jedno z was może przebywać z dzieckiem w sali, następnie maluch pozostaje sam na 1–2 godziny, a stopniowo czas ten jest wydłużany – np. o posiłek albo o drzemkę.

🌞Jak rozmawiać z dzieckiem o przedszkolu?

Niezależnie od tego, jakie przedszkole wybierzecie, ważne jest, żebyście rozmawiali z dzieckiem o przedszkolu jako miejscu pełnym fascynujących doświadczeń i nowych kolegów. Nie spieszcie się przed wyjściem, a będąc już na miejscu, nie przedłużajcie rozstań w szatni – pożegnanie powinno być czułe, ale krótkie. Kluczowe jest, abyście reagowali na sugestie personelu i, gdy zostaniecie o to poproszeni, pewnie się pożegnali i opuścili placówkę. Decyzyjność i zdecydowanie rodzica dają dziecku poczucie bezpieczeństwa. 

🧐Na co zwrócić uwagę w procesie adaptacji w przedszkolu?

W procesie adaptacji należy pracować nad tym, by dziecko oswajało się z sytuacją, że rodzic znika na jakiś czas, opuszcza placówkę, ale zawsze wraca o umówionej porze. Samodzielny pobyt w placówce sprzyja również budowaniu pewności siebie dziecka oraz nawiązywaniu przez nie relacji z innym opiekunem niż rodzic – ktoś, kto jest blisko, a nie jest mamą lub tatą, może zadbać o jego emocje i potrzeby. 

Ważna i pożądana w procesie adaptacji jest obecność was obojga, chociaż może być ona zróżnicowana na poziomie zaangażowania w poszczególnych obszarach (odprowadzenie dziecka lub odbiór, obecność w sali, rozmowa kierowana po pobycie w przedszkolu).

Jesteście rodzicami. Już wiecie, co was zbliża, a co bywa trudne w wychowaniu dziecka. Macie świadomość, co dobrze działa w waszej rodzinie, a co wygląda inaczej, niż zakładaliście. To dobry moment, żeby… porozmawiać.

❓Od jakich pytań zacząć rozmowę?

Jak czujecie się w rolach mamy lub taty? Co najbardziej w nich lubicie, a co stanowi dla was wyzwanie? Gdybyście zdecydowali się na kolejne dziecko, co zmieniłoby się w waszej relacji? Jak podzielilibyście się obowiązkami i w jaki sposób zadbalibyście o siebie?

🃏Karty, które mogą wam pomóc

Aby ułatwić wam dialog o rodzicielstwie, stworzyliśmy specjalne karty – znajdziecie je w oddzielnej sekcji. Jakich doświadczeń warto się spodziewać podczas takiej rozmowy? Możecie:

• zauważyć i nazwać to, co już dobrze działa w waszej rodzinie,
• powiedzieć, co doceniacie w drugim rodzicu i jego zaangażowaniu,
• porozmawiać o tym, czego każde z was potrzebuje,
• zastanowić się, co warto zmienić w podziale opieki i obowiązków, kiedy pojawi się kolejne dziecko,
• wykorzystać to, czego nauczyliście się jako rodzice, planując kolejny etap życia waszej rodziny.

Rodzicielstwa uczymy się, będąc rodzicami. To, że przy kolejnym dziecku chcecie coś zrobić inaczej, nie oznacza, że wcześniej zrobiliście coś źle. Jesteście po prostu bogatsi o doświadczenie, z którego możecie skorzystać.

Karty do rozmowy w parze znajdziecie w odpowiedniej sekcji naszej strony. 

🤗Czy trzeba przejść całą talię? 

Zupełnie nie – jedno pytanie może wystarczyć na całą rozmowę. Działajcie swobodnie i według swoich potrzeb. Nie musicie też odpowiadać na pytania tak samo. Wartością i celem pracy z kartami jest wasza szczera rozmowa.

💬Jak używać kart?

Odkrywajcie karty, odpowiadajcie na pytania i słuchajcie siebie nawzajem. Talia ma pomóc Wam zacząć rozmowę o tym, co może być dla Was ważne, jeśli zdecydujecie się na kolejne dziecko.

Jesteś mamą już od jakiegoś czasu. Masz za sobą wiele pierwszych razów, codziennych sytuacji, decyzji i doświadczeń. Wiesz coraz więcej o swoim dziecku, ale także o sobie jako mamie.

Warto zatrzymać się i sprawdzić, jak czujesz się w tej roli. Co lubisz w swoim macierzyństwie? Z czego jesteś zadowolona? Co bywa dla ciebie trudne? Czego potrzebujesz więcej, a czego mniej w codzienności rodzicielstwa? Czy jest coś, co chciałabyś już teraz zmienić?

🦸‍♀️Opieka i odpowiedzialność

Przyjrzyj się też temu, jak w waszej rodzinie dzielicie opiekę i odpowiedzialność. Czy większość spraw związanych z dzieckiem nie spoczywa na tobie? Czy masz poczucie, że faktycznie oboje niesiecie odpowiedzialność za rodzinę, czy też ty zarządzasz wszystkim? Kto w waszym związku pamięta o wizytach lekarskich, ubraniach, przedszkolu, zakupach czy aktualnych potrzebach dziecka? Pamiętaj, że partnerstwo to nie tylko pomoc wtedy, kiedy o nią poprosisz, ale współdzielenie odpowiedzialności za codzienne sprawy rodziny.

Czasem trudno oddać drugiej osobie część obowiązków, szczególnie jeśli masz poczucie, że sama zrobisz coś szybciej albo najlepiej – dokładnie tak, jak potrzebuje dziecko. Drugi rodzic może jednak wykonywać pewne czynności inaczej niż ty, a nadal wykonywać je dobrze. Pamiętaj, że nie wszystko musi odbywać się po twojemu, żeby było dobrze zrobione. Przestrzeń na samodzielne zajmowanie się dzieckiem pozwala też drugiemu rodzicowi budować z nim własną relację, co służy zarówno tacie i dziecku, jak i waszej całej rodzinie.

Ważne jest także, aby korzystać ze wsparcia innych bliskich osób, np. koleżanki, przyjaciółki, bliskich znajomych, rodziny, a czasem sąsiadki, jeśli tego potrzebujesz i masz taką możliwość. Rodzicielstwo nie musi oznaczać radzenia sobie ze wszystkim we dwoje, a tym bardziej w pojedynkę.

👸Jesteś nie tylko mamą

Pamiętaj także, że choć macierzyństwo jest częścią twojego życia, to nie musi zajmować w nim całej przestrzeni. Masz prawo do odpoczynku, pracy, relacji międzyludzkich, zainteresowań, czasu bez dziecka i planów, które są tylko twoje.

Twoje potrzeby mogą się zmieniać w czasie – tak samo, jak zmienia się twoje dziecko, wasza rodzina i ty sama. Rodzicielstwa uczymy się przez cały czas – twoje doświadczenie może więc wpływać na sposób, w jaki chcesz przeżywać swoje dalsze macierzyństwo.

Jesteś tatą już od jakiegoś czasu. Masz za sobą wiele pierwszych razów, codziennych sytuacji, decyzji i doświadczeń. Wiesz coraz więcej o swoim dziecku, ale także o sobie jako tacie.

Warto zatrzymać się i sprawdzić, jak czujesz się w tej roli. Co lubisz w swoim ojcostwie? Z czego jesteś zadowolony? Co bywa dla ciebie trudne? Czego potrzebujesz więcej, a czego mniej w codzienności rodzicielstwa? Czy jest coś, co chciałbyś już teraz zmienić?

🦸‍♂️Opieka i odpowiedzialność

Przyjrzyj się też temu, jak dzielicie między sobą opiekę i odpowiedzialność. Czy jesteś rodzicem, który sam zauważa, planuje i podejmuje działania, czy też częściej czekasz, aż druga osoba wskaże ci dokładnie, co trzeba zrobić? Pamiętaj, że partnerstwo to nie pomaganie drugiemu rodzicowi i nie czekanie na zadania, lecz wspólna odpowiedzialność za dziecko i codzienność rodziny.

Co ważne, nie musisz robić wszystkiego tak samo jak mama. Możecie z partnerką inaczej bawić się z dzieckiem, uspokajać je, organizować wspólny czas lub wykonywać codzienne obowiązki. Inaczej nie oznacza gorzej. Ważne, żeby każde z was miało przestrzeń na samodzielne bycie rodzicem i budowanie własnej, indywidualnej relacji z dzieckiem.

Korzystaj również ze wsparcia innych osób. Pytaj, szukaj informacji, rozmawiaj z innymi rodzicami i otwarcie mów o tym, kiedy sam potrzebujesz pomocy. Rodzicielstwo zmienia się w czasie i to naturalne, że nie wiesz wszystkiego od razu – pamiętaj więc, że nie musisz radzić sobie ze wszystkim sam.

🤴Jesteś nie tylko tatą

Myśl o sobie nie tylko jako o tacie. Ojcostwo jest częścią twojego życia, ale nie musi zajmować w nim całej przestrzeni. Masz prawo do odpoczynku, relacji międzyludzkich, zainteresowań, pracy, czasu dla siebie i własnych planów – podobnie jak ma je twoja partnerka.

To, jakim tatą jesteś dziś, może się różnić od tego, jakim byłeś kilka lat temu. Rodzicielstwa uczymy się przez cały czas – twoje doświadczenie może więc wpływać na sposób, w jaki chcesz przeżywać swoje dalsze ojcostwo.