Nikt nie rodzi się rodzicem

Możecie wyobrażać sobie życie z dzieckiem, cieszyć się na myśl o wspólnych chwilach, a jednocześnie zastanawiać się, jak sobie poradzicie. Czy wystarczy wam czasu, pieniędzy i cierpliwości? Jak zmieni się wasz związek, praca i codzienność? Pragnienie dziecka i obawy przed rodzicielstwem wcale się nie wykluczają. Warto przyjrzeć się temu, skąd biorą się wątpliwości i czy rzeczywiście trzeba czuć się w pełni gotowym, żeby zostać rodzicem.

🤗Chcemy mieć dzieci, ale nie zawsze realizujemy te plany

Rodzicielstwo wciąż zajmuje ważne miejsce w naszych życiowych planach. Według badania CBOS z jesieni 2024 r., przeprowadzonego wśród osób w wieku 18–44 lata, 44% respondentów chciałoby mieć dwoje dzieci, a 20% – troje lub więcej. Jednocześnie w grupie osób w wieku 40–44 lat niemal co trzecia (31%) miała mniej dzieci, niż chciałaby mieć. Skąd ta rozbieżność? Jedną z odpowiedzi przynosi raport „Być czy nie być rodzicem”, opublikowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w czerwcu 2026 r. na podstawie rozmów z 342 kobietami i mężczyznami. Pokazuje on, że rodzicielstwo coraz częściej traktujemy jako świadomy wybór, a nie naturalną kolej rzeczy. Zanim zdecydujemy się na dziecko, analizujemy sytuację finansową, mieszkaniową, zawodową i własną gotowość.

🤩😓Radość i obawy mogą iść w parze

Czy można bardzo pragnąć dziecka, a jednocześnie bać się rodzicielstwa? Oczywiście. Psychologowie nazywają to ambiwalencją, czyli współwystępowaniem różnych, nawet sprzecznych emocji wobec tej samej sytuacji. Dobrze pokazują to pierwsze wyniki badania SGH „GGP-PL: Generacje i Rodziny”, przedstawione we wrześniu 2026 r. Wśród bezdzietnych osób w wieku 18–35 lat 77% wskazywało satysfakcję z obserwowania rozwoju dziecka jako ważną motywację do rodzicielstwa, 70% – instynkt macierzyński lub ojcowski, a 64% – szczęście, jakie dziecko może wnieść w życie. Jednocześnie 77% badanych w tej grupie obawiało się ogromnego nakładu czasu i energii, 71% – odpowiedzialności, a 57% – trudności w godzeniu wychowywania dziecka z pracą. Te same osoby mogą więc dostrzegać zarówno piękne, jak i wymagające strony rodzicielstwa.

👪Jak rodzicielstwo oceniają ci, którzy mają już dzieci?

Wyobrażenia o rodzicielstwie nie zawsze pokrywają się z doświadczeniami rodziców. W badaniu CBOS osoby posiadające dzieci znacznie częściej niż bezdzietne zgadzały się ze stwierdzeniem, że dzieci przynoszą wiele radości – odpowiednio 96–98% wobec 73–82%, zależnie od pokolenia. Rodzice częściej dostrzegali też poczucie sensu związane z wychowywaniem dziecka, choć zauważali trudności w łączeniu pracy z opieką. Podobne wnioski płyną z badania SGH. Warto więc pamiętać, że rodzicielstwo może być jednocześnie źródłem satysfakcji i dużym wyzwaniem. Jedno nie wyklucza drugiego.

🧡Czy trzeba być idealnym rodzicem?

Chcecie zadbać o zdrowie, rozwój i przyszłość dziecka, a przy tym pozostać cierpliwi, uważni i obecni. Do tego dochodzą praca, związek i własne potrzeby. Nic dziwnego, że przy tak wielu oczekiwaniach trudno czasem poczuć się wystarczająco przygotowanym. Raport „Wyczerpani doskonałością”, opublikowany w 2026 r. przez Fundację Kosmos dla Dziewczynek, pokazuje skalę tej presji. W badaniu Ipsos z czerwca 2025 r., obejmującym 823 rodziców dzieci w wieku 5–14 lat, aż 70% deklarowało częste przemęczenie, a 69% uważało, że mogłoby być lepszym rodzicem. Pamiętajcie, że większe poświęcenie nie zawsze oznacza lepsze rodzicielstwo.

👶Dziecko nie potrzebuje, żebyście robili wszystko za nie

Nadmierna troska może czasami przynosić skutki odwrotne do zamierzonych. Chcąc ułatwić dziecku życie, wyręczamy je w codziennych czynnościach, podejmujemy za nie decyzje i podsuwamy gotowe rozwiązania. Tymczasem dziecko potrzebuje także przestrzeni na samodzielne próby, błędy i odkrywanie własnych możliwości. W ten sposób rozwija sprawczość i pewność siebie. Jeśli robicie za nie zbyt wiele, nie tylko dokładacie sobie obowiązków, ale też ograniczacie mu okazje do nauki. Dobre rodzicielstwo nie polega więc na nieustannym kontrolowaniu i organizowaniu każdego aspektu życia dziecka.

🙌Nie ze wszystkim musicie radzić sobie sami

Obawy przed rodzicielstwem nie zawsze wynikają z wygórowanych oczekiwań. Sytuacja finansowa, zdrowie, dostęp do opieki nad dzieckiem czy możliwość pogodzenia obowiązków zawodowych z rodzinnymi to realne wyzwania. Dlatego warto wcześniej rozmawiać o podziale odpowiedzialności, poznawać dostępne formy wsparcia i zastanowić się, na czyją pomoc możecie liczyć. Nie musicie mieć gotowego rozwiązania na każdą sytuację. Wiele spraw da się zaplanować, ale części umiejętności nauczycie się dopiero wtedy, gdy zostaniecie rodzicami.

🤔Czy kiedykolwiek można być w pełni gotowym?

Nie istnieje jeden moment, w którym wszystkie obawy znikają, a warunki stają się idealne. Możecie czuć radość na myśl o dziecku i jednocześnie martwić się o przyszłość. Możecie też potrzebować więcej czasu na podjęcie decyzji. Warto odróżniać rzeczywiste przeszkody od presji, którą sami na siebie nakładacie. Rodzicielstwo może przynosić zmęczenie i trudności, ale także miłość, bliskość, dumę i satysfakcję. Dajcie sobie przestrzeń na spokojne rozważenie własnych pragnień i możliwości. Nikt nie rodzi się rodzicem. Gotowość przychodzi z czasem.

Decyzja o dziecku to jedna z ważniejszych decyzji w życiu. Nic dziwnego, że chcecie się do niej dobrze przygotować. Czy jednak trzeba mieć stabilną pracę, odpowiednie mieszkanie, oszczędności i pewność, że poradzicie sobie w każdej sytuacji? Warto zastanowić się, które warunki rzeczywiście mają znaczenie, a które wynikają z oczekiwań otoczenia i presji, jaką sami na siebie nakładacie.

😓Wysoka poprzeczka dla przyszłych rodziców

Dziś rodzicielstwo często przedstawia się jako ogromne wyzwanie organizacyjne, finansowe i emocjonalne. Z jednej strony słyszymy o kosztach wychowania dziecka, zmęczeniu i odpowiedzialności, z drugiej – oglądamy obrazy doskonale zorganizowanych rodzin. Łatwo więc dojść do wniosku, że przed narodzinami dziecka trzeba zadbać o każdy szczegół i przygotować się niemal perfekcyjnie. Tymczasem rzeczywistość rodzinna jest znacznie bardziej złożona, a idealne warunki mogą nigdy nie nadejść.

👩‍💻👨‍💻Internet a rzeczywiste doświadczenia rodziców

Jak bardzo przekaz medialny wpływa na nasze wyobrażenia o rodzicielstwie? Kolektyw analityczny Res Futura, na zlecenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Fundacji Share the Care, przeanalizował dyskusje o rodzicielstwie w polskim internecie. Okazało się, że dominował w nich język kosztów, barier i trudności. Kiedy natomiast rodzice opowiadali o własnych doświadczeniach, częściej mówili o miłości, bliskości, radości i wzajemnym wsparciu. Nie pomijali zmęczenia ani odpowiedzialności, ale przedstawiali znacznie pełniejszy obraz życia z dzieckiem. Warto o tym pamiętać, gdy kolejne niepokojące informacje zaczynają wpływać na wasze plany.

🤩Rodzicielstwo to nie tylko obowiązki

Wychowywanie dziecka wiąże się z wysiłkiem, zmianą codziennych przyzwyczajeń i nowymi obowiązkami. Może być również źródłem ogromnej satysfakcji. Rodzice opowiadają o radości z obserwowania rozwoju dziecka, wspólnych przeżyciach i bliskości, która buduje się każdego dnia. Ważne są także doświadczenia, dzięki którym sami poznają siebie i rozwijają nowe umiejętności. Trudności i pozytywne emocje mogą więc występować jednocześnie – nie trzeba pomijać jednych, żeby dostrzegać drugie.

🧐Co naprawdę oznacza gotowość na dziecko?

Spróbujcie przyjrzeć się własnej liście warunków, które chcielibyście spełnić przed powiększeniem rodziny. Zdrowie, sytuacja finansowa, relacja z partnerem czy warunki mieszkaniowe to kwestie, które warto świadomie rozważyć. Ale czy rzeczywiście potrzebujecie idealnego mieszkania, perfekcyjnie zaplanowanej kariery i odpowiedzi na wszystkie pytania dotyczące wychowania? Nie każda obawa oznacza, że nie jesteście gotowi. Czasami wynika z porównywania się z innymi lub przekonania, że dobry rodzic od początku powinien wszystko wiedzieć i ze wszystkim sobie radzić.

🚶‍♀️🚶‍♂️Rodzicielstwa uczycie się po drodze

Nie da się przewidzieć każdej sytuacji ani przygotować na wszystkie wyzwania. Wiele rzeczy poznacie dopiero w praktyce – jak rozumieć potrzeby dziecka, dzielić się opieką czy organizować codzienność. A kiedy wypracujecie już wspólny rytm, pojawią się kolejne etapy rozwoju i nowe doświadczenia. Rodzicielstwo nie jest więc umiejętnością, którą trzeba w pełni opanować przed narodzinami dziecka. To proces, w którym uczycie się i rozwijacie razem z nim.

💑Wasza decyzja, wasza droga, wasza rodzina

Nie istnieje jeden zestaw warunków, który każda rodzina musi spełnić przed pojawieniem się dziecka. Macie własne potrzeby, możliwości i okoliczności życiowe. Możecie szukać informacji, korzystać ze wsparcia bliskich i specjalistów oraz spokojnie rozważać swoje plany. Nie musicie podejmować decyzji pod wpływem presji ani czekać, aż wszystko będzie idealne. Najważniejsze, żeby była to wasza świadoma decyzja, zgodna z tym, czego naprawdę chcecie i na co czujecie się gotowi.

Kiedy myślicie o dziecku, możecie zastanawiać się, jak poradzicie sobie z nowymi obowiązkami. Kto pomoże wam w trudniejszym momencie? Do kogo zwrócicie się, gdy zabraknie sił albo po prostu będziecie potrzebować rozmowy? Rodzicielstwo staje się łatwiejsze, kiedy macie wokół siebie ludzi, z którymi możecie dzielić zarówno radości, jak i codzienne wyzwania.

🙌Rodzina i przyjaciele – na kogo możecie liczyć?

Dziś wsparcie bliskich często wygląda inaczej niż w poprzednich pokoleniach. Możecie mieszkać daleko od rodziny, a nawet jeśli macie ją na miejscu, dziadkowie mogą nadal pracować, prowadzić aktywne życie lub mieć mniej sił. Przyjaciele również mają swoje obowiązki. Dlatego dobrze jest już teraz pielęgnować relacje i rozmawiać o wzajemnych możliwościach. Nie zakładajcie, że bliscy sami domyślą się, czego potrzebujecie. Czasami wystarczy poprosić o konkretną przysługę lub towarzystwo.

👂Pomoc to nie tylko opieka nad dzieckiem

Wsparcie może przybierać różne formy. Ktoś odbierze za was przesyłkę, pomoże w codziennych obowiązkach, zaproponuje wspólny spacer albo po prostu wysłucha bez oceniania. Nie każda bliska osoba musi zajmować się dzieckiem, żeby realnie odciążyć was w rodzicielstwie. Warto mówić otwarcie o swoich potrzebach i pamiętać, że nawet drobne gesty mogą mieć duże znaczenie.

🙋‍♀️🙋‍♂️Nowe znajomości dzięki rodzicielstwu

Pojawienie się dziecka może być również okazją do nawiązania nowych relacji. Sąsiedzi spotykani na spacerach, rodzice poznani na placu zabaw, a później w żłobku czy przedszkolu mogą stać się ważną częścią waszej codzienności. Łączą was podobne doświadczenia, tematy do rozmów i wyzwania organizacyjne. Z takich znajomości czasem rodzą się przyjaźnie, a także wzajemna pomoc w codziennych sprawach.

💞Relacje wymagają wzajemności

Bliskość nie zawsze pojawia się sama. Czasami warto zrobić pierwszy krok – zaprosić kogoś na kawę, zaproponować wspólny spacer albo odezwać się do znajomych, z którymi dawno nie rozmawialiście. Pamiętajcie też o wzajemności. Oferowanie pomocy i podtrzymywanie kontaktu są równie ważne jak umiejętność proszenia o wsparcie, nawet jeśli po narodzinach dziecka wasz rytm życia się zmieni.

Nie musicie mieć wszystkiego zaplanowanego

Nie trzeba budować całej sieci wsparcia jeszcze przed narodzinami dziecka. Możecie stopniowo sprawdzać, na kogo możecie liczyć, pielęgnować dotychczasowe przyjaźnie i pozostawać otwarci na nowe znajomości. Rodzicielstwo może poszerzyć wasz krąg bliskich osób, a wspólne przeżywanie codzienności przynieść nie tylko praktyczną pomoc, ale też poczucie bliskości i przynależności.

💖👁‍🗨Wsparcie systemowe

W swojej drodze rodzicielskiej nie jesteście sami. Istnieje wiele programów wsparcia oferowanych przez państwo dla rodziców – zalicza się do nich zarówno wsparcie finansowe, jak i chociażby dostępność opieki żłobkowej. O dostępnych formach wsparcia możecie przeczytać w bazie wiedzy.

Kiedy myślicie o dziecku, możecie zastanawiać się, jak pogodzicie opiekę z pracą, jak zmieni się wasz budżet i jak zorganizujecie codzienność. Warto wiedzieć, że oprócz pomocy bliskich możecie korzystać z rozwiązań systemowych, które wspierają rodziców finansowo, organizacyjnie i w opiece nad dzieckiem.

😎Urlopy dla mamy i taty

Urlopy związane z rodzicielstwem pozwalają zaplanować czas z dzieckiem i podzielić obowiązki opiekuńcze. Własne uprawnienia mają zarówno matki, jak i ojcowie. Urlop ojcowski i rodzicielski umożliwiają tatom angażowanie się w opiekę już od pierwszych miesięcy życia dziecka. Wspólne zaplanowanie urlopów może ułatwić wam pogodzenie życia rodzinnego z zawodowym.

🤗💵Świadczenia i inne formy wsparcia

Rodzice mogą korzystać także ze świadczeń finansowych, takich jak Rodzina 800+ czy program Aktywny Rodzic, który pomaga w organizacji opieki nad małymi dziećmi. Istnieją również uprawnienia pracownicze, możliwości elastycznej organizacji czasu pracy, opieka zdrowotna oraz formy opieki żłobkowej i przedszkolnej.

🧐Sprawdźcie, co wam przysługuje

Każda forma wsparcia ma własne zasady. Niektóre uprawnienia zależą od sytuacji zawodowej rodziców lub wieku dziecka, a dostępność usług może różnić się w zależności od miejsca zamieszkania. Dlatego dobrze jest wcześniej poznać swoje prawa i możliwości, aby świadomie zaplanować rodzinną codzienność.

Szczegółowe informacje o urlopach, świadczeniach, prawach mamy i taty oraz opiece nad dziećmi znajdziecie na kolejnych etapach rodzicielskiej drogi i w odpowiednich sekcjach tematycznych na naszej stronie. Nie musicie znać wszystkich przepisów już teraz – ważne, żebyście wiedzieli, z jakich rozwiązań możecie skorzystać, kiedy pojawi się taka potrzeba.

Wspólne wychowywanie dziecka, dzielenie się obowiązkami i wzajemne wsparcie – tak coraz więcej par wyobraża sobie rodzicielstwo. Partnerstwo przynosi korzyści mamie, tacie i dziecku. Dlaczego więc czasem trudno przełożyć dobre intencje na codzienność?

😬Dlaczego tak łatwo wracamy do dawnych schematów?

Dużą rolę w naszym działaniu odgrywają wzorce wyniesione z domów. Być może dorastaliście w rodzinach, w których mama zajmowała się głównie dziećmi, a tata odpowiadał za utrzymanie rodziny. Nawet jeśli chcecie inaczej podzielić obowiązki, w nowych sytuacjach możecie nieświadomie powielać znane wam schematy. Znaczenie ma też początek rodzicielstwa. Mama przechodzi przez ciążę, poród i często spędza z dzieckiem więcej czasu w pierwszych miesiącach. Dzięki temu szybciej nabiera wprawy w opiece i lepiej poznaje potrzeby dziecka. Tata, nawet jeśli bardzo chce się angażować, może mieć mniej okazji do zdobywania podobnego doświadczenia.

💑Partnerstwo to wspólna odpowiedzialność

Nie chodzi tylko o sprawiedliwy podział zadań, ale też o zaufanie i uwzględnianie potrzeb obojga rodziców. Każde z was potrzebuje bliskości z dzieckiem, odpoczynku, czasu na pracę, zainteresowania i waszą relację. Aby mama mogła spokojnie zająć się swoimi sprawami, musi mieć pewność, że tata poradzi sobie z opieką. Takie zaufanie buduje się przez praktykę. Tata potrzebuje przestrzeni do samodzielnego zajmowania się dzieckiem i podejmowania decyzji, a mama – możliwości podzielenia się odpowiedzialnością. Nie musicie przy tym robić wszystkiego tak samo. Możecie inaczej uspokajać dziecko, bawić się z nim czy organizować wspólny czas. Najważniejsze, żeby niemowlę czuło się bezpieczne i kochane.

🦸‍♀️🦸‍♂️Urlop rodzicielski – okazja do zdobywania doświadczenia

W budowaniu partnerstwa może pomóc podział urlopu rodzicielskiego, z którego mogą korzystać zarówno mama, jak i tata. Szczególnie cenne jest doświadczenie, gdy ojciec przez pewien czas samodzielnie sprawuje codzienną opiekę nad dzieckiem. Poznaje jego potrzeby, nabiera pewności siebie i buduje z nim bliską więź. Mama zyskuje w tym czasie przestrzeń na inne aktywności, a w efekcie oboje lepiej rozumiecie, z czym wiąże się opieka nad dzieckiem.

💬Rozmawiajcie o swoich oczekiwaniach

Wasze potrzeby i możliwości będą się zmieniać, dlatego podział obowiązków nie musi być ustalony raz na zawsze. Wracajcie do wspólnych ustaleń i dostosowujcie je do aktualnej sytuacji. Możecie zacząć już teraz, korzystając z kart do rozmowy „Myślimy o dziecku”, dostępnych na naszej stronie. Pomogą wam poznać wzajemne oczekiwania i zastanowić się, jak chcecie dzielić się opieką.

Dobrym zespołem stajecie się stopniowo – dzięki współpracy, zaufaniu i wspólnej odpowiedzialności.

Podróże, spotkania z przyjaciółmi, sport, rozwój zawodowy czy po prostu czas dla siebie. Macie swoje przyzwyczajenia, pasje i ulubione sposoby spędzania czasu. Nic dziwnego, że myśląc o dziecku, zastanawiacie się, ile z dotychczasowego życia uda wam się zachować. Rodzicielstwo oznacza zmiany, ale przynosi też wiele nowych możliwości.

👨‍👩‍👦Co nowego wniesie dziecko do waszego życia?

Rodzicielstwo to nie tylko obowiązki, lecz także nowe doświadczenia, relacje i źródło satysfakcji. Wspólne wyprawy, odkrywanie świata oczami dziecka, radość z drobiazgów, na które wcześniej nie zwracaliście uwagi. Z czasem mogą pojawić się nowe zainteresowania, znajomości i rodzinne zwyczaje. Szczególnym doświadczeniem jest też budowanie więzi z dzieckiem i obserwowanie, jak rośnie, uczy się i staje coraz bardziej samodzielne.

😏Czy trzeba będzie zrezygnować z dotychczasowych planów?

Zwłaszcza w pierwszych miesiącach opieka nad dzieckiem zajmie wam dużą część dnia, a wiele aktywności będzie wymagało lepszej organizacji. Niektóre będziecie mogli kontynuować, inne dostosujecie do nowych warunków lub odłożycie na później. Pamiętajcie jednak, że potrzeby dziecka zmieniają się wraz z jego rozwojem. Pierwsze spacery z czasem mogą zamienić się we wspólne wycieczki rowerowe, a coraz większa samodzielność dziecka otworzy przed wami kolejne możliwości. Nie musicie więc traktować każdej zmiany jako trwałej rezygnacji z czegoś ważnego.

🥰Nie musicie robić wszystkiego idealnie

Współcześni rodzice często stawiają sobie wysokie wymagania. Chcą być zaangażowani w wychowanie dziecka, rozwijać się zawodowo, dbać o związek, dom, zdrowie i własne pasje. Szczególnie mamy mogą odczuwać presję, by doskonale godzić wszystkie te role. Tymczasem nie da się poświęcać każdej dziedzinie życia tyle samo uwagi. Zastanówcie się, co jest dla was najważniejsze na danym etapie, a co może poczekać. Dziecko potrzebuje przede wszystkim bezpieczeństwa, troski i bliskości – kolejne przedmioty czy atrakcje nie zastąpią wspólnie spędzonego czasu.

🤗Zadbajcie również o własne potrzeby

Pojawienie się dziecka nie oznacza, że wasze pasje, przyjaźnie i potrzeba odpoczynku przestaną być ważne. Być może będziecie realizować je w innej formie, rzadziej lub po pewnej przerwie. Pomocne mogą być wspólne planowanie, podział obowiązków i korzystanie ze wsparcia bliskich. Dajcie sobie też czas na przeżywanie kolejnych etapów rodzicielstwa, zamiast próbować nadążyć za wszystkim naraz. Rodzicielstwo zmienia sposób spędzania czasu, ale otwiera też nowe możliwości, których dziś jeszcze nie potraficie przewidzieć.

Pojawienie się dziecka otwiera zupełnie nowy rozdział w waszej relacji. Wspólne przeżycia, wzruszenia, radość z obserwowania rozwoju córeczki lub synka i odkrywanie siebie w nowych rolach – mamy i taty. Dla wielu par rodzicielstwo staje się źródłem jeszcze większej bliskości i satysfakcji ze wspólnego życia. To również duża zmiana, do której oboje będziecie musieli się przyzwyczaić. Jak w tym wszystkim zadbać o wasz związek?

🦸‍♂️🦸‍♀️Nowe role, nowe wyzwania

Psychologowie opisują narodziny dziecka jako naturalny etap zmian w życiu rodziny, który wymaga dostosowania się do nowej sytuacji. Zmieniają się obowiązki, potrzeby i codzienny rytm. Każde z was może też inaczej przeżywać ten czas. Mama potrzebuje regeneracji po porodzie, a zmiany hormonalne, również związane z laktacją, mogą wpływać na jej samopoczucie, emocje i potrzebę bliskości. Tata także odnajduje się w nowej roli, mierzy się z odpowiedzialnością i poznaje doświadczenia partnerki. Do tego dochodzą zmęczenie i nowe obowiązki. Potrzeba trochę czasu, żeby się w tym wszystkim odnaleźć i dotrzeć na nowo.

💆‍♀️💆‍♂️Nadal jesteście parą, nie tylko mamą i tatą

Dziś wiele uwagi poświęcamy potrzebom i rozwojowi dzieci. Równie ważne są jednak samopoczucie rodziców i jakość ich relacji. Kiedy jesteście sobie bliscy, wspieracie się i dobrze czujecie się razem, korzysta na tym cała rodzina. Dziecko obserwuje też, jak okazujecie sobie miłość, szacunek i troskę. Dbanie o związek nie jest więc czymś, co trzeba odkładać na później.

😏🤗Bliskość nie wymaga wielkich gestów

Romantyczne wyjazdy czy spektakularne randki nie są konieczne, żeby pielęgnować relację. Często wystarczy krótka, ale prawdziwa rozmowa – o was, a nie o logistyce rodzinnego życia. O tym, co was cieszy, martwi, o czym marzycie. Liczą się też drobne gesty, czułość, wspólny śmiech i zwykłe „jak się dzisiaj masz?”. W codziennym zabieganiu łatwo ograniczyć rozmowy do zakupów i obowiązków, dlatego dobrze świadomie znajdować czas tylko dla siebie. Intymność również może się zmieniać. Czasem będziecie mieć ochotę na bliskość, czasem na odpoczynek, a czasem wystarczy wam sama obecność drugiej osoby. Ważne, żeby o tym rozmawiać i szanować wzajemne potrzeby.

💬Dajcie sobie przestrzeń na błędy i rozmowę

Oboje będziecie uczyć się rodzicielstwa, czasem popełniać błędy i reagować inaczej, niż się spodziewaliście. Zamiast zakładać, że dobrze wiecie, co myśli i czuje druga osoba, spróbujcie ją o to zapytać. Wyrozumiałość i wspólne szukanie rozwiązań pomogą wam lepiej się rozumieć i budować jeszcze dojrzalszą relację.

Możecie zacząć rozmawiać o tym już teraz, kiedy dopiero myślicie o dziecku. Pomogą wam w tym karty do rozmowy „Myślimy o dziecku”, dostępne na naszej stronie. Dzięki nim lepiej poznacie wzajemne oczekiwania i wyobrażenia o wspólnej przyszłości.

💑Wasza miłość jest ważna

Rodzicielstwo wnosi do związku nową miłość. Warto jednocześnie pielęgnować tę, która połączyła was ze sobą. Bo choć wiele się zmieni, nadal będziecie dwojgiem ludzi, którzy chcą być razem, wspierać się i cieszyć wspólnym życiem.

Myśl o ojcostwie może być ekscytująca. Wyobrażasz sobie wspólne wyprawy, zabawy, rozmowy i pokazywanie dziecku świata. Ale w twojej głowie pojawiają się też pytania: czy będę dobrym tatą? Czy poradzę sobie z odpowiedzialnością? Czy odnajdę się w nowej roli? To naturalne, że chcesz się przygotować. Wielu rzeczy nauczysz się dopiero wtedy, kiedy zostaniesz ojcem.

👨‍🦰Co dziś znaczy być dobrym tatą?

Przez lata ojciec kojarzył się przede wszystkim z zapewnianiem rodzinie bezpieczeństwa finansowego i wspieraniem mamy w wychowaniu dzieci. Dziś coraz więcej ojców chce aktywnie uczestniczyć w codziennym życiu dziecka, być blisko niego i budować z nim własną relację.

Ojcostwo może przynieść ci ogromną satysfakcję. Tatusiowie opowiadają o dumie z rozwoju dziecka, wspólnych przygodach i zwyczajnych chwilach, które stają się najcenniejszymi wspomnieniami. Wielu odkrywa w sobie większą cierpliwość, wrażliwość i nowe umiejętności. To szansa na rozwój nie tylko dziecka, ale też twój własny.

💪Zaangażowania uczysz się przez praktykę

W pierwszych miesiącach mama często spędza z dzieckiem więcej czasu, dlatego szybciej nabiera wprawy w opiece. Możesz wtedy odnieść wrażenie, że partnerka po prostu lepiej wie, co robić, a twoją rolą jest pomaganie jej w razie potrzeby.

Tymczasem doświadczenie zdobywa się przez działanie. Ty również możesz nauczyć się rozpoznawać potrzeby dziecka, uspokajać je, organizować dzień i samodzielnie podejmować decyzje. Potrzebujesz do tego okazji i praktyki – tak samo jak mama.

🦸‍♂️Nie tylko „pomagaj” – przejmuj inicjatywę

Zaangażowane ojcostwo to coś więcej niż wykonywanie poszczególnych czynności. To również zauważanie potrzeb dziecka, planowanie opieki i szukanie rozwiązań, gdy pojawiają się trudności. Nie czekaj więc zawsze, aż partnerka powie ci, co trzeba zrobić. Jeśli cała organizacja rodzinnego życia pozostaje po jej stronie, nawet twoja duża pomoc może nie wystarczyć, aby rzeczywiście podzielić się odpowiedzialnością.

Pamiętaj też, że nie musicie robić wszystkiego identycznie. Możecie inaczej uspokajać dziecko, bawić się z nim czy spędzać wspólny czas. Ważne, żebyście sobie ufali i pozwalali sobie nawzajem budować własną więź z dzieckiem.

🤴Urlop rodzicielski – czas na samodzielność

Szczególną okazją do zdobywania doświadczenia jest samodzielna opieka podczas urlopu rodzicielskiego. Kiedy przez pewien czas zajmujesz się dzieckiem na pełen etat, poznajesz cały rytm jego dnia – od codziennych obowiązków po nieprzewidziane sytuacje. Nabierasz pewności siebie, uczysz się podejmować decyzje i coraz lepiej rozumiesz potrzeby dziecka.

Korzysta na tym również wasza relacja. Partnerka zyskuje pewność, że może na tobie polegać, a ty lepiej rozumiesz, ile pracy wymaga codzienna opieka. Łatwiej wam wtedy dzielić się obowiązkami i doceniać wzajemne zaangażowanie. Przede wszystkim zaś budujesz z dzieckiem bliskość, która rodzi się ze wspólnie spędzanego czasu. Jesteś dla niego kimś wyjątkowym – tatą, a nie zastępstwem mamy.

👨‍🎓Tatą uczysz się być krok po kroku

Ojcostwo przyniesie ci radość, dumę i wzruszenia, ale także zmęczenie, niepewność i nowe wyzwania. Wraz z rozwojem dziecka będziesz zdobywał kolejne umiejętności i odkrywał w sobie możliwości, których dziś jeszcze nie znasz.

Pamiętaj, że nie musisz mieć wszystkich odpowiedzi na początku tej drogi. Najważniejszych rzeczy nauczysz się dzięki codziennej obecności, bliskości i wspólnej odpowiedzialności. Nikt nie rodzi się rodzicem. Tatą też uczysz się być krok po kroku. 

Myśl o macierzyństwie może budzić wiele pięknych emocji. Wyobrażasz sobie pierwsze spotkanie z dzieckiem, jego uśmiech, wspólne chwile i radość z obserwowania, jak odkrywa świat. Ale w twojej głowie pojawiają się też pytania: co z pracą, przyjaciółmi, podróżami, zainteresowaniami i zwykłym czasem dla siebie? Czy uda ci się pogodzić macierzyństwo z tym, co dziś jest dla ciebie ważne?

👩‍🦰Co dziś znaczy być dobrą mamą?

Macierzyństwo może przynieść ci ogromną miłość, bliskość i satysfakcję. Dla wielu kobiet staje się najważniejszą rolą w życiu, dla innych – jedną z kilku równie ważnych. Twoje priorytety mogą się też zmieniać wraz z rozwojem dziecka. Nie ma jednego sposobu na bycie mamą. Ważne, żebyś mogła odnaleźć własny, zgodny ze swoimi potrzebami i wartościami.

😮‍💨Nie musisz sprostać wszystkim oczekiwaniom

Dziś mamom stawia się wyjątkowo wysokie wymagania. Dobra mama ma być cierpliwa, uważna, zaangażowana, dbać o zdrowie i rozwój dziecka, a jednocześnie pracować, pielęgnować związek, prowadzić dom i realizować swoje pasje. Badania pokazują, że mamy częściej niż ojcowie czują się przeciążone i mają mniej czasu dla siebie. Mimo ogromnego wysiłku wiele z nich wciąż uważa, że mogłoby robić więcej.

Zastanów się, które z tych oczekiwań rzeczywiście służą tobie i dziecku. Dom może być trochę mniej uporządkowany, obiad prostszy, a kalendarz dziecka mniej wypełniony atrakcjami. Bliskość, bezpieczeństwo i wspólnie spędzony czas są ważniejsze niż perfekcyjnie zorganizowana codzienność.

👩‍🚀👨‍🚀Daj dziecku przestrzeń na samodzielność

Czasem z troski próbujemy wszystko przewidzieć, zorganizować i zrobić za dziecko jak najwięcej. Tymczasem samodzielne próby, podejmowanie decyzji i radzenie sobie z drobnymi trudnościami pomagają mu budować pewność siebie i poczucie sprawczości. Nie musisz więc wyręczać dziecka na każdym kroku. Dobra opieka to również pozwalanie mu na stopniowe zdobywanie samodzielności.

👩‍🎓Dzielenia się opieką też uczysz się przez praktykę

W pierwszych miesiącach możesz spędzać z dzieckiem więcej czasu niż partner, dlatego szybciej poznasz jego potrzeby i nabierzesz wprawy. Z czasem możesz odnieść wrażenie, że tylko ty wiesz, jak najlepiej je uspokoić, nakarmić czy ułożyć do snu. Nawet jeśli bardzo potrzebujesz odpoczynku, trudno ci wtedy oddać opiekę komuś innemu.

Tata również potrzebuje okazji do zdobywania doświadczenia. Może robić pewne rzeczy inaczej niż ty, a mimo to równie dobrze troszczyć się o dziecko. Wspólna odpowiedzialność wymaga jego inicjatywy i zaangażowania, ale także twojego zaufania. Kiedy oboje potraficie samodzielnie zajmować się dzieckiem, łatwiej wam dzielić obowiązki i znajdować czas na własne potrzeby.

💆‍♀️Masz prawo do własnych planów i odpoczynku

Być może przez pewien czas zechcesz skupić się przede wszystkim na dziecku. A może będziesz chciała szybko wrócić do pracy. Niektóre plany zrealizujesz od razu, inne odłożysz na później. Wiele będzie zależeć od twoich potrzeb, możliwości i sytuacji rodziny. Pamiętaj, że możesz prosić o pomoc, korzystać ze wsparcia bliskich i wspólnie z partnerem organizować codzienność tak, żeby każde z was miało przestrzeń również dla siebie.

Macierzyństwo może wnieść do twojego życia ogromną miłość, radość i nowe możliwości. A ty nadal będziesz sobą – ze swoimi marzeniami, potrzebami i planami. Czasem zmienisz ich kolejność, czasem znajdziesz na nie nowy sposób, a wiele nowych odkryjesz właśnie dzięki dziecku. Nikt nie rodzi się rodzicem. Macierzyństwa również uczysz się po drodze, krok po kroku.

Decyzja o dziecku dotyczy was obojga. Dlatego warto znaleźć czas na rozmowę o tym, jak każde z was wyobraża sobie rodzicielstwo i wspólne życie po pojawieniu się dziecka.

Nie chodzi o to, żeby wszystko przewidzieć i dokładnie zaplanować – to w końcu niemożliwe – ale żeby porozmawiać o swoich oczekiwaniach, obawach i potrzebach. Szczery dialog pomoże wam się przekonać, w których sprawach myślicie podobnie, a w których wasze wyobrażenia się różnią. 

‼Ważne pytania

Na czyje wsparcie możecie liczyć? W jaki sposób chcielibyście dzielić się opieką nad dzieckiem i obowiązkami w domu? Jak może zmienić się Wasza praca i czas dla siebie? 

Aby ułatwić wam tę rozmowę, stworzyliśmy specjalne karty “Myślimy o dziecku” – znajdziecie je w oddzielnej sekcji na tej stronie. Jakich pytań możecie się dowiedzieć podczas takiej rozmowy?

• Jak każde z was wyobraża sobie rodzicielstwo i czego od niego oczekuje?
• W których sprawach jesteście zgodni, a w których wasze perspektywy się różnią?
• Co budzi waszą radość i ciekawość, a co niepewność lub obawy?
• Jakimi zasobami już dysponujecie i z czyjego wsparcia możecie skorzystać, kiedy będziecie go potrzebować?

🃏Jak używać kart?

Odkrywajcie karty, odpowiadajcie na pytania i słuchajcie siebie nawzajem. Czy trzeba przejść całą talię? Zupełnie nie – jedno pytanie może wystarczyć na całą rozmowę. Działajcie swobodnie i według swoich potrzeb.

Pamiętajcie też, że nie musicie odpowiadać na pytania tak samo. W obszarach, które poruszamy, nie ma złych lub dobrych odpowiedzi – wartością i celem pracy z kartami jest wasza szczera rozmowa. A różnice są naturalne, więc warto je poznać i o nich rozmawiać.

Zachęcamy, żebyście wracali do pytań przed pojawieniem się dziecka na świecie i później, kiedy wasza rodzina już się powiększy, a wasze doświadczenia, potrzeby i sytuacja będą się zmieniać. Aby skorzystać z kart, przejdźcie do oddzielnej sekcji.

Zachęcamy, żebyś o zdrowiu pomyślała już dziś, nawet jeśli nie zdecydowałaś, kiedy chcesz mieć dziecko. Dlaczego to takie ważne? Najwcześniejsze etapy rozwoju dziecka przypadają na czas, kiedy wiele kobiet nie wie jeszcze, że jest w ciąży, więc o ważne aspekty zdrowotne warto – i należy – zatroszczyć się przed rozpoczęciem starań. Twoje zdrowie ogólne tylko na tym zyska.

👨‍⚕️Wizyta prekoncepcyjna u lekarza

Jeżeli planujesz ciążę, dobrym pierwszym krokiem jest wizyta prekoncepcyjna u lekarza, czyli konsultacja jeszcze przed rozpoczęciem starań. Możesz umówić się do ginekologa, a jeśli chorujesz przewlekle – także do lekarza, który prowadzi twoje leczenie (np. endokrynologa, kardiologa, diabetologa). Taka wizyta ma szczególnie duże znaczenie, jeśli chorujesz na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, chorobę tarczycy, padaczkę, chorobę autoimmunologiczną albo masz dolegliwości związane ze zdrowiem psychicznym. Co ważne, nie odstawiaj samodzielnie leków, bo nierzadko trzeba je zmienić przed ciążą na inne, bezpieczniejsze w okresie ciąży; z kolei bardzo często lepsze jest kontynuowanie dobrze dobranego leczenia niż jego nagłe przerwanie.

💡Nawyki dobre i dla ciebie, i dla dziecka

Zacznij od elementów, które nie powinny być trudne do wdrożenia. Jedz możliwie różnorodnie, regularnie się ruszaj, zadbaj o jakościowy sen. Jeśli palisz – warto spróbować przestać (palenie ma udowodniony negatywny wpływ na przebieg ciąży i zdrowie noworodka po urodzeniu). Jeżeli planujesz ciążę, najbezpieczniej zrezygnować z alkoholu już na etapie starań – przez pierwsze tygodnie możesz jeszcze nie wiedzieć, że jesteś w ciąży. Jeśli twoja masa ciała jest bardzo niska albo masz nadwagę lub otyłość – porozmawiaj z lekarzem lub dietetykiem o spokojnym przygotowaniu organizmu do ciąży. To nie jest kwestia wyglądu – zarówno niedowaga, jak i otyłość mogą wpływać na płodność i przebieg ciąży. WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) wskazuje zdrową dietę, aktywność fizyczną i rezygnację z tytoniu jako podstawowe elementy dbania o płodność. 

💊Suplementacja folianów

Suplementuj foliany na 12 tygodni przed planowaną ciążą. Układ nerwowy dziecka zaczyna się rozwijać bardzo wcześnie, często zanim dowiesz się o ciąży. Zgodnie z aktualnym stanowiskiem ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP) w okresie przed planowaną ciążą zalecane jest przyjmowanie 400 µg aktywnej formy folianu (5-MTHF) oraz 400 µg kwasu foliowego dziennie przez co najmniej 12 tygodni przed poczęciem. W niektórych sytuacjach lekarz może zalecić większą dawkę folianów – jeśli masz chorobę przewlekłą, przyjmujesz leki lub jeśli wcześniej wystąpiła ciąża z wadą cewy nerwowej u płodu, sposób suplementacji ustalisz indywidualnie podczas wizyty.

💉Badania lekarskie i szczepienia

Nie istnieje jeden zestaw badań, który każda zdrowa osoba musi wykonać przed ciążą. Lekarz dobierze je do twojego wieku, stanu zdrowia, przyjmowanych leków i przebiegu ewentualnych wcześniejszych ciąż. To także dobry moment, żeby sprawdzić, czy masz aktualne badania profilaktyczne i szczepienia oraz czy ewentualne choroby przewlekłe są dobrze kontrolowane.

🤧Uwaga na różyczkę i ospę wietrzną

Nie zapomnij o szczepieniach. Uwaga, szczególnie warto upewnić się, czy jesteś uodporniona na różyczkę i ospę wietrzną! Jeśli potrzebujesz szczepionki zawierającej żywe, osłabione wirusy – np. przeciw różyczce czy ospie – po szczepieniu trzeba odczekać co najmniej miesiąc przed zajściem w ciążę. Warto również sprawdzić szczepienie przeciw WZW typu B i omówić z lekarzem szczepienie przeciw grypie oraz wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV).

🧘Bądź spokojna

Warto pamiętać, że przygotowanie do ciąży nie jest egzaminem. Możesz bardzo dbać o swoje zdrowie, a nadal potrzebować pomocy medycznej w trakcie ciąży. Możesz też zajść w nieplanowaną ciążę bez miesięcy przygotowań i mieć zupełnie prawidłowy przebieg ciąży. Przygotowanie do ciąży ma zwiększyć bezpieczeństwo twoje i twojego przyszłego dziecka oraz dać ci więcej kontroli – a nie dokładać poczucia winy. Trzymamy kciuki.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronach:

>> Badania profilaktyczne na każdym etapie
>> Szczepienia przed ciążą, w ciąży i przy karmieniu
>> Czy suplementacja w ciąży jest konieczna?

Przygotowanie do ciąży często przedstawia się jako zadanie przyszłej mamy. Tymczasem połowa materiału genetycznego przyszłego dziecka pochodzi od ojca, a zdrowie i styl życia mężczyzny wpływają na jakość nasienia, a w konsekwencji – na płodność pary.

👁‍🗨Dobry moment na dobre nawyki

Dlatego dobrze jest potraktować czas przed ciążą jako wspólny projekt. Pamiętaj, że zmiany nie muszą być rewolucyjne. Najwięcej korzyści przynoszą te działania, które służą zdrowiu także poza płodnością: regularna aktywność fizyczna, zbilansowana dieta, odpowiednia masa ciała, właściwa jakość snu, zaprzestanie palenia tytoniu i ograniczenie nadmiernego spożycia alkoholu. Udokumentowano, że palenie tytoniu wiąże się z gorszymi parametrami nasienia; to samo dotyczy nadmiernego spożywania alkoholu i otyłości. WHO zwraca również uwagę na wpływ niektórych toksyn środowiskowych oraz steroidów anabolicznych na zdrowie. 

💪Trening z testosteronem?

Testosteron i steroidy anaboliczne mogą zahamować produkcję plemników. Dotyczy to także testosteronu stosowanego poza wskazaniami medycznymi, np. w celu zwiększenia masy mięśniowej. Jeśli przyjmujesz testosteron, steroidy anaboliczne albo inne leki i planujecie z partnerką dziecko, koniecznie powiedz o tym lekarzowi – ale nie odstawiaj przewlekle stosowanego leczenia samodzielnie.

🕵️‍♀️Różne aspekty męskiego zdrowia

Warto zadbać także o zdrowie seksualne. Nieleczone infekcje przenoszone drogą płciową mogą wpływać na płodność zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Jeśli istnieje ryzyko zakażenia albo pojawiły się u ciebie objawy, zgłoś się do lekarza i wykonaj zlecone badania. 

Jeżeli chorujesz przewlekle, przeszedłeś operację jąder lub pachwin, leczenie onkologiczne, miałeś w przeszłości problemy z jądrami albo już wcześniej stwierdzono nieprawidłowy wynik badania nasienia – warto skonsultować się z urologiem lub andrologiem przed rozpoczęciem starań o dziecko.

☝Co zrobić, jeśli ciąża nie pojawia się mimo regularnego współżycia?

W takiej sytuacji warto, abyście zadbali o diagnostykę obojga partnerów, a nie tylko kobiety. Jednym z pierwszych i najprostszych badań po twojej stronie jest analiza parametrów nasienia. Jeżeli pierwszy wynik takiego badania jest nieprawidłowy, zwykle nie stawia się rozpoznania na jego podstawie – zaleca się wtedy powtórzenie badania po wprowadzeniu modyfikacji stylu życia, ponieważ parametry nasienia mogą zmieniać się w czasie. 

💊Co warto suplementować, jeżeli chcesz zostać tatą?

W przypadku przyszłych ojców kwestia suplementacji jest bardziej złożona niż u kobiet. Nie istnieje uniwersalny zestaw witamin dla mężczyzny przed ciążą, którego przyjmowanie, jak udowodniono, zwiększa szansę na poczęcie i urodzenie zdrowego dziecka. Jednakże stanowisko ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników z 2024 r. zwraca uwagę, że odpowiednie stężenie folianów jest ważne także u przyszłych ojców i zaleca w okresie przed poczęciem 400 µg aktywnych folianów dziennie przez co najmniej 12 tygodni przed planowaną ciążą.

🍴Co jesz, ma znaczenie

Coraz więcej badań pokazuje również, że sposób odżywiania ojca przed poczęciem dziecka może mieć znaczenie nie tylko dla samych plemników. Foliany, witamina B12, cholina i witamina B6 uczestniczą m.in. w procesach związanych z powstawaniem i regulacją materiału genetycznego (DNA). Sposób odżywiania i niektóre czynniki środowiskowe mogą wpływać na plemniki także poprzez mechanizmy epigenetyczne, czyli zmiany regulujące aktywność genów bez zmiany samej sekwencji DNA.

🥣Być może B12

Czy warto na wszelki wypadek sięgać po wysokie dawki suplementów? Nie. Mimo szerokiej dostępności tych produktów oraz intensywnych kampanii reklamowych zachowaj spokój i umiar. Przede wszystkim zadbaj o dietę i uzupełnij rzeczywiste niedobory. Jeśli stosujesz dietę wegańską lub bardzo ograniczasz produkty pochodzenia zwierzęcego, masz choroby przewodu pokarmowego, przeszedłeś operację bariatryczną albo przyjmujesz leki zwiększające ryzyko niedoboru witaminy B12 – warto omówić z lekarzem oznaczenie jej stężenia i ewentualną suplementację.

👁Więcej nie znaczy lepiej

Nie zakładaj natomiast, że „więcej znaczy lepiej”. Duże badanie z randomizacją nie wykazało, aby stosowanie przez mężczyzn bardzo wysokiej dawki kwasu foliowego (5 mg razem z cynkiem) poprawiało jakość nasienia lub zwiększało odsetek urodzeń. Międzynarodowe wytyczne dotyczące męskiej niepłodności podkreślają także, że korzyści ze stosowania różnych mieszanek witamin i antyoksydantów pozostają na obecnym etapie badań niepewne.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronach:

>> Czym są bezpłodność i niepłodność
>> Niepłodność jako choroba – definicja i dane

Jeśli czujesz gotowość do zostania mamą lub tatą „na zawsze”, adopcja może być opcją dla ciebie.

1️⃣2️⃣3️⃣Trzy rzeczy, które warto wiedzieć o adopcji: 

• dzieci czekających na rodziców adopcyjnych jest więcej niż kandydatów na rodziców adopcyjnych;
• po adopcji masz te same prawa i obowiązki co każdy rodzic biologiczny wobec swojego dziecka;
• adopcja nie wiąże się z żadnymi opłatami dla rodziców adopcyjnych, ale nie otrzymują oni żadnych dodatkowych środków na utrzymanie swojego dziecka poza świadczeniem 800+.

❓Czy możesz zostać rodzicem adopcyjnym?

Rodzicem adopcyjnym może zostać każdy, kto czuje, że pragnie być rodzicem na wyłączność i potrafi pokochać dziecko, które urodziło się innym rodzicom biologicznym. Formalne wymagania są identyczne z wymaganiami stawianymi rodzicom zastępczym.

🔀Rodzice adopcyjni a zastępczy

Oto lista różnic między rodzicielstwem adopcyjnym a zastępczym:

• rodzicami adopcyjnymi mogą być jedynie małżeństwa lub single (kobiety lub mężczyźni) – związki nieformalne nie mają w Polsce prawa do adopcji;
• rodzice adopcyjni po orzeczonej przez sąd adopcji w żaden sposób nie zależą od ośrodków adopcyjnych – są niezależnymi rodzinami i nie podlegają kontroli systemowej;
• rodzice adopcyjni nie mają żadnych obowiązków wobec rodziców biologicznych swojego dziecka;
• najmłodszym dzieckiem, jakie można adoptować, jest dziecko sześciotygodniowe z uwagi na „prawo 6 tygodni” (matka biologiczna, która po urodzeniu wybiera przekazanie dziecka do adopcji, ma sześć tygodni na ewentualną zmianę decyzji);
• adoptować można jedynie dziecko z uregulowaną sytuacją prawną, to znaczy takie, którego rodzice biologiczni zostali prawomocnie pozbawieni władzy rodzicielskiej;
• szkolenie dla kandydatów na rodziców adopcyjnych trwa 35 godzin.

👁️Gdzie się zgłosić?

Jeśli czujesz, że to może być twoja droga – zgłoś się śmiało do ośrodka adopcyjnego i umów na spotkanie. Nie zobowiązuje cię ono do rozpoczęcia szkolenia, a z pewnością pomoże rozwiać wiele wątpliwości i pozyskać cenne informacje. Możesz wybrać dowolny ośrodek adopcyjny w Polsce, bo w tej kwestii nie obowiązuje rejonizacja. 

👂Czego dowiesz się na spotkaniu w ośrodku adopcyjnym?

Podczas spotkania w ośrodku adopcyjnym pracownik lub pracowniczka ośrodka wyjaśni ci przebieg kwalifikacji wstępnej potencjalnych rodziców. Wskaże, jakie dokumenty musicie dostarczyć, kiedy mógłby spotkać się z wami psycholog, a kiedy odbędą się odwiedziny w waszym domu, wreszcie – kiedy rozpocznie się szkolenie adopcyjne. W poszczególnych ośrodkach przebiega ono różnie, dlatego warto wykorzystać rozmowę wstępną na zadanie wszystkich pytań, które cię nurtują. Jeśli chcesz przygotować się do rozmowy, możesz zapoznać się z treścią strony internetowej ośrodka adopcyjnego – często zawarte są tam już informacje o tym, jakie dokumenty należy złożyć na początek. Wbrew mitom krążącym wokół adopcji zestaw niezbędnych dokumentów jest dość prosty do skompletowania – przypomina np. kompletowanie danych przy staraniu się o kredyt. Warto pamiętać także o tym, że procedury adopcyjne służą dbałości o dobro dziecka w jego przyszłej rodzinie.

👀Czy będziesz mieć wpływ na to, jakie dziecko adoptujesz?

Tak, w trakcie rozmów z ośrodkiem adopcyjnym będziesz pytana lub pytany o swoje oczekiwania.

🧠W jaki sposób ośrodki adopcyjne „dobierają” dzieci?

Ośrodki adopcyjne szukają rodziców dla dzieci, a nie odwrotnie. Zwracają uwagę na to, jakie zasoby i gotowość mają kandydaci na rodziców. Jeśli zaproponowano ci konkretne dziecko, to dlatego, że ośrodek adopcyjny uznał, że możesz być właśnie dla tego dziecka najlepszą mamą lub najlepszym tatą.

❌Czy możesz odmówić przyjęcia zaproponowanego dziecka?

Tak. Zostanie ci przedstawiona dokumentacja dziecka. Po zapoznaniu się z nią dostaniesz czas do namysłu i wtedy przyjdzie pora na decyzję: czy chcesz poznać dziecko, czy też rezygnujesz?

🧑‍🎓Czy ukończenie szkolenia dla rodziców adopcyjnych zobowiązuje cię do adopcji?

Nie. 

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

>> Adopcja krajowa – informacje ogólne

Myślisz o zostaniu rodzicem zastępczym? To świetnie, bo dzieci, które nie mogą wychowywać się ze swoimi rodzicami, bardzo potrzebują bezpiecznych i troskliwych rodzin zastępczych.

Trzy rzeczy, które warto wiedzieć o rodzicielstwie👩‍👦👨‍👨‍👧 zastępczym:

• rodzicielstwo zastępcze nie jest adopcją (rodzice biologiczni dziecka najczęściej nadal mają ograniczoną władzę rodzicielską);
• będąc rodzicami zastępczymi, będziecie kontaktować się z rodzicami biologicznymi dziecka (chyba że sąd postanowi inaczej); 
• rodzicielstwo zastępcze jest dofinansowane – rodzice zastępczy otrzymują świadczenie na utrzymanie powierzonego dziecka (w 2026 r. jest to kwota 1628 zł miesięcznie, do czego dochodzi wsparcie z programu 800+).

👨‍👦Czy możesz zostać rodzicem zastępczym?

Aby zostać rodzicem zastępczym, należy spełnić kilka formalnych warunków. Musisz być osobą niekaraną, nie możesz być dłużnikiem alimentacyjnym, a twoja władza rodzicielska (jeśli masz dzieci) nie może być ograniczona, zawieszona ani odebrana. Musisz dysponować pełną zdolnością do czynności prawnych, cieszyć się dobrym stanem zdrowia – potwierdzonym przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej – a także posiadać pozytywną opinię psychologiczną. Musisz także zapewnić przyjętemu dziecku dobre warunki.

Jeśli czujesz, że masz dodatkowe miejsce w swoim sercu – i przy stole – warto rozważyć drogę rodzicielstwa zastępczego.

🏡Czy „dobre warunki” dla dziecka to osobny pokój i dom z ogrodem?

Nie, to jeden z powszechnych mitów. Dobre warunki to takie, które zapewnią dziecku rozwój emocjonalny, społeczny, edukacyjny oraz zrealizują prawo dziecka do zabawy i wypoczynku.

👨‍👦Czy jako osoba samotna możesz zostać rodzicem zastępczym?

Tak, jak najbardziej. Rodzicami zastępczymi mogą być single, małżeństwa, a także osoby żyjące w związku nieformalnym. Liczy się to, jakim rodzicem jesteś lub będziesz, a nie to, w jaki sposób układasz swoje życie osobiste.

❤️W jaki sposób dzieci zostają „sparowane” z rodzicem zastępczym?

Wszystko zaczyna się w siedzibie organizatora rodzinnej pieczy zastępczej – najczęściej jest nim Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie (PCPR) lub Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej (MOPS). Właśnie tam uzyskasz szczegółowe informacje. Pracownicy przeprowadzą z tobą rozmowę kwalifikacyjną, a następnie odwiedzą cię w domu. Jeśli na tym etapie nadal będziesz wyrażać gotowość do stworzenia rodziny zastępczej, zostaniesz skierowany lub skierowana na szkolenie dla rodziców zastępczych. Trwa ono 50 godzin. Po jego ukończeniu, jeśli pozostaniesz przy pozytywnej decyzji, a organizator szkolenia wyda ci kwalifikację, otrzymasz zielone światło do zostania rodzicem zastępczym.

✅Czy będziesz mieć wpływ na to, jakie dziecko przyjmiesz?

Tak, w trakcie rozmów z organizatorem będziesz pytana lub pytany o to, o jakim dziecku myślisz. W jakim wieku, jakie trudności dziecka jesteś w stanie zaakceptować, czy widzisz się jako rodzic jedynaka, czy może rodzeństwa? 

❌Czy możesz odmówić przyjęcia zaproponowanego dziecka?

Tak.

🏫Czy ukończenie szkolenia dla rodziców👨‍👩‍👦 zastępczych zobowiązuje cię do tego, aby zostać rodzicem zastępczym?

Nie. Dlatego warto dać szansę sobie i dzieciom czekającym na bezpieczne domy. Czasem gotowość do bycia rodzicem zastępczym rodzi się podczas szkolenia – a czasem nie. Obie opcje są jak najbardziej w porządku.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

>> Piecza zastępcza – informacje ministerstwa

Rodzina preadopcyjna to para, która przechodzi kwalifikacje i szkolenie na rodzinę adopcyjną w ośrodku adopcyjnym, ale dodatkowo realizuje skrócony kurs na rodzinę zastępczą. Dzięki temu może przyjąć dziecko, którego sytuacja prawna jeszcze nie pozwala na adopcję, ale wiele wskazuje na to, że rodzice wkrótce zostaną pozbawieni władzy rodzicielskiej – dotyczy to na przykład noworodka ze szpitala. Status rodziny preadopcyjnej to systemowe rozwiązanie, które ma zapewniać dzieciom obecność w rodzinie docelowej jak najwcześniej, podczas gdy regulowane będą kwestie prawne. 

🙋‍♀️Dlaczego wprowadzono to rozwiązanie?

Warto być świadomym, że wiele dzieci w Polsce przez lata przebywa w systemie pieczy zastępczej, ponieważ ich rodzice biologiczni nie są pozbawieni władzy rodzicielskiej. Sprawy sądowe mogą trwać długo i dziecko z noworodka staje się w międzyczasie czterolatkiem. Dopóki sytuacja prawna dziecka nie będzie uregulowana, nie może ono zostać adoptowane. Może jednak wychowywać się w rodzinach zastępczych. Najlepiej w takich, które mają w sobie od początku pragnienie adopcji tego dziecka, kiedy już ureguluje się jego sytuacja prawna.

💗🔥Korzyści i wyzwania

Dla przyszłych rodziców adopcyjnych to rozwiązanie bywa dużym wyzwaniem. Po pierwsze, wiąże się z możliwością kontaktów z rodzicami biologicznymi dziecka. Po drugie, nikt nie udzieli rodzicom zastępczym gwarancji, że dziecko na pewno z nimi zostanie – istnieje możliwość, że rodzice biologiczni zawalczą o dziecko i poprawią swoją sytuację wychowawczą.

Rodzina zastępcza pozostaje jednak rozwiązaniem optymalnym dla najmłodszych – dzieci nie są przenoszone z miejsca na miejsce, nie doświadczają wielu strat opiekunów i od razu ze szpitala mogą trafić do przyszłej rodziny adopcyjnej. Zachęcamy, żebyście, decydując o swojej drodze do rodzicielstwa, rozważyli różne formy opieki nad dziećmi.

Kiedy wasze dziecko pojawi się na świecie, wiele rzeczy będzie dla was nowych. Zmienią się wasze zwyczaje i priorytety. Staniecie wobec codziennych decyzji: kto wstaje w nocy, kto zostaje z dzieckiem w domu, kto robi zakupy, a kto i kiedy wraca do pracy. Właśnie w takich sytuacjach partnerstwo przestaje być tylko ideą, a staje się praktyką.

🤜🤛Partnerstwo, czyli pół na pół?☯

Partnerstwo w rodzicielstwie oznacza, że oboje jesteście rodzicami – i oboje ponosicie realną odpowiedzialność za dziecko i życie rodziny. Nie chodzi o to, żeby każdego dnia wszystko dzielić dokładnie po połowie. Chodzi o to, żebyście oboje mieli przestrzeń do zaangażowania, podejmowania decyzji, uczenia się opieki nad dzieckiem, ale także odpoczynku.

⚖️Dziecko zmienia układ w parze

Pojawienie się dziecka może was bardzo zbliżyć, lecz może też wystawić związek na próbę. Zmęczenie, brak czasu dla siebie, nowe obowiązki i różne sposoby reagowania na potrzeby dziecka bywają źródłem napięć. Kiedy odpowiedzialność za dziecko i dom jest wspólna, łatwiej uniknąć sytuacji, w której jedna osoba staje się „menedżerem rodziny”, a druga tylko jej pomaga. Partnerstwo oznacza, że oboje wiecie, co jest do zrobienia, oboje podejmujecie decyzje i oboje możecie przejąć opiekę, kiedy drugie potrzebuje odpoczynku.

Partnerstwo to także większa swoboda działania. Jeśli każde z was potrafi samodzielnie zająć się dzieckiem, żadne z was nie musi pełnić obciążającej funkcji „jedynej osoby, która wie, jak to zrobić”. Możecie wzajemnie się zastępować, dawać sobie czas na sen, spotkania z przyjaciółmi, pracę, hobby albo po prostu chwilę dla siebie.

Partnerskie działanie buduje również dobrą relację. Daje wam obojgu poczucie, że nie jesteście w rodzicielstwie osobno, lecz tworzycie zgrany zespół, który się wspiera i rozumie.

👩Korzyści z partnerstwa dla przyszłej mamy

Partnerstwo oznacza, że mama nie musi być domyślnym rodzicem – osobą, która najlepiej zna potrzeby dziecka, pamięta o wszystkich wizytach, przygotowuje ubrania, planuje posiłki i organizuje całą codzienność. Obecność zaangażowanego taty sprawia, że mama zyskuje coś bezcennego: możliwość złapania oddechu oraz poczucie, że nie jest sama w odpowiedzialności za dom i rodzinę. Dzięki temu może lepiej zadbać o siebie, swoje zdrowie, relacje, rozwój zawodowy i inne ważne dla niej obszary życia. Wszak potrzeba bycia mamą nie musi oznaczać rezygnacji z bycia sobą.

Partnerstwo jest ważne również dla poczucia sprawczości mamy. Po narodzinach dziecka wiele rzeczy zaczyna kręcić się wokół jego potrzeb. Współdzielenie odpowiedzialności pomaga mamie zachować przestrzeń także na własne pragnienia i decyzje, poczuć, że jej potrzeby pozostały obecne w rodzinie.

🧑Korzyści z partnerstwa dla przyszłego taty

Partnerstwo daje tacie możliwość wejścia w ojcostwo od początku – nie jako „pomocnik mamy”, ale jako pełnoprawny, samodzielny rodzic. Kiedy tata od pierwszych miesięcy karmi, przewija, kąpie, uspokaja, usypia, chodzi z dzieckiem na spacery i sam podejmuje decyzje dotyczące opieki, poznaje swoje dziecko naprawdę blisko. Uczy się jego potrzeb, rytmu i sposobów komunikowania. Aby w pełni wykorzystać pierwszy etap życia dziecka, warto, by tata skorzystał z urlopu ojcowskiego i rodzicielskiego. Przeczytacie o nich więcej w odpowiednich sekcjach na naszej stronie.

Absolutnie nie trzeba czekać, aż dziecko będzie większe, żeby „bardziej być tatą”. Ojcostwo buduje się właśnie w zwyczajnych, codziennych chwilach. Zaangażowany tata nie „pomaga w domu”, lecz buduje dom i rodzinę współodpowiedzialnie z mamą. A im więcej ma okazji do samodzielnej opieki, tym większa jest jego pewność siebie i kompetencje rodzicielskie.

👶Korzyści z partnerstwa dla dziecka – najcenniejsze

Dziecko nie potrzebuje jednego „najważniejszego” rodzica. Potrzebuje bezpiecznej i bliskiej relacji z obojgiem. Zaangażowanie taty od pierwszych miesięcy życia daje dziecku możliwość budowania więzi z dwiema ważnymi osobami. Taka relacja poszerza jego sieć wsparcia i może pozytywnie wpływać na rozwój emocjonalny, społeczny i poznawczy dziecka.

Co więcej, dziecko obserwuje was nie tylko wtedy, kiedy się nim zajmujecie. Obserwuje również sposoby, w jakie ze sobą rozmawiacie, podejmujecie decyzje, dzielicie obowiązki i wspieracie się nawzajem. Z czasem te doświadczenia stają się dla niego wzorem relacji.

🤝Jak budować partnerstwo?

Pamiętajcie także, że partnerstwo w rodzicielstwie nie zaczyna się po porodzie. Warto porozmawiać o nim jeszcze na etapie planowania dziecka lub oczekiwania na nie. Jak wyobrażacie sobie waszą codzienność i wasze role jako mamy i taty? Kto z was będzie zajmował się dzieckiem na co dzień? Jak zadbacie o realizację zawodową każdego z was? Jak podzielicie obowiązki domowe? Wreszcie – co każde z was chciałoby zachować ze swojego dotychczasowego życia po narodzinach dziecka i czego będzie potrzebować od drugiej osoby, żeby to było możliwe? Serdecznie was zachęcamy do szczerej rozmowy, gdyż nie tylko poprowadzi was ona do konkretnych decyzji, ale i uzmysłowi istnienie wielu zagadnień, z którymi zetkniecie się jako rodzice. Do rozmowy możecie wykorzystać specjalne karty, które opracowaliśmy w tym celu – znajdziecie je w odpowiedniej sekcji naszej strony.

Myślicie o dziecku? A może jeszcze nie wiecie, czy rodzicielstwo jest dla was? To dobry moment, żeby porozmawiać.

Jak wyobrażacie sobie siebie w rolach mamy lub taty? Co zmieni się w relacji was dwojga, jeśli na świecie pojawi się dziecko? Jak chcielibyście dzielić się opieką nad dzieckiem i obowiązkami w domu? To wątki, które zdecydowanie warto poruszyć.

💯Plan na 100%?

Nie chodzi o to, żeby wszystko przewidzieć i dokładnie zaplanować – to w końcu niemożliwe – ale żeby porozmawiać o swoich oczekiwaniach, obawach i potrzebach. Szczery dialog pomoże wam się przekonać, w których sprawach myślicie podobnie, a w których wasze wyobrażenia się różnią. 

🃏Karty pomocne w rozmowie

Aby ułatwić wam rozmowę o rodzicielstwie, stworzyliśmy specjalne karty „Myślimy o dziecku” – znajdziecie je w oddzielnej sekcji strony. Jakich pytań możecie się spodziewać podczas takiej rozmowy?

• Jak każde z was wyobraża sobie rodzicielstwo i czego od niego oczekuje?
• W których sprawach jesteście zgodni, a w których wasze perspektywy się różnią?
• Co budzi waszą radość i ciekawość, a co niepewność lub obawy?
• Jakimi zasobami już dysponujecie i z czyjego wsparcia możecie skorzystać, kiedy będziecie go potrzebować?

👁️Jak korzystać z kart?

Odkrywajcie karty, odpowiadajcie na pytania i słuchajcie siebie nawzajem. Czy trzeba przejść całą talię? Zupełnie nie – jedno pytanie może wystarczyć na całą rozmowę. Działajcie swobodnie i według swoich potrzeb.

Pamiętajcie też, że nie musicie odpowiadać na pytania tak samo. W obszarach, które poruszamy, nie ma złych lub dobrych odpowiedzi – wartością i celem pracy z kartami jest wasza szczera rozmowa. A różnice są naturalne, więc warto je poznać i o nich rozmawiać.

Zachęcamy, żebyście wracali do pytań przed pojawieniem się dziecka na świecie i później, kiedy wasza rodzina już się powiększy, a wasze doświadczenia, potrzeby i sytuacja będą się zmieniać.

Sama ciąża nie oznacza niezdolności do pracy i nie jest przesłanką do wystawienia zwolnienia chorobowego, czyli L4. Zwolnienie wystawiane jest zawsze po zdiagnozowaniu konkretnej dolegliwości, więc jeśli twój stan zdrowia nie pozwala ci pracować, lekarz może wystawić zwolnienie lekarskie.

⏳Jak długo trwa?

Za okres niezdolności do pracy otrzymasz wynagrodzenie chorobowe, a następnie zasiłek chorobowy. Przez pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym wynagrodzenie chorobowe finansuje twój pracodawca, a od kolejnego dnia przysługuje ci zasiłek chorobowy wypłacany przez ZUS.

Okres zasiłkowy niezdolności do pracy w ciąży wynosi maksymalnie 270 dni. Warto pamiętać, że okres zasiłkowy w ciąży zaczyna się liczyć od nowa, jeśli pomiędzy zwolnieniami chorobowymi wystąpił co najmniej 1 dzień przerwy.

💵Wynagrodzenie i wysokość zasiłku

Wynagrodzenie, a potem zasiłek, w czasie ciąży wynosi 100% podstawy wymiaru świadczenia. Abyś je otrzymała, na formularzu zwolnienia lekarz wpisuje kod B – to potwierdzenie, że choroba występuje w okresie ciąży. Jeżeli kod nie został wpisany, ciążę można potwierdzić odrębnym zaświadczeniem lekarskim. Te formalności są ważne, bo dzięki nim świadczenie zostanie ci wypłacone w odpowiedniej wysokości.

Nie zawsze wysokość zasiłku będzie równa twojemu wynagrodzeniu „na rękę”. Zwykle zasiłek wynosi tyle, ile przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Jednocześnie w podstawę wymiaru zasiłku wlicza się premie i dodatki.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronach:

>> Zasiłek chorobowy – zasady i wysokość
>> Zasiłek chorobowy – zasady ogólne

Jeśli przekroczyłaś 270 dni zwolnienia chorobowego w ciąży, to znaczy, że wykorzystałaś pełny okres zasiłkowy. Kiedy twój stan zdrowia nadal nie pozwala ci na powrót do pracy, możesz wnioskować o świadczenie rehabilitacyjne. Warunkiem przyznania go jest ustalenie, że dalsze leczenie lub rehabilitacja dają ci szansę na odzyskanie zdolności do pracy.

📜Zasady przyznania

Warto pamiętać, że prawo do świadczenia rehabilitacyjnego nie powstaje automatycznie po wykorzystaniu 270 dni okresu zasiłkowego. ZUS musi najpierw ocenić zarówno twoją dalszą niezdolność do pracy, jak i rokowania dotyczące twojego powrotu do aktywności zawodowej. Świadczenie może zostać ci przyznane jednorazowo albo w częściach, maksymalnie na 12 miesięcy.

📊Wysokość świadczenia

Świadczenie rehabilitacyjne w ciąży wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. 

📄Formalności

O przyznaniu świadczenia decyduje ZUS na podstawie złożonego wniosku, dokumentacji medycznej oraz orzeczenia lekarza orzecznika. Jeżeli nie zgadzasz się z orzeczeniem, możesz wnieść sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS.

Wniosek złóż przed zakończeniem okresu zasiłkowego, najlepiej co najmniej 6 tygodni wcześniej. Pozwoli ci to ograniczyć ryzyko przerwy pomiędzy wypłatą zasiłku chorobowego a rozpoczęciem wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego.

Świadczenie rehabilitacyjne w czasie ciąży jest szczególnie przydatne dla kobiet, które chorują i przebywają na zwolnieniu już wcześniej – przed zajściem w ciążę – i po zsumowaniu wszystkich ich zwolnień okazuje się, że limit 270 dni jest niewystarczający. 

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronach:

>> Świadczenie rehabilitacyjne – zasady i wysokość
>> Świadczenie rehabilitacyjne z ubezpieczenia chorobowego

Zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego to szczególne świadczenie, które przysługuje ci, jeśli w czasie ciąży straciłaś zatrudnienie z powodu ogłoszenia upadłości albo likwidacji firmy pracodawcy i nie zapewniono ci innego zatrudnienia.

📆Okres świadczenia

Świadczenie przysługuje ci za okres od ustania zatrudnienia do dnia porodu. Ma zabezpieczyć cię, jeśli z przyczyn od siebie niezależnych utraciłaś pracę w czasie ciąży. Uwaga, ta forma wsparcia różni się od zasiłku macierzyńskiego wypłacanego po narodzinach dziecka, chociaż jej wysokość ustala się także zgodnie z zasadami, które dotyczą zasiłku macierzyńskiego.

🧮Wysokość świadczenia

Świadczenie wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku. Podstawę oblicza się z przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłaconego za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc zakończenia umowy o pracę.

💸Moment zakończenia umowy

Jeśli umowa o pracę zostanie zakończona w czasie ciąży z powodu likwidacji lub upadłości pracodawcy, warto rozróżnić dwie sytuacje:

• Jeżeli w dniu ustania zatrudnienia jesteś na zwolnieniu lekarskim, zachowujesz prawo do zasiłku chorobowego do dnia porodu, na zasadach dotyczących niezdolności do pracy po ustaniu zatrudnienia (zasiłek chorobowy jest ograniczony do kwoty 100% przeciętnego wynagrodzenia ogłaszanego przez GUS). Po urodzeniu dziecka otrzymasz zasiłek macierzyński, mimo że w dniu porodu nie podlegasz już ubezpieczeniu chorobowemu (zasiłek wyliczany jest w tej sytuacji już od wynagrodzenia pracownicy).
• Jeżeli natomiast w dniu zakończenia zatrudnienia jesteś zdolna do pracy, otrzymasz zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Po urodzeniu dziecka będziesz otrzymywać właściwy zasiłek macierzyński, mimo że w dniu porodu nie podlegasz już ubezpieczeniu chorobowemu.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

>> Zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego

Dla przyszłych mam pracujących zawodowo kwestia bezpieczeństwa zatrudnienia jest niezwykle ważna. Dlatego warto poznać prawa, które chronią cię przed utratą pracy.

🛡️Ochrona przed wypowiedzeniem umowy

Kiedy jesteś w ciąży, pracodawca nie może wypowiedzieć ci ani rozwiązać z tobą umowy o pracę. Nie może również podejmować działań, które zmierzają do rozwiązania stosunku pracy – twoja ochrona wynika z samego faktu ciąży. Aby jednak pracodawca mógł uwzględniać związane z ciążą uprawnienia, potrzebuje od ciebie zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego ciążę – pamiętaj, by je dostarczyć. 

⏪Cofnięcie wypowiedzenia

Jeżeli w chwili otrzymania wypowiedzenia nie wiedziałaś, że jesteś w ciąży, możesz poinformować o niej pracodawcę później i przedstawić zaświadczenie o ciąży.

W takiej sytuacji masz prawo zwrócić się do pracodawcy o wycofanie wypowiedzenia, a pracodawca ma obowiązek postąpić zgodnie z twoim wnioskiem. Jeśli tego nie zrobi, pozostaje ci możliwość odwołania się do sądu pracy. 

Należy pamiętać, że samo prowadzenie rozmów z pracodawcą nie wstrzymuje terminu na wniesienie odwołania, który wynosi 21 dni od terminu złożenia wypowiedzenia. Co więcej, nawet jeśli dowiesz się o ciąży po upływie okresu wypowiedzenia, ale zaświadczenie potwierdza, że byłaś w ciąży już w trakcie biegu wypowiedzenia, pracodawca ma obowiązek przywrócenia cię do pracy.

Podobnie będzie w sytuacji, w której pracodawca wypowiedział ci umowę, a ciąża rozpoczęła się w okresie wypowiedzenia. Wtedy również po przedłożeniu zaświadczenia lekarskiego o ciąży pracodawca musi wycofać wypowiedzenie lub przywrócić cię do pracy.

🤝Porozumienie stron

Nieco inaczej wygląda ochrona w sytuacji, kiedy podpisałaś porozumienie stron rozwiązujące umowę o pracę. Wtedy również możesz przedstawić zaświadczenie o ciąży i wnioskować o wycofanie porozumienia lub przywrócenie do pracy. Warunkiem koniecznym jest istnienie ciąży w momencie podpisania porozumienia bez twojej świadomości oraz zaświadczenie lekarskie faktycznie potwierdzające ciążę w momencie wypowiedzenia. W takim przypadku możesz wnioskować o uchylenie się od skutków porozumienia stron. 

📜🗓️Umowa na czas określony

Umowa na czas określony albo na okres próbny przekraczający miesiąc, która miałaby zakończyć się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, powinna być przedłużona do dnia porodu. Nie dotyczy to jednak umowy na okres próbny nieprzekraczający miesiąca oraz umowy zawartej w celu zastępstwa nieobecnego pracownika.

Przedłużenie umowy do dnia porodu jest wystarczające, aby zapewnić ci zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego od dnia narodzin dziecka.

🛑Zwolnienie dyscyplinarne

Ochrona przed zwolnieniem nie ma charakteru bezwzględnego. Umowa może zostać rozwiązana bez wypowiedzenia z winy pracownicy, jeżeli wystąpiła przyczyna uzasadniająca zwolnienie dyscyplinarne.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

>> Poradnik PIP „Ochrona stosunku pracy i zdrowia kobiet w ciąży”

Jeżeli masz zlecone przez lekarza badania i nie możesz ich wykonać poza godzinami pracy, pracodawca ma obowiązek zwolnić cię od pracy na czas badań. Za czas tej nieobecności zachowujesz prawo do wynagrodzenia.

Nie musisz wykorzystywać w tym celu urlopu wypoczynkowego ani odpracowywać nieobecności. Zwolnienie powinno obejmować czas niezbędny do wykonania badania oraz przeznaczony na dojazd do placówki i powrót do pracy. Warto wiedzieć, że zwolnienie nie jest uzależnione od tego, czy badanie jest wykonywane w placówce publicznej, czy prywatnej.

Pracodawca może oczekiwać od ciebie usprawiedliwienia nieobecności i potwierdzenia terminu badania. Nie może jednak żądać informacji o diagnozie, wynikach badań ani przebiegu leczenia. Jeżeli termin wizyty jest ci znany wcześniej, powinnaś uprzedzić pracodawcę o planowanej nieobecności.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

>> Poradnik PIP „Ochrona stosunku pracy i zdrowia kobiet w ciąży”

W ciąży nie możesz pracować w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej. Nie możesz też godzić się na taką pracę, nawet jeśli sama chciałabyś pracować dłużej albo w nocy.

Jeżeli przed ciążą pracowałaś w godzinach obejmujących porę nocną, pracodawca powinien zmienić twój grafik tak, abyś pracowała poza tymi godzinami.

⏱️Systemy pracy podlegające ograniczeniu

Niektóre systemy czasu pracy obejmują odcinki wykonywania obowiązków dłuższe niż 8 godzin na dobę. W ciąży jednak nie możesz pracować dłużej niż 8 godzin dziennie, a więc należy ograniczyć stosowanie następujących systemów czasu pracy:

• systemu równoważnego czasu pracy,
• systemu pracy w ruchu ciągłym,
• systemu skróconego tygodnia pracy,
• systemu pracy weekendowej,
• systemu przerywanego czasu pracy.

💸Co z wynagrodzeniem?

Co ważne, skrócenie czasu pracy do maksymalnie 8 godzin dziennie nie może oznaczać obniżenia twojego wynagrodzenia. Jeżeli w firmie, w której pracujesz, nie da się dostosować twojego czasu pracy do tych zasad, pracodawca powinien powierzyć ci inne zadania zawodowe. Jeśli również to nie jest możliwe, pracodawca powinien zwolnić cię z obowiązku wykonywania pracy na czas, który jest niezbędny do odzyskania przez ciebie możliwości jej świadczenia. W takiej sytuacji zachowujesz prawo do wynagrodzenia.

🏠Praca zdalna

Zakaz pracy w godzinach nadliczbowych obowiązuje cię także podczas pracy zdalnej. To, że pracujesz z domu, nie oznacza, że pracodawca może oczekiwać od ciebie pracy po godzinach.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

>> Poradnik PIP „Ochrona stosunku pracy i zdrowia kobiet w ciąży”

Pracodawca może wysłać cię w delegację poza miejscowość, w której znajduje się twoje stałe miejsce pracy, tylko jeśli wyrazisz na to zgodę. Dotyczy to zarówno krótkiego wyjazdu na spotkanie, szkolenie lub konferencję, jak i dłuższej podróży związanej z wykonywaniem obowiązków służbowych. Pracodawca powinien zapytać cię o zgodę przed wydaniem polecenia wyjazdu, a nie dopiero po rozpoczęciu delegacji.

Nie musisz wyrażać zgody w określony, formalny sposób. Dla własnego bezpieczeństwa warto jednak, aby twoja zgoda była możliwa do potwierdzenia – na przykład w wiadomości e-mail, formularzu delegacji albo innym dokumencie. Zgoda powinna dotyczyć konkretnego wyjazdu albo jasno określonego rodzaju wyjazdów. Nie można uznać, że z góry i bezterminowo zgodziłaś się na wszystkie przyszłe delegacje.

Odmowa delegacji☝

Masz prawo odmówić wyjazdu i nie będzie to naruszeniem twoich obowiązków pracowniczych. Pracodawca nie może ukarać cię za taką odmowę, obniżyć ci wynagrodzenia ani rozwiązać z tobą umowy o pracę.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

>> Poradnik PIP „Ochrona stosunku pracy i zdrowia kobiet w ciąży”

W ciąży nie możesz wykonywać prac uciążliwych, niebezpiecznych ani szkodliwych, które mogłyby negatywnie wpłynąć na twoje zdrowie, przebieg ciąży albo zdrowie dziecka. Warto wiedzieć, że przepisy nie wskazują konkretnych zawodów, lecz czynności, których nie możesz wykonywać, gdy jesteś w ciąży. Ograniczenia dotyczą:

• nadmiernego wysiłku fizycznego,
• ręcznego przenoszenia ciężarów,
• długotrwałej pracy w pozycji stojącej,
• pracy w wymuszonej pozycji ciała,
• pracy na wysokości,
• narażenia na hałas, drgania, promieniowanie, niebezpieczne substancje chemiczne lub określone czynniki biologiczne.

✋Ograniczenia w ciąży🚫

Będąc w ciąży, nie możesz ręcznie podnosić ani przenosić przedmiotów o masie przekraczającej 3 kg. Prawo pozwala, aby twoja praca w pozycji stojącej trwała maksymalnie 3 godziny podczas jednej zmiany. Jednorazowo możesz pozostawać w takiej pozycji nie dłużej niż 15 minut, po których powinna nastąpić 15-minutowa przerwa.

Szczególne zasady dotyczą także pracy przy komputerze. Możesz pracować łącznie 8 godzin, ale w każdej godzinie wolno ci spędzić przed ekranem maksymalnie 50 minut. Następnie powinnaś otrzymać co najmniej 10-minutową przerwę, która jest wliczana do czasu pracy. Przerw nie możesz łączyć, aby dzięki temu wcześniej zakończyć pracę.

🪡Dostosowanie warunków pracy🧷

Jeżeli na twoim stanowisku występuje zagrożenie, pracodawca powinien w pierwszej kolejności dostosować warunki pracy, aby usunąć zagrożenie, albo ograniczyć czas, w którym jesteś na nie narażona. Jeżeli nie jest to możliwe, powinien przenieść cię na inne stanowisko, a jeśli również to nie jest możliwe – zwolnić cię z obowiązku wykonywania pracy.

Jeżeli przeniesienie na inne stanowisko powoduje obniżenie twojego wynagrodzenia, przysługuje ci dodatek wyrównawczy. Jeśli zostaniesz zwolniona z obowiązku wykonywania pracy, zachowujesz prawo do wynagrodzenia.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

 >> Poradnik PIP „Ochrona stosunku pracy i zdrowia kobiet w ciąży”

Jeżeli ty i twój partner nie jesteście małżeństwem, ojcostwo można uznać jeszcze przed narodzinami dziecka. Prawidłowa nazwa tej czynności to „uznanie ojcostwa”, a nie „uznanie dziecka”.

🙅Jak to zrobić?🙅‍♂️

Jako przyszli rodzice powinniście stawić się osobiście w dowolnym urzędzie stanu cywilnego. Przyszły tata składa oświadczenie w USC, że jest ojcem dziecka, natomiast przyszła mama potwierdza ten fakt. Jeżeli przebywacie za granicą, oświadczenia mogą zostać złożone przed polskim konsulem.

💵Koszty i formalności uznania ojcostwa

Uznanie ojcostwa jest bezpłatne. Do załatwienia sprawy potrzebne wam są dokumenty tożsamości oraz zaświadczenie lekarskie potwierdzające ciążę. Przy okazji możecie złożyć zgodne oświadczenia dotyczące nazwiska dziecka.

⚖️Prawna sytuacja dziecka🏛️

Uznanie ojcostwa przed porodem sprawia, że po narodzinach sytuacja prawna waszego dziecka jest już uregulowana. Ma to znaczenie między innymi dla sporządzenia aktu urodzenia, ustalenia nazwiska dziecka czy władzy rodzicielskiej.

🤔Szczególna sytuacja

Jeśli tata chce uznać ojcostwo, ale kobieta pozostaje w związku małżeńskim z kimś innym – uznanie ojcostwa przez mężczyznę spoza małżeństwa nie będzie możliwe. Zgodnie z przepisami prawa ojcem dziecka jest mąż matki. Ta zasada dotyczy dziecka urodzonego w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem 300 dni od jego ustania lub unieważnienia. Jeżeli biologicznym ojcem jest inny mężczyzna, konieczne będzie zaprzeczenie ojcostwa.

Uznanie ojcostwa nie daje ojcu prawa do informacji o stanie zdrowia kobiety w ciąży ani prawa do podejmowania decyzji dotyczących jej leczenia. Pacjentką pozostaje kobieta i to ona decyduje, komu personel medyczny może przekazywać informacje.

Edukacja przedporodowa pomoże wam się przygotować do narodzin dziecka oraz pierwszych tygodni rodzicielstwa. Możecie korzystać z niej już od momentu stwierdzenia ciąży. Pierwsze spotkania będą dotyczyć codziennego dbania o zdrowie oraz zalecanych badań i szczepień u kobiety w ciąży. Kolejne pozwolą już przygotować się do porodu, połogu i opieki nad noworodkiem. Warto wykorzystać spotkania również na pytania i otwartą rozmowę o waszych obawach i wątpliwościach.

Edukację przedporodową prowadzi położna. Obowiązek indywidualnej edukacji ma także lekarz położnik, który prowadzi ciążę. Powinien on skierować przyszłą mamę do położnej podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). 

Spotkania z położną mogą odbywać się indywidualnie lub w grupie, a ich zakres i liczba godzin powinny odpowiadać potrzebom przyszłej mamy.

🏫Szkoły rodzenia🧑‍🎓

Jedną z form edukacji przedporodowej jest szkoła rodzenia. Zwykle oferuje ona cykl zajęć według ustalonego programu, które prowadzone są przez położną, czasem także z udziałem innych specjalistów. Oprócz zdobywania wiedzy uczestnicy szkoły rodzenia mają okazję ćwiczyć umiejętności przydatne podczas porodu i w codziennej opiece nad dzieckiem. To ważne, abyście w zajęciach szkoły rodzenia uczestniczyli oboje – jesteście w tej drodze razem.

💸Ile kosztuje edukacja przedporodowa?

Edukacja przedporodowa prowadzona przez położną POZ w ramach NFZ jest bezpłatna. Natomiast zasady finansowania szkół rodzenia zależą od organizatora. Część jest odpłatna, część korzysta z finansowania samorządowego – przed zapisem warto sprawdzić program, warunki udziału i ewentualne opłaty.

🔗Więcej informacji znajdziecie na stronach:

>> Czym jest opieka okołoporodowa
>> Standard opieki okołoporodowej – przepisy
>> Plan porodu i inne materiały do pobrania

Ciąża może być prowadzona przez lekarza lub położną, którzy są osobami sprawującymi opiekę nad tobą w ciąży. Osoba prowadząca ciążę powinna omówić z tobą plan opieki i badań dostosowany do twojego stanu zdrowia oraz etapu ciąży. Podczas każdego badania masz prawo do:

• uzyskania zrozumiałej informacji, 
• wyrażenia świadomej zgody, 
• poszanowania intymności,
• obecności osoby bliskiej, jeżeli nie występują medyczne lub organizacyjne przeszkody.

👩‍⚕️Zakres opieki

Zakres oraz zalecane terminy świadczeń określa standard organizacyjny opieki okołoporodowej. Obejmuje on między innymi regularne wizyty, badania laboratoryjne, badania ultrasonograficzne, ocenę czynników ryzyka, działania profilaktyczne oraz edukację przedporodową.

Harmonogram badań nie jest jednak sztywnym zestawem, identycznym dla każdej pacjentki. Jeżeli pojawią się dodatkowe czynniki ryzyka, lekarz lub położna mogą zalecić ci częstsze kontrole, konsultacje specjalistyczne albo dodatkową diagnostykę.

💵Ile kosztuje opieka?

Należy również pamiętać, że prawo do badań finansowanych przez NFZ jest niezależne od tego, czy posiadasz ubezpieczenie, czy nie. Każda kobieta w ciąży w Polsce ma prawo do bezpłatnej opieki medycznej, która obejmuje ciążę, poród i połóg.

🚶‍♀️🚶‍♀️🚶‍♀️🚶‍♀️‍➡️Korzystasz poza kolejnością

Jako kobieta w ciąży masz również prawo korzystać ze świadczeń zdrowotnych poza kolejnością. Placówka medyczna powinna wykonać świadczenie w dniu zgłoszenia. Jeżeli nie jest to możliwe, powinna wyznaczyć inny termin poza listą oczekujących. W przypadku ambulatoryjnej opieki specjalistycznej świadczenie powinno zostać udzielone nie później niż w ciągu 7 dni roboczych od dnia zgłoszenia.

👩🏻‍⚕️Badania prenatalne finansowane przez NFZ

Badania prenatalne pozwalają jeszcze w trakcie ciąży ocenić rozwój dziecka i ryzyko występowania niektórych chorób lub wad wrodzonych. Większość ciąż rozwija się prawidłowo, a dla wielu rodziców badania są przede wszystkim źródłem spokoju i upewnienia się, że wszystko jest w porządku. Jeśli natomiast pojawi się nieprawidłowość, wcześniejsze rozpoznanie daje czas na dokładniejszą diagnostykę, konsultację specjalistów, zaplanowanie miejsca porodu w ośrodku referencyjnym wyższego stopnia, a w wybranych sytuacjach – również leczenie (wewnątrzmaciczne) dziecka jeszcze przed narodzinami.

W Polsce program badań prenatalnych finansowany przez NFZ jest dostępny dla wszystkich kobiet w ciąży niezależnie od wieku.

📆Terminy badań

W ramach programu NFZ pierwsze USG prenatalne wykonuje się między 11. a 14. tygodniem ciąży, a kolejne USG referencyjne – między 18. a 22. tygodniem ciąży. W pierwszym trymestrze złotym standardem jest wykonanie badania USG w korelacji z badaniem biochemicznym z krwi (PAPP-A i wolne β-hCG). Oba badania są refundowane w ramach programu badań prenatalnych.

Istnieją także nieinwazyjne badania oparte na analizie wolnego DNA płodu we krwi mamy, tzw. NIPT (ang. Noninvasive Prenatal Testing). Mają wysoką czułość dla wybranych nieprawidłowości chromosomalnych, ale nadal są badaniami przesiewowymi, a nie ostatecznym rozpoznaniem. Nie zastępują też USG. Jeśli zdecydujesz się na NIPT, dobrze omówić jego zakres i ograniczenia z lekarzem zamiast wybierać badanie tylko na podstawie liczby chorób wymienionych w materiałach reklamowych producenta.

Jeżeli wynik badania przesiewowego albo obraz USG wskazuje na zwiększone ryzyko występowania wad płodu, lekarz może zaproponować ci badanie diagnostyczne, na przykład biopsję kosmówki i amniopunkcję. Badania te pozwalają pobrać materiał do bezpośrednich badań genetycznych. Wykonuje się je wtedy, gdy istnieją ku temu wskazania – nie są rutynowymi badaniami wykonywanymi w każdej ciąży. 

🤰Co zrobić po potwierdzeniu ciąży w badaniu USG?

Poproś lekarza prowadzącego ciążę o skierowanie do Programu Badań Prenatalnych NFZ odpowiednio wcześnie. Na pierwszą część programu powinnaś się zgłosić między 11. a 14. tygodniem. Nie warto odkładać zapisania się na ostatnią chwilę, bo okno czasowe na wykonanie tych badań jest ograniczone. Następnie twój lekarz prowadzący przeprowadzi cię przez dalszy okres ciąży i badania zalecane na kolejnych etapach. 

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronach:

>> Standard opieki okołoporodowej – przepisy
>> Badania prenatalne dla wszystkich kobiet w ciąży

Plan porodu pozwala zebrać w jednym miejscu twoje potrzeby i oczekiwania dotyczące porodu oraz pierwszych chwil z dzieckiem. Można w nim opisać, kto ma towarzyszyć ci przy narodzinach dziecka, jakie metody łagodzenia bólu i pozycje porodowe chciałabyś wybrać, a także jakie są twoje preferencje dotyczące kontaktu „skóra do skóry” i karmienia piersią.

📋Z kim i kiedy należy zrobić plan?✍

Dokument przygotowuje się w czasie ciąży wspólnie z położną lub lekarzem sprawującym opiekę. Nie ma konkretnego terminu, w którym należy go sporządzić. Dobrym momentem na rozmowę o planie porodu są spotkania w ramach edukacji przedporodowej, bo pozwalają wyjaśnić wątpliwości i poznać dostępne możliwości.

Warto, żebyś, zgłaszając się do porodu, miała plan przy sobie i przekazała go personelowi. Zgodnie z aktualnym stanem prawnym plan porozu musi w takiej sytuacji zostać dołączony do dokumentacji medycznej i omówiony z tobą na początku opieki – zarówno w przypadku porodu w szpitalu, jak i planowanego porodu poza nim. Plan porodu jest oficjalnym elementem dokumentacji medycznej.

👩🏻‍⚕️Czy można zmienić plan porodu?

Plan porodu może być modyfikowany, gdy zmieniać się będą twoje potrzeby lub sytuacja zdrowotna twoja i dziecka. Personel medyczny powinien respektować zawarte dokumencie oczekiwania, oczywiście w miarę możliwości dla danej sytuacji, oraz wyjaśniać ci proponowane postępowanie. 

Pamiętaj, że sam plan porodu nie zastępuje twojej zgody na badania i zabiegi. A brak takiego dokumentu nie ogranicza twoich praw do mówienia o swoich potrzebach – personel powinien zapytać o twoje oczekiwania i odnotować je w dokumentacji.

🩹Plan porodu a cięcie cesarskie

Przed cięciem cesarskim również warto, abyś przygotowała plan porodu. Możesz zapisać w nim swoje oczekiwania dotyczące kontaktu z dzieckiem, pierwszego karmienia i twoich szczególnych potrzeb w tym czasie. 

🕵️Współtworzymy plan🤴

Jeśli podczas porodu będzie towarzyszyć ci tata dziecka, dobrze, aby on również współtworzył plan porodu lub zapoznał się z nim. Najlepiej omówcie ten temat wspólnie przed przyjściem dziecka na świat. Ważne, aby tata dziecka wiedział, co jest dla ciebie ważne i jak może cię wspierać podczas doświadczenia porodu.

🔗Więcej informacji znajdziecie na stronie:

>> Plan porodu i poradniki do pobrania

Na kilka tygodni przed przewidywanym terminem porodu przygotuj swoją torbę do szpitala. Idealnie, gdybyście spakowali ją wspólnie z tatą dziecka – wtedy każde z was będzie wiedziało, gdzie w razie potrzeby znaleźć skarpetki, a gdzie wyniki badań krwi. Jeśli torbę spakujesz sama, koniecznie przekaż partnerowi lub osobie, która będzie towarzyszyć ci w czasie porodu, w której kieszeni czy przegródce znajdują się dane przedmioty. 

Zanim zaczniesz pakowanie, sprawdź listę potrzebnych rzeczy na stronie swojego szpitala. Poszczególne placówki różnią się tym, co zapewniają tobie i dziecku, więc warto skorzystać z ich wskazówek.

📝Lista rzeczy✅

W torbie podziel rzeczy na trzy części: 

1. dokumenty, 
2. rzeczy potrzebne podczas porodu,
3. rzeczy na czas pobytu w szpitalu po porodzie (możesz spakować je do drugiej, mniejszej torby).

1. Dokumenty włóż do jednej teczki, pamiętając, żeby spakować do niej:

• dokument tożsamości,
• kartę ciąży,
• wynik oznaczenia grupy krwi i przeciwciał,
• wyniki badań wykonywanych w ciąży, w tym wynik badania w kierunku GBS (warto sprawdzić w swoim szpitalu, jakie wyniki badań zalecają mieć przy sobie),
• opisy badań USG i konsultacji specjalistycznych,
• wypisy z twoich wcześniejszych pobytów w szpitalu, jeśli dotyczą obecnej ciąży lub twojego zdrowia,
• plan porodu,
• listę przyjmowanych leków z dawkami,
• informacje o uczuleniach. 

2. Podczas samego porodu przydadzą ci się:

• luźna koszula lub dłuższy T-shirt,
• sportowy stanik, jeśli chcesz rodzić w wodzie,
• klapki i skarpetki,
• ręcznik kąpielowy i żel pod prysznic,
• gumka do włosów i pomadka ochronna,
• woda w butelce z wygodnym ustnikiem lub słomką,
• drobne przekąski: musy owocowe, batoniki, sok,
• telefon i ładowarka,
• być może słuchawki i przygotowana wcześniej muzyka.

3. Na czas pobytu w szpitalu po porodzie spakuj:

• 2–3 koszule lub piżamy, najlepiej ułatwiające ci karmienie i kontakt z dzieckiem „skóra do skóry”,
• wygodną bieliznę, w tym przewiewne majtki poporodowe,
• podkłady poporodowe i podkłady na łóżko, jeśli szpital ich nie zapewnia,
• miękki biustonosz do karmienia i kilka wkładek laktacyjnych,
• ręczniki, przybory do mycia, szczoteczkę i pastę do zębów,
• leki przyjmowane na stałe, w oryginalnych opakowaniach (ich stosowanie podczas pobytu uzgodnij z personelem),
• luźne ubranie na dzień wyjścia ze szpitala.

Dodatkowo, jeśli szpital nie zapewnia ubranek i środków do pielęgnacji dla dziecka, przygotuj:

• kilka kompletów ubrań dla dziecka, na przykład body i pajacyki,
• małe opakowanie pieluszek jednorazowych w rozmiarze dla noworodka,
• płatki do przemywania wodą lub chusteczki przeznaczone dla noworodków,
• kilka pieluszek tetrowych lub muślinowych,
• kocyk,
• ubranie i czapeczkę na wyjście ze szpitala, dostosowane do pogody.

Ubranka i pieluszki wielorazowe warto wyprać przed spakowaniem. Rzeczy na wyjście możesz pozostawić w domu w osobnej torbie, którą partner przywiezie ci w dniu wypisu. A jeśli wracacie ze szpitala samochodem, pamiętajcie o przygotowaniu fotelika odpowiedniego dla noworodka.

Jako tata również potrzebujesz kilku rzeczy związanych z narodzinami dziecka. W pierwszej kolejności jednak spakuj wraz z partnerką torbę do szpitala dla niej. To bardzo ważne, bo podczas porodu to ty będziesz sięgać po niezbędne przedmioty i podawać je mamie – aby wszystko przebiegło sprawnie, musisz wiedzieć, w której przegródce szukać informacji o uczuleniach, a w której butelki z wodą. Wraz z partnerką przygotujcie także rzeczy potrzebne na dzień wyjazdu mamy i dziecka ze szpitala, takie jak fotelik samochodowy dla noworodka.

📝Lista rzeczy do twojej torby✅

Następnie przygotuj torbę do szpitala dla siebie i spakuj do niej:

• wygodne ubranie na zmianę,
• wygodne obuwie na zmianę,
• wodę i kilka rzeczy do jedzenia – także bardziej sycących,
• telefon i ładowarkę,
• bluzę lub koc,
• podstawowe produkty higieniczne,
• ulubione olejki zapachowe twojej partnerki – jeśli będziecie z nich korzystać podczas porodu,
• grzebień do ściskania,
• piłeczki do masażu.

Dobrze przygotowany, możesz być realnym wsparciem dla swojej partnerki w doświadczeniu porodu.

Jako przyszli rodzice macie prawo wybrać miejsce porodu – najważniejsze, abyście czuli się bezpiecznie, co oczywiście szczególnie dotyczy kobiety rodzącej. Do wyboru macie szpital, własny dom lub dom narodzin. Pamiętajcie, że wasza decyzja powinna uwzględniać przebieg ciąży oraz potrzeby zdrowotne mamy i dziecka. 

🤱Poród domowy🏠

Planowany poród poza szpitalem wymaga wcześniejszej kwalifikacji i dotyczy kobiet z ciążą o prawidłowym przebiegu. Pamiętaj, aby omówić z położną, która ma sprawować nad tobą i dzieckiem opiekę przy porodzie domowym, twój stan zdrowia, czynniki ryzyka oraz sposób postępowania, gdyby konieczne było przewiezienie do szpitala. Jeśli ciąża wymaga specjalistycznej opieki, ważne jest wybranie placówki o odpowiednim stopniu referencyjności, która może ją zapewnić.

Poród domowy nie jest świadczeniem refundowanym przez NFZ. Położna odpowiada za indywidualną kwalifikację medyczną, stałe monitorowanie stanu matki i dziecka, bezpieczne przyjęcie noworodka, a w przypadku powikłań za natychmiastowe podjęcie decyzji i koordynację transportu do szpitala, a także za pierwsze badania profilaktyczne i poporodową opiekę nad obojgiem pacjentów.

🏥Wybór szpitala

W wyborze szpitala może pomóc ranking prowadzony przez Fundację Rodzić po Ludzku. Powstaje on na podstawie ankiet wypełnianych przez kobiety, które dzielą się swoimi doświadczeniami z porodów. Uwzględnia między innymi sposób komunikacji, poszanowanie godności i intymności oraz przestrzeganie praw pacjentki. Ranking ten prezentuje opinie kobiet na temat opieki okołoporodowej, ale nie jest oceną umiejętności medycznych personelu.

Szpitale położnicze dzielą się na trzy stopnie referencyjności: I stopień przeznaczony jest dla fizjologicznych ciąż bez powikłań, II stopień zapewnia opiekę przy umiarkowanych patologiach (np. porodach przedwczesnych po 32. tygodniu), a III stopień to wysokospecjalistyczne ośrodki kliniczne przygotowane na najtrudniejsze przypadki i skrajne wcześniactwo.

☝Twoje prawa jako rodzącej

Podczas porodu masz prawo do szacunku, prywatności i informacji przekazywanych w zrozumiały sposób. Personel powinien wyjaśniać ci cel proponowanych badań i zabiegów oraz uzyskiwać na nie zgodę. Możesz zadawać pytania, mówić o swoich potrzebach i uczestniczyć w podejmowaniu decyzji dotyczących opieki.

Masz prawo wybrać osobę, która będzie ci towarzyszyć w trakcie porodu. Nie musi to być ojciec dziecka. Możesz wskazać na przykład siostrę, przyjaciółkę lub doulę.

😥Łagodzenie bólu😓

Przyszłe mamy często obawiają się bólu w czasie porodu. Masz prawo do łagodzenia bólu porodowego oraz pomocy w poruszaniu się i przyjmowaniu wygodnych pozycji, odpowiednich do twojego stanu zdrowia i przebiegu porodu. Ulgę mogą przynieść ci niefarmakologiczne metody łagodzenia bólu, takie jak ciepła woda, masaż, techniki oddechowe, pozycje wertykalne czy korzystanie z piłki.

Szpital ma obowiązek zapewnić ci dostęp do co najmniej jednej farmakologicznej metody łagodzenia bólu porodowego, a należą do nich: analgezja wziewna, dożylne stosowanie opioidów oraz analgezja regionalna i miejscowa. W ten zakres wchodzi np. znieczulenie zewnątrzoponowe do porodu. Pamiętaj, że nie oznacza to dostępności wszystkich metod w każdej placówce. Informacje o oferowanych możliwościach powinny znajdować się na stronie internetowej szpitala – warto sprawdzić je wcześniej i porozmawiać z personelem o swoich oczekiwaniach, na przykład podczas dni otwartych.

🩹Cięcie cesarskie 

Cięcie cesarskie jest operacją wykonywaną ze wskazań medycznych. Może być zaplanowane w czasie ciąży lub konieczne ze względu na sytuację podczas porodu. Lekarz powinien wyjaśnić przyczyny jego wykonania oraz omówić z tobą korzyści i możliwe powikłania.

Masz prawo do zrozumiałej informacji i świadomego wyrażenia zgody na operację. Zgoda na cięcie cesarskie wymaga formy pisemnej i powinna być poprzedzona rozmową z lekarzem. Możesz zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Postępowanie bez zgody jest możliwe wyłącznie w przypadkach, kiedy rodząca potrzebuje pilnej pomocy medycznej.

🩹👶🏻Cięcie cesarskie nie wyklucza kontaktu „skóra do skóry” noworodka i mamy

Jeśli stan zdrowia mamy i noworodka na to pozwala, kontakt powinien trwać nieprzerwanie co najmniej 2 godziny. Kontakt „skóra do skóry” oraz pierwsze karmienie piersią powinny się odbyć w sali operacyjnej lub pooperacyjnej, w zależności od możliwości szpitala. Jeśli jako mama nie będziesz mogła realizować kontaktu „skóra do skóry”, ojciec dziecka lub inna wskazana przez ciebie osoba może kangurować noworodka.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronach:

>> Prawo do świadczeń i klauzula sumienia
>> Twoje prawa w ciąży, przy porodzie i w połogu

Poród i pierwsze tygodnie po narodzinach dziecka to czas dużych zmian – dla mamy, dziecka, ale także dla ciebie jako taty. Nie musisz być ekspertem od porodów ani wiedzieć, co zrobić w każdej sytuacji; twoja rola nie polega też na tym, żeby „uratować” partnerkę przed wszystkim, co trudne. Najważniejsze, żebyś był obecny, uważny i przygotowany do wspierania przyszłej mamy.

📃💬Przygotowanie do porodu👁️

Jeśli decydujecie się na poród rodzinny, warto wcześniej porozmawiać o tym, czego każde z was potrzebuje i czego się obawia w takim doświadczeniu. Obecność ojca w szpitalu powinna przede wszystkim służyć rodzącej – to jej potrzeby, jej poczucie bezpieczeństwa i jej decyzje są w centrum. Nie tylko ze względu na nią, ale też ze względu na wasze dziecko. Jednocześnie dla ciebie narodziny dziecka mogą być ważnym momentem nawiązania z nim relacji od pierwszych chwil.

Dobrym przygotowaniem jest wspólne stworzenie i omówienie planu porodu. Porozmawiajcie o tym, na czym zależy partnerce, a czego chciałaby uniknąć, jakie ma oczekiwania wobec personelu oraz jakiego wsparcia będzie potrzebowała od ciebie. Warto także zastanowić się nad różnymi scenariuszami – również tym, że poród może przebiegać inaczej, niż zakładacie.

🤗💖Nie chodzi o kontrolę

Zadbaj o to, aby partnerka mogła na ciebie całkowicie liczyć. Twoim zadaniem nie jest kontrolowanie porodu, ale stworzenie atmosfery spokoju, wspieranie partnerki w kontakcie z personelem i bliskie towarzyszenie jej w chwilach, kiedy tego najbardziej potrzebuje.

😷😇Co możesz robić podczas porodu?

Czasami najważniejsze będzie po prostu trzymanie za rękę, spokojna obecność i przypominanie: „Jestem z tobą”. Możesz pomagać partnerce znaleźć wygodną pozycję, zrobić masaż, podać wodę, pomóc podczas kąpieli czy zadbać o potrzebne rzeczy. Przydatna może okazać się znajomość aktywnych pozycji porodowych i sposobów łagodzenia bólu. Pytaj o potrzeby i proponuj pomoc.

Możesz też zadbać o atmosferę: przyciemnić światło, włączyć muzykę, ograniczyć niepotrzebne bodźce. Jeśli partnerka tego potrzebuje, możesz pomagać jej regulować oddech, motywować ją i wspierać w trudnych momentach. Czasem jednak najlepszym wsparciem będzie właśnie powstrzymanie się od działania i uszanowanie potrzeby spokoju rodzącej kobiety. To może być dla ciebie trudne, ale, paradoksalnie, w pewnych momentach w ten sposób możesz najbardziej pomóc partnerce.

Ważnym zadaniem taty może być także wsparcie partnerki w komunikacji z personelem i przypominanie o jej prawach oraz wcześniejszych ustaleniach. Nie chodzi o występowanie w imieniu kobiety za wszelką cenę, ale o to, żeby w sytuacji zmęczenia, bólu czy stresu nie musiała pamiętać o wszystkim sama i czuła się bezpiecznie.

👨‍🍼Twoja rola po narodzinach👑

Po narodzinach dziecka twoja rola się nie kończy. Możesz być pierwszą osobą, która weźmie dziecko na ręce lub – jeśli mama nie może tego zrobić – zapewnić mu kontakt „skóra do skóry”. Kangurowanie przez tatę może być szczególnie ważne po cesarskim cięciu, kiedy mama potrzebuje czasu na regenerację. To także jedna z pierwszych okazji do budowania relacji między tobą a twoim dzieckiem.

💖🛒💪Połóg

Połóg, czyli okres 6–8 tygodni po porodzie, to nie jest czas, w którym mama ma „wrócić do normalności” i od razu zająć się wszystkim. Ciało kobiety potrzebuje intensywnej regeneracji, a jej emocje mogą być intensywne i złożone. Twoim zadaniem jest przede wszystkim stworzenie partnerce przestrzeni do odpoczynku i powrotu do sił.

Dlatego przejmij obowiązki domowe i te związane z codziennym funkcjonowaniem rodziny. Zadbaj o jedzenie, zakupy, porządek czy sprawy organizacyjne. Jeśli partnerka nie może jeszcze wykonywać niektórych czynności, po prostu weź za nie odpowiedzialność. Ważne jest też umożliwienie partnerce zadbania o siebie – odpoczynku, wizyty u lekarza czy fizjoterapeuty, jeśli tego potrzebuje.

👑🧷🍼Skorzystaj ze świadczeń

Skorzystaj z urlopu ojcowskiego, bo to uprawnienie zostało stworzone, aby umożliwić ci obecność w pierwszych dniach życia dziecka. Przewijanie, kąpiel, noszenie, usypianie, kojenie czy po prostu czas spędzony sam na sam z niemowlęciem to nie „pomaganie mamie”. To twoja zaangażowana opieka i twoje rodzicielstwo. Właśnie w takich codziennych sytuacjach uczysz się swojego dziecka – jego sygnałów, potrzeb i sposobów komunikowania się z wami.

😴Pamiętaj o sobie😱

Nie zapominaj też o swoich potrzebach. Zmęczenie, emocje i brak snu dotyczą również ciebie. Nie oznacza to, że masz wycofać się z opieki, ale że warto zauważać własne granice i w razie potrzeby szukać wsparcia. Nie uciekaj automatycznie w pracę jako bezpieczną przestrzeń poza domem. Rozmawiaj z partnerką, innymi ojcami i osobami, którym ufasz – uczcie się od siebie wzajemnie.

Karmienie piersią odbywa się między mamą a dzieckiem, ale nie oznacza, że jako tata jesteś w tym czasie tylko obserwatorem. Wręcz przeciwnie – twoje zaangażowanie może być bardzo ważne, szczególnie w pierwszych dniach, kiedy mama i dziecko dopiero uczą się karmienia.

Tata nie może nakarmić dziecka piersią osobiście, ale może i powinien zrobić wiele, żeby mama mogła spokojnie karmić, odpoczywać i mieć poczucie, że nie jest sama. Co ważne, nie chodzi tylko o „pomaganie mamie” – w końcu to także twoje dziecko i twoja odpowiedzialność za to, żeby było spokojne, najedzone i otoczone właściwą opieką.

👨‍🍼Co możesz zrobić jako tata?

• Bądź blisko podczas karmienia. Możesz podać mamie dziecko, pomóc jej wygodnie się ułożyć albo przynieść poduszkę, koc czy inną rzecz, której akurat potrzebuje.
• Zadbaj o podstawowe potrzeby mamy. Podaj jej wodę, przygotuj coś do jedzenia, zrób herbatę lub przynieś posiłek. Karmienie może być długie i wymagające, dlatego dobrze, żeby mama nie musiała w tym czasie martwić się o prozaiczne sprawy.
• Przejmij opiekę nad dzieckiem po karmieniu. Możesz je odbić, przewinąć, ponosić, przytulić i uśpić. W nocy oznacza to, że mama po nakarmieniu może od razu odpocząć, zamiast zajmować się wszystkim do końca.
• Zajmij się dzieckiem także wtedy, gdy nie jest głodne. Kąpiel, spacer, przewijanie, noszenie, usypianie czy zabawa to nie „pomoc” mamie – to twoja opieka nad własnym dzieckiem i okazja do budowania waszej relacji.
• Przejmij część obowiązków domowych. Zakupy, gotowanie, sprzątanie czy sprawy organizacyjne mogą poczekać na ciebie, dzięki czemu mama będzie miała więcej czasu na odpoczynek i regenerację – niezbędne po narodzinach dziecka.
• Chroń czas i spokój mamy. Możesz zadbać o to, żeby wizyty gości nie zamieniły się w kolejne obowiązki dla mamy. Czasem najlepszym wsparciem będzie powiedzenie: „Teraz odpoczywa, spotkamy się innym razem”.
• Słuchaj, zamiast od razu doradzać. Jeśli mama mówi, że jest jej trudno, nie musisz natychmiast szukać rozwiązania. Czasem najbardziej potrzebuje tego, żebyś jej wysłuchał, przytulił ją i powiedział: „Jestem z tobą”.
• Nie oceniaj i nie wywieraj presji. Karmienie piersią może nie zawsze przebiegać tak, jak sobie wyobrażaliście. Jeśli pojawią się trudności, zamiast szukać winnego, pomóż partnerce znaleźć wsparcie.
• Wesprzyj w szukaniu profesjonalnej pomocy. Jeśli karmienie boli, dziecko ma trudności z przystawieniem do piersi albo macie wątpliwości dotyczące karmienia, możesz wraz z partnerką kontaktować się z położną lub doradczynią laktacyjną.

👨🏻Dbaj o relację z dzieckiem‍🍼

Czasami możesz pomyśleć: „Mama karmi, więc dziecko jest z nią bardziej związane”. To nie znaczy, że dla ciebie zostaje mniej ważna rola. Twoja bliskość z dzieckiem nie zależy od tego, czy je karmisz – możesz je przytulać, nosić, kangurować, mówić do niego, kąpać, przewijać, wychodzić na spacery czy po prostu leżeć z nim blisko. Kontakt „skóra do skóry” jest także sposobem budowania relacji taty z dzieckiem – możesz o tym przeczytać w poświęconej temu tematowi sekcji.

Warto więc patrzeć na karmienie piersią nie jak na zadanie mamy, przy którym ty możesz zaledwie „pomóc”, ale jak na część wspólnego doświadczenia rodzicielstwa. Mama karmi, a ty w tym czasie możesz zadbać o nią i o dziecko, a później przejąć kolejną część opieki.

Jeżeli po porodzie ty i dziecko jesteście w dobrym stanie, pierwszym miejscem, na którym powinien znaleźć się noworodek, jest twoje ciało. Nie przewijak ani waga medyczna, lecz skóra mamy.

Kontakt „skóra do skóry” oznacza położenie nagiego lub ubranego jedynie w pieluszkę dziecka bezpośrednio na twojej nagiej klatce piersiowej. Dziecko jest osuszane, zabezpieczane przed utratą ciepła i pozostaje przy tobie. 

☝🤱Kontakt „skóra do skóry” to twoje prawo

„Skóra do skóry” to nie życzliwy gest położnej – bliskość pomaga dziecku utrzymać temperaturę, wspiera jego adaptację do nowej rzeczywistości i sprzyja rozpoczęciu karmienia piersią.

Standard opieki okołoporodowej mówi o tym jasno: jeżeli twój i dziecka stan zdrowia na to pozwala, kontakt „skóra do skóry” powinien zacząć się zaraz po urodzeniu i trwać nieprzerwanie co najmniej 2 godziny. Zaleca się, aby ważenie i mierzenie zdrowego noworodka odbyło się dopiero po zakończeniu tego dwugodzinnego kontaktu.

Kontakt „skóra do skóry” może zostać przerwany, jeżeli ty tego zechcesz albo gdy pojawia się zagrożenie dla zdrowia lub życia twojego lub dziecka. Jeśli powodem przerwania kontaktu jest sytuacja medyczna, powinna być ona odnotowana w dokumentacji. 

🩹🤱Kontakt „skóra do skóry” po cięciu cesarskim

Standard opieki okołoporodowej wskazuje, że kontakt „skóra do skóry” należy zapewniać także po porodzie zabiegowym, w tym – po cięciu cesarskim, jeżeli stan twój i dziecka na to pozwala. Może rozpocząć się jeszcze na sali operacyjnej albo jak najszybciej w sali pooperacyjnej.

Jeżeli ze względu na twój stan zdrowia kontakt z tobą nie może się rozpocząć albo trzeba go przerwać, standard opieki okołoporodowej przewiduje kontakt „skóra do skóry” dziecka z tatą lub z inną wskazaną przez ciebie osobą. Możesz wcześniej wpisać dane takiej osoby do swojego planu porodu.

Pamiętaj, że jeśli sytuacja medyczna sprawi, że pierwsze godziny będą wyglądały inaczej, nie oznacza to utraconej więzi. Bliskość nie ma jednej, niepowtarzalnej minuty ważności, a kontakt „skóra do skóry” można rozpocząć również później.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

>> Zalety kontaktu skóra do skóry

Kangurowanie kojarzy się najczęściej z mamą, lecz kontakt nagiej skóry dziecka z klatką piersiową taty również jest ważną częścią pierwszych godzin oraz wspólnych dni i wcale nie musi zaczynać się dopiero w domu.

Jeżeli po porodzie mama nie może mieć dziecka przy sobie ze względu na swój stan zdrowia, standard opieki okołoporodowej przewiduje, że kontakt „skóra do skóry” powinien przejąć tata dziecka lub inna osoba bliska wskazana przez mamę. Dotyczy to również sytuacji po cięciu cesarskim.

👨‍🍼W jaki sposób to zrobić?

Tata odsłania klatkę piersiową, a dziecko jest układane na jego skórze i przykrywane. Główka dziecka powinna być obrócona na bok, drogi oddechowe pozostawać widoczne, a pozycja umożliwiać swobodne oddychanie. Personel może pomóc bezpiecznie ułożyć dziecko.

To szczególnie istotne u dzieci urodzonych przedwcześnie lub z małą masą urodzeniową. WHO zaleca możliwie wczesny i długotrwały kontakt „skóra do skóry” jako jeden z kluczowych elementów opieki nad małymi i wcześniaczymi noworodkami. Może on pomagać w utrzymaniu temperatury, stabilizacji dziecka i budowaniu więzi z rodzicami. 

👨‍🍼🏠Kangurowanie po szpitalu

Kangurowanie nie musi też kończyć się wraz z wyjściem ze szpitala. Możecie robić to w domu. Pamiętajcie tylko o bezpieczeństwie: osoba trzymająca dziecko powinna być przytomna i w pozycji umożliwiającej obserwowanie jego twarzy i oddychania. Jako tata nie zasypiaj z noworodkiem na klatce piersiowej na fotelu czy kanapie. Jeśli robisz się senny, przenieś dziecko do bezpiecznego miejsca do snu.

Rola taty po urodzeniu dziecka nie jest jedynie pomocnicza. Od pierwszych godzin po narodzinach może być on jednym z dwóch najważniejszych dla dziecka źródeł głosu, zapachu, dotyku, a także poczucia bezpieczeństwa i bliskości.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

https://www.gov.pl/web/zdrowie/opieka-okoloporodowa

Jeśli twój stan i stan dziecka na to pozwalają, pierwsze karmienie najlepiej rozpocząć w ciągu pierwszej godziny po porodzie. Pomaga w tym kontakt „skóra do skóry”, czyli ułożenie dziecka bezpośrednio na twojej klatce piersiowej. Możesz mieć taki kontakt z dzieckiem zarówno po porodzie siłami natury, jak i po cięciu cesarskim.

🍼Pierwsze mleko

W pierwszych dniach twoje piersi produkują siarę, czyli pierwsze mleko. Jej niewielka ilość jest zupełnie naturalna i dostosowana do potrzeb noworodka. Po kilku dniach możesz zauważyć, że piersi stały się pełniejsze i cięższe – to znak, że pojawił się nawał pokarmu.

👩‍⚕️Proś o pomoc

Jeśli dziecko nie może ssać piersi, poproś położną o wsparcie w odciąganiu pokarmu. Pomoże ci to pobudzać laktację i skutecznie opróżniać piersi do czasu, aż będziesz mogła regularnie przystawiać dziecko do piersi.

Jeśli na początku waszej mlecznej drogi pojawią się trudności, nie oznacza to, że nie będziesz mogła karmić piersią. Warto skorzystać z porad położnej, której zadaniem jest wesprzeć cię w uruchomieniu i utrzymaniu laktacji.

🤱🕐🕓🕕Jak często karmić?

Karm dziecko na żądanie – zarówno w dzień, jak i w nocy. W pierwszych tygodniach zwykle oznacza to około 8–12 karmień na dobę, a czasem nawet więcej.

Obserwuj u dziecka wczesne oznaki głodu, takie jak:

• obracanie głowy i szukanie piersi,
• otwieranie buzi,
• ssanie dłoni lub palców,
• zwiększona aktywność i niepokój.

Nie czekaj, aż dziecko zacznie płakać. Płacz jest późnym sygnałem głodu i może sprawić, że przystawienie dziecka do piersi będzie trudniejsze. Częste ssanie pomaga również pobudzać produkcję mleka.

👩‍⚕️🤷‍♀️Gdzie szukać pomocy?

Karmienie piersią to umiejętność, której uczysz się razem z dzieckiem. Bądź spokojna – początki nie zawsze są łatwe i to jak najbardziej naturalne. Jeśli karmienie cię boli, masz trudności z przystawieniem dziecka albo martwisz się, że otrzymuje ono za mało mleka, zgłoś się po pomoc do położnej lub doradczyni laktacyjnej. Możesz poprosić ją o obserwację karmienia i ocenę sposobu ssania dziecka. Pamiętaj, że nie musisz radzić sobie z trudnościami sama, a pierwsze tygodnie w nowej roli bywają przytłaczające.

🤱🤔Dlaczego warto karmić piersią?

Twoje mleko dostarcza dziecku składników potrzebnych do wzrostu i rozwoju, a także wspiera jego odporność. Karmienie piersią zmniejsza ryzyko niektórych infekcji u dziecka, między innymi ostrego zapalenia ucha środkowego. Karmienie piersią przynosi korzyści zdrowotne także tobie – między innymi zmniejsza ryzyko zachorowania na raka piersi i jajnika.

🤱📅Jak długo karmić?

Przez pierwsze 6 miesięcy życia dziecka zalecane jest wyłączne karmienie piersią. Oznacza to, że dziecko otrzymuje tylko twoje mleko – bez dopajania wodą i podawania innych pokarmów. Wyjątkiem w tej sytuacji są leki oraz zalecone witaminy i składniki mineralne.

Około 6. miesiąca życia rozpocznij rozszerzanie diety dziecka, jednocześnie kontynuując karmienie piersią. Zaleca się karmienie piersią do ukończenia przez dziecko 2 lat lub dłużej – zgodnie z potrzebami twoimi i dziecka.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

>> Karmienie piersią — poradnik

Pojawienie się dziecka zmieni waszą codzienność. Odtąd inaczej może wyglądać wasz dzień, praca, domowy budżet, czas dla siebie i bliskich, a także podział obowiązków. Nie da się przewidzieć, jak dokładnie będzie wyglądało wasze życie z dzieckiem, i nie musicie próbować tego zaplanować. Są jednak rzeczy, o których warto pomyśleć wcześniej.

Kto i kiedy skorzysta z urlopu po narodzinach dziecka? W jaki sposób podzielicie się opieką i obowiązkami w domu? W jakich obszarach zmienią się wasze wydatki? Kto będzie wstawał w nocy do płaczącego dziecka? Jak każde z was wyobraża sobie czas dla siebie, pracę albo spotkania z przyjaciółmi?

📋Elastyczny plan

Nie chodzi o ustalenie szczegółowego harmonogramu na pierwsze miesiące rodzicielstwa. Kilka konkretnych ustaleń może jednak sprawić, że nie każdą decyzję będziecie musieli podejmować dopiero wtedy, kiedy dziecko będzie już z wami.

🃏Karty wspierające w rozmowie

Możecie w tym celu skorzystać z naszych kart. W talii „Myślimy o dziecku” znajdziecie pytania dotyczące różnych obszarów waszego życia, w tym urlopów, finansów, obowiązków domowych, opieki nad dzieckiem i czasu wolnego. Możecie wspólnie zastanowić się, jak każde z was wyobraża sobie te kwestie i na co warto przygotować się z wyprzedzeniem.

Zaraz, zaraz, co w ogóle planować, skoro nie da się wszystkiego przewidzieć? Już odpowiadamy:

• Żeby wcześniej porozmawiać o sprawach, które po narodzinach dziecka staną się częścią waszej codzienności.
• Żeby wiedzieć, jak każde z was wyobraża sobie podział opieki i innych obowiązków.
• Żeby część praktycznych decyzji podjąć wcześniej, zamiast zostawiać wszystkie na pierwsze tygodnie z dzieckiem.
• Żeby sprawdzić, w których obszarach potrzebujecie jeszcze informacji, wsparcia albo dodatkowych ustaleń.

📝Kalibracja planu

Plan nie jest umową na zawsze. Kiedy dziecko pojawi się na świecie, część waszych założeń może się sprawdzić, a inne nie. Dopasowujcie plan do swoich potrzeb i tego, czego będziecie uczyć się jako rodzice.

Aby skorzystać z kart, przejdź do oddzielnej sekcji strony.

Pojawienie się dziecka zmieni waszą codzienność. Pojawią się nowe obowiązki, nowe rytuały i wiele decyzji, których wcześniej nie musieliście podejmować. Warto porozmawiać o tym jeszcze przed narodzinami dziecka – nie po to, żeby stworzyć szczegółowy grafik na każdy dzień, ale żeby otwarcie wyrazić swoje potrzeby i przedyskutować, jak podzielić się opieką oraz odpowiedzialnością za dziecko i dom.

💬Jak my to widzimy?🍼🛀

Zastanówcie się, jak wyobrażacie sobie pierwsze tygodnie i miesiące po porodzie. Kto będzie zajmował się dzieckiem w ciągu dnia? Jak będziecie dzielić nocne pobudki, karmienie, kąpiel, spacery albo wizyty u lekarza? Kto będzie pamiętał o ubrankach, zapasach, zakupach i sprawach organizacyjnych? W jaki sposób podzielicie obowiązki domowe, kiedy obojga was dotknie zmęczenie i brak czasu? Kto może pomóc wam w trudnych momentach?

💼💻Praca i opieka – i taty i mamy🤱🧑‍🍼

Porozmawiajcie także o tym, jak planujecie łączyć opiekę nad dzieckiem z pracą zawodową i własnym czasem. Kiedy chcielibyście wrócić do pracy? Czy i jak zamierzacie podzielić się urlopem rodzicielskim? Jak będzie wyglądało przejęcie opieki przez drugiego rodzica? Warto omówić też, z jakiego wsparcia będziecie mogli korzystać – rodziny, przyjaciół lub dostępnych form opieki nad dzieckiem.

Nie musicie od razu znać odpowiedzi na wszystkie pytania. Ważne, żeby w ogóle je sobie zadać i usłyszeć, jak każde z was wyobraża sobie życie z dzieckiem. Możecie mieć różne oczekiwania, doświadczenia i potrzeby – to jest w porządku. Rozmowa pozwala jednak zauważyć różnice, zanim pojawi się zmęczenie i codzienna presja, i znaleźć rozwiązania dobre dla obojga rodziców.

🃏Karty wspierające rozmowę

W rozmowie o przyszłym rodzicielstwie pomogą wam karty do pracy w parach, które znajdziecie w oddzielnej sekcji. Przygotowaliśmy dla was zestaw pytań podzielonych na 6 obszarów: 

• wy jako para i rodzice, 
• ja jako rodzic, 
• dziecko – plany, nadzieje i obawy,
• rodzicielstwo a praca zawodowa,
• codzienne życie z dzieckiem,
• wsparcie, na jakie możemy liczyć.

Jak się przekonacie, wiele pytań dotyczy właśnie podziału odpowiedzialności i opieki nad dzieckiem. Podejdźcie do kart ze spokojem, życzliwością i otwartymi głowami – to nie test. Nie ma dobrych ani złych odpowiedzi na pytania zawarte w kartach, a wasze stanowiska mogą się różnić. Zadaniem kart jest otwarcie waszej rozmowy – takiej, w której możecie szczerze wyrazić swoje potrzeby i obawy.

⏳Nic nie trwa wiecznie⌛

Pamiętajcie też, że wasz sposób dzielenia się opieką nie musi być ustalony raz na zawsze. Wraz z narodzinami dziecka i zmianami w waszym życiu będziecie mogli wracać do tego zagadnienia i wspólnie modyfikować swoje ustalenia. W końcu ważne, aby plan działał dla was, a nie wy dla niego.

Ciąża rozpoczyna nowy etap w życiu pary. Zmienia nie tylko codzienność czy planowanie, ale również sposób, w jaki partnerzy przeżywają bliskość i seksualność. To, co wcześniej przychodziło naturalnie i spontanicznie, może teraz wymagać większej uważności, rozmowy i wzajemnego zrozumienia. Jednocześnie może być to okazja do lepszego poznania swoich potrzeb, odkrywania nowych sposobów bycia razem i pogłębiania więzi. Bliskość i seksualność nie muszą jednak stawać się kolejnym zadaniem ani źródłem presji. Warto dać sobie prawo do zmieniających się potrzeb i przeżywać ten czas z wyrozumiałością oraz akceptacją dla siebie i drugiej osoby.

🤰Co ciąża może zmienić w naszym życiu intymnym?

Zmiany hormonalne i fizyczne zachodzące w ciąży mogą wpływać na życie seksualne. U części kobiet pożądanie wzrasta, u innych maleje, a u wielu jest zmienne i zależne od trymestru a nawet miesiąca ciąży. Zmieniać się może również odczuwanie przyjemności i komfortu podczas zbliżeń. Dotyk, który wcześniej był przyjemny, nie zawsze będzie odbierany tak samo. Znaczenie mają ewentualne dolegliwości towarzyszące ciąży oraz sposób, w jaki kobieta odbiera zmiany własnego ciała. Niektóre kobiety czują się w tym okresie bardziej atrakcyjne i pewne siebie, inne doświadczają skrępowania lub niepewności.

Zmieniające się ciało może budzić różne, czasem sprzeczne uczucia. Można cieszyć się ciążą i jednocześnie tęsknić za swoim wcześniejszym wyglądem lub swobodą. Można też potrzebować zapewnienia o własnej atrakcyjności, a zarazem nie mieć ochoty na seks. 

Warto mówić wprost, jakiego wsparcia się potrzebuje: „Chciałabym usłyszeć, że nadal ci się podobam” albo „Potrzebuję, żebyś mnie teraz po prostu przytulił”. 

Docenienie i czułość nie muszą prowadzić do zbliżenia. Nie trzeba też codziennie zachwycać się swoim ciałem, by traktować je z szacunkiem i troską. W prawidłowo przebiegającej ciąży współżycie jest zazwyczaj bezpieczne. Przy niektórych powikłaniach konieczne mogą być jednak ograniczenia, które należy omówić z osobą prowadzącą ciążę. 

🙆‍♂️Zmiany nie dotyczą tylko kobiety

Mężczyźnie, w oczekiwaniu na dziecko mogą towarzyszyć radość i ekscytacja, ale także niepewność i obawy o zdrowie partnerki lub dziecka. Te emocje mogą wpływać na sposób przeżywania bliskości i seksualności. Niektórzy mężczyźni obawiają się, że współżycie zaszkodzi partnerce lub dziecku, inni sami doświadczają zmiany pożądania. Choć ich doświadczenie jest inne niż kobiet, oni również mogą potrzebować czasu na odnalezienie się w nowej sytuacji, warto dzielić się tymi obawami, ponieważ partnerka może nie rozumieć skąd bierze się wycofanie partnera z bliskości fizycznej i interpretować je jako problem leżący w niej np. „jestem gruba i już się mu nie podobam”. 

💑Różne potrzeby, wspólna relacja

Ciąża może szczególnie wyraźnie pokazać, że partnerzy nie zawsze potrzebują tego samego. Jedna osoba może pragnąć więcej dotyku i seksu, druga potrzebować odpoczynku lub większego dystansu. Napięcia pojawiają się czasem wtedy, gdy brak ochoty na seks jest odbierany jako odrzucenie, a inicjowanie zbliżenia jako presja. Ważne, by w relacji było miejsce zarówno na wyrażanie pragnień, jak i na odmowę, bez poczucia winy czy obawy przed oceną. Można rozumieć tęsknotę drugiej osoby za seksem, a jednocześnie nie mieć ochoty na współżycie. Wzajemne zrozumienie nie wymaga rezygnacji z własnych granic.

👁‍🗨Rozmowa i nowe formy bliskości

Rozmowa pomaga sprawdzić, co druga osoba czuje i czego potrzebuje, zamiast opierać się na domysłach. Pomocne mogą być proste pytania: „Jaki dotyk jest teraz dla ciebie przyjemny?” albo „Czy potrzebujesz dziś czułości, kontaktu seksualnego czy odpoczynku?”. Bliskość nie ogranicza się do współżycia. Może wyrażać się poprzez czułość, dotyk, wspólnie spędzony czas czy poczucie emocjonalnego bezpieczeństwa. Również w sferze seksualnej nie chodzi wyłącznie o częstotliwość zbliżeń, lecz także o wzajemną przyjemność, swobodę wyrażania pragnień i poczucie akceptacji. Sama seksualność również nie sprowadza się do stosunku. Erotyczne pocałunki, pieszczoty czy wzajemny dotyk mogą być sposobami przeżywania pożądania i przyjemności, jeśli oboje mają na nie ochotę. Nie muszą być wstępem do penetracji ani kończyć się orgazmem. Warto ustalać, co jest w danym momencie przyjemne, i nie zakładać, że wcześniejsze upodobania pozostają takie same. Można cieszyć się tym, co dzieje się między partnerami, bez porównywania z seksem sprzed ciąży. Jeśli na razie nie ma ochoty na żadną aktywność seksualną, również jest miejsce na taką odpowiedź. To, co wcześniej sprawdzało się w relacji, nie zawsze odpowiada partnerom w nowych okolicznościach. Nie trzeba od razu wiedzieć, jak odnaleźć się w tej zmianie. Można dać sobie czas i wspólnie szukać takich form bliskości, które są przyjemne i komfortowe dla obojga.

5️⃣Pięć praktycznych wskazówek na co dzień

1. Pytajcie o potrzeby na dziś. Zamiast zakładać, że wiecie, czego chce druga osoba, zapytajcie: „Na jaką bliskość masz dziś ochotę?”. Odpowiedź może być inna niż wczoraj.
2. Umawiajcie się na czułość bez dalszych oczekiwań. Możecie powiedzieć: „Mam ochotę się przytulić, ale dziś nie chcę seksu”. Przytulenie czy pocałunek nie zobowiązują do kolejnych kroków.
3. Mówcie, co jest przyjemne, a co wymaga zmiany. Pomocne są proste komunikaty: „Tak jest mi dobrze”, „Wolę delikatniej” albo „Chcę przerwy”. Można zmienić zdanie w każdej chwili.
4. Znajdźcie własny mały rytuał bliskości. Może to być kilka minut rozmowy bez telefonów, wspólny spacer albo trzymanie się za ręce. Wybierzcie coś, na co oboje macie ochotę i siłę.
5. Zadbajcie o warunki do odpoczynku. Zapytajcie siebie nawzajem: „Co mogę dziś przejąć, żeby było ci lżej?”. Dzielenie codziennych obowiązków jest formą troski; nie oznacza oczekiwania seksu w zamian.

Doświadczenie poronienia dotyczy około 15% rozpoznanych ciąż, a mniej więcej jedna na dziesięć kobiet doświadcza w życiu co najmniej jednego poronienia. Warto o tym wiedzieć, bo stając wobec utraty ciąży, możecie wpaść w poczucie osamotnienia i wyobcowania. Tymczasem, mamo i tato, jeśli straciliście ciążę – nie jesteście sami.

📊Statystyki i rokowania

Uzupełnijmy – poronieniem nazywamy zakończenie ciąży przed 22. tygodniem jej trwania (lub przy masie płodu poniżej 500 g). Około 80% poronień zdarza się w pierwszym trymestrze, najczęściej między 6. a 10. tygodniem ciąży. Najczęstszą przyczyną, bo dotyczącą około połowy przypadków, są przypadkowe zaburzenia chromosomalne zarodka, które powstają w chwili zapłodnienia lub tuż po nim i nie da się ich przewidzieć ani im zapobiec. To bardzo ważne, abyście mieli świadomość powszechności takich wydarzeń i faktu, że nie mogliście im przeciwdziałać.

Po 12. tygodniu ciąży ryzyko poronienia wyraźnie spada, a jeśli w badaniu USG widać już bicie serca, szanse na donoszenie ciąży są wysokie. 

Utrata ciąży po ukończeniu 22. tygodnia to śmierć wewnątrzmaciczna i zdarza się znacznie rzadziej, bo dotyczy 3 na 1000 porodów. Po jednym poronieniu około 85% kolejnych ciąż jest donoszonych, po dwóch około 75–80%, a po trzech około 65–70%.

😔😠😥Doświadczenie utraty

Strata ciąży oznacza dla was jako potencjalnych rodziców konfrontację z faktem, że wyczekiwane dziecko się nie urodzi, co pociąga za sobą także pożegnanie związanych z nim planów i wyobrażeń o przyszłości. Zarówno kobieta, jak i mężczyzna mogą doświadczać silnych emocji: smutku, rozpaczy, lęku, wrażenia utraty kontroli nad własnym życiem, poczucia niesprawiedliwości, a nierzadko także – poczucia winy.

Nie, nie jesteście winni

Poczucie winy to jedna z najczęstszych reakcji przyszłych rodziców na utratę ciąży. Nasz umysł szuka przyczyny wydarzenia, aby przywrócić sobie złudzenie kontroli. Rozpamiętujemy swoje zachowania, zjedzone posiłki, wykonane treningi.

Powiedzmy jasno – mamo i tato utraconego dziecka, pamiętajcie, że stres, dźwiganie, seks, kawa, podróż czy kłótnia nie powodują poronienia. Nie wywołały go także wasze myśli ani fakt, że na początku ciąży nie byliście pewni, czy chcecie dziecka. Analizowanie przeszłości i „gdybanie” są częścią naszej żałoby i potraktujcie je w ten sposób. Prosimy, nie obwiniajcie siebie samych, siebie nawzajem ani nie odczytujcie milczenia partnera jako braku uczuć. Każdy z nas i każdy z was może doświadczać straty ciąży inaczej.

😢Opłakiwanie przyszłości

Żałoba jest naturalną reakcją na stratę ciąży. Towarzyszą jej trudne emocje, takie jak smutek, złość czy wstyd, a także zmiany w zachowaniu i samopoczuciu – brak apetytu, płacz lub potrzeba poszukiwania dziecka. Relację z dzieckiem zaczynacie budować jeszcze w trakcie ciąży, najsilniej zwykle w trzecim trymestrze, dlatego dla rodziców poronienie czy śmierć wewnątrzmaciczna oznacza utratę realnego dziecka, zwłaszcza gdy wydarzy się w zaawansowanej ciąży. 

Emocje w żałobie przychodzą falami, a jako rodzice opłakujecie często i dziecko, i niespełnione oczekiwania rodzicielskie, a czasem także – bliskie więzi. To proces, który trwa i na który warto dać sobie przyzwolenie. Powrót do równowagi nie polega na tym, by jak najszybciej zapomnieć o utracie ciąży, lecz by nauczyć się żyć z tym, co się stało.

🤕Jak możesz pomóc opłakującym rodzicom?

Ogromne znaczenie ma w tym czasie wsparcie otoczenia, w tym personelu medycznego, oraz sposób, w jaki traktuje on rodziców. Tuż po stracie, gdy dominują chaos i szok, mamie i tacie pomaga spokojne wyjaśnienie, co się dzieje i czego można się spodziewać, oraz gotowość do odpowiedzi na pytania. Rodzice powinni też mieć możliwość spotkania z dzieckiem i pożegnania się z nim – poświęcając na to tyle czasu, ile potrzebują. Nie każdy chce z tej możliwości skorzystać, dlatego decyzji tej nie należy narzucać ani traktować jako oczywistej. 

Rodzice mają też prawo do pełnej informacji od lekarza o stanie zdrowia mamy i dziecka, możliwych przyczynach straty oraz do rozmowy z psychologiem – po postawieniu diagnozy, po zabiegu lub porodzie, po wypisie ze szpitala oraz przed kolejną ciążą.

😶Tata po stracie

Po doświadczeniu poronienia w rodzinie partnerzy często pozostają w cieniu. Uwaga otoczenia skupia się na osobie w ciąży, a drugi rodzic słyszy zwykle: „Trzymaj się, musisz ją wspierać”, choć także on stracił dziecko i związane z nim plany. Badania pokazują, że u mężczyzn objawy stresu pourazowego, lęku i depresji występują rzadziej niż u kobiet, ale nadal mogą się pojawić. 

Wielu ojców przeżywa stratę równie mocno, lecz wyraża ją inaczej – wycofują się, angażują w pracę, przyjmują „rolę silnego” albo reagują zniecierpliwieniem i złością. Różnice te mogą prowadzić do nieporozumień: jedno z was może potrzebować rozmowy, a drugie milczenia, dlatego tak ważna jest bliskość, wzajemna komunikacja i otwartość na potrzeby drugiej osoby. Zarówno mama, jak i tata mają prawo do żalu, wsparcia i rozmowy z kimś spoza domu.

👁️Kiedy zacząć znów starać się o dziecko?

Nie ma jednego momentu, który jest właściwy, by ponownie zacząć starania o dziecko. Medycznie zwykle nie trzeba czekać długo, ale decydować powinna wasza gotowość psychiczna i emocjonalna, a nie kalendarz czy presja otoczenia. 

W przypadku kolejnej ciąży niepokój jest zrozumiały – badania wskazują, że kobiety po poronieniu częściej niż inne odczuwają w pierwszym trymestrze lęk związany z ciążą, zwłaszcza gdy następuje ona szybko po stracie. Pamiętajcie jednak, że można jednocześnie się bać i mieć nadzieję, a strach wcale nie oznacza, że wydarzy się coś złego.

🧠Profesjonalne wsparcie

Przeżywanie straty bywa na tyle obciążające, że pomocne okazuje się wsparcie specjalisty. Konsultację z psychologiem, psychoterapeutą lub psychiatrą warto rozważyć, jeśli po kilku tygodniach nadal trudno tobie lub wam funkcjonować (w obszarze pracy, snu, jedzenia), kiedy wracają natrętne obrazy lub koszmary albo kiedy unikacie wszystkiego, co przypomina stratę. Również jeśli przytłacza was poczucie winy lub braku sensu, lęk utrudnia starania o kolejną ciążę albo w waszym związku narasta dystans, warto sięgnąć po profesjonalną pomoc. Gdyby pojawiły się u was myśli, że nie warto żyć, natychmiast zgłoście się po pomoc (psychiatra, pogotowie, telefon zaufania) – to konieczne.

Pamiętajcie, że korzystanie ze wsparcia psychologa, psychoterapeuty lub psychiatry to dowód mądrej troski o siebie i najbliższą osobę. Trzymamy za was kciuki.

📜Uprawnienia i praktyczne wskazówki

Po stracie ciąży kobiecie przysługuje 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, liczonych od dnia zakończenia ciąży. Za ten okres wypłacany jest zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru wynagrodzenia. Skorzystanie z tego uprawnienia nie wymaga ustalenia płci dziecka ani wykonywania badań genetycznych. Jeżeli możliwe było sporządzenie aktu urodzenia z adnotacją o martwym urodzeniu, to taki dokument może stanowić podstawę udzielenia urlopu i wypłaty zasiłku. Jeżeli aktu nie sporządzono, wystarczające jest zaświadczenie stwierdzające martwe urodzenie, wystawione na podstawie dokumentacji medycznej.

Zaświadczenie takie może wystawić lekarz specjalista w dziedzinie położnictwa i ginekologii, lekarz odbywający taką specjalizację albo położna. Dokument może zostać wystawiony bez względu na czas trwania ciąży i może obejmować również poronienia.

❤️‍🩹Śmierć dziecka po porodzie

Jeżeli dziecko urodziło się żywe, ale zmarło przed ukończeniem 8. tygodnia życia, mamie dziecka przysługuje urlop macierzyński do upływu 8 tygodni po porodzie, nie krócej jednak niż przez 7 dni od dnia śmierci dziecka. Jeżeli dziecko zmarło po ukończeniu 8. tygodnia życia, mama ma prawo do 7 dni urlopu macierzyńskiego od dnia śmierci dziecka. 

Tata dziecka zatrudniony na podstawie umowy o pracę może skorzystać z dwóch dni zwolnienia okolicznościowego w związku ze śmiercią i dwóch dni urlopu okolicznościowego ze względu na pogrzeb dziecka.

Jako rodzicom przysługuje wam również zasiłek pogrzebowy na pokrycie kosztów pogrzebu.

Pamiętajcie, że gdy czujecie się przytłoczeni i bezradni w doświadczeniu straty, warto korzystać z profesjonalnej pomocy – czy to w zakresie formalnych świadczeń, czy wsparcia emocjonalnego. 

Urlop przysługuje ci po porodzie, niezależnie od rodzaju umowy o pracę, na podstawie której jesteś zatrudniona. Długość urlopu macierzyńskiego zależy od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu i wynosi:

• 20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka,
• 31 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga dzieci,
• 33 tygodnie – w przypadku urodzenia trojga dzieci,
• 35 tygodni – w przypadku urodzenia czworga dzieci,
• 37 tygodni – w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci.

🧩Jaką część urlopu macierzyńskiego musisz wykorzystać?

Okres 14 tygodni urlopu masz obowiązek wykorzystać, a pozostałą część możesz przekazać tacie lub w wyjątkowych sytuacjach innemu członkowi rodziny. Przekazanie urlopu tacie jest warunkiem koniecznym, abyś ty mogła przerwać urlop. Dodatkowo już przed przewidywaną datą porodu masz prawo skorzystać z 6 tygodni urlopu macierzyńskiego. W takim przypadku po porodzie przysługiwać ci będzie pozostały czas urlopu.

⏳Od kiedy liczy się początek urlopu macierzyńskiego?

Urlop macierzyński rozpoczyna się automatycznie w dniu porodu (z wyjątkiem sytuacji, w której jest wykorzystywany przed porodem) i nie wymaga składania do pracodawcy żadnego wniosku. Pracodawcy należy dostarczyć akt urodzenia dziecka – najpóźniej do 21. dnia od porodu. Pamiętaj jednak, że niektórzy pracodawcy wymagają złożenia wniosku na swoim formularzu zgodnie z własnym porządkiem dokumentów.

🤗Jaki zasiłek przysługuje ci na urlopie macierzyńskim?

Z tytułu urlopu macierzyńskiego przysługuje ci zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku (liczony jako średnia z 12 ostatnich pensji). Możesz również wybrać opcję uśrednionego zasiłku za 20 tygodni urlopu macierzyńskiego oraz 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego. W tym przypadku zasiłek wyniesie 81,5%. W tym celu, nie później niż 21 dni po porodzie, musisz złożyć wniosek o uśredniony zasiłek.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

>> Urlop macierzyński — ile trwa i kiedy go wziąć

Ta forma urlopu przysługuje rodzicom dzieci przedwcześnie urodzonych lub hospitalizowanych na samym początku życia. Możesz z niego skorzystać bezpośrednio po urlopie macierzyńskim. Uzupełniający urlop trwa maksymalnie 15 tygodni w zależności od grupy:

1. Grupa pierwsza to dzieci, które urodziły się przed zakończeniem 28. tc. (tygodnia ciąży) lub ich masa urodzeniowa nie przekroczyła 1000 g – rodzice mogą uzupełnić urlop macierzyński za każdy tydzień pobytu w szpitalu do upływu 15 tygodni po porodzie.
2. Grupa druga to dzieci urodzone po 28. tc., ale przed zakończonym 37. tc. i z masą urodzeniową większą niż 1000 g – rodzice mogą uzupełnić urlop macierzyński za czas pobytu w szpitalu do maksymalnie 8 tygodni po porodzie.
3. Trzecia grupa to dzieci, które urodziły się po zakończonym 37. tc. i jednocześnie przebywały w szpitalu co najmniej dwa dni, w terminie od 5. dnia po urodzeniu do 8. tygodnia po porodzie – przy czym pierwszy dzień musi przypaść między 5. a 28. dniem po porodzie. Rodzice mogą uzupełnić urlop adekwatnie do czasu spędzonego w tym okresie w szpitalu pomiędzy 5. dniem życia a 8. tygodniem życia dziecka.

👁‍🗨🧐Co warto wiedzieć?

• uzupełniający urlop macierzyński może wykorzystać zarówno mama, jak i tata, ale rodzice nie mogą na tym urlopie przebywać jednocześnie;
• uzupełniającego urlopu macierzyńskiego nie można podzielić, a jedynie – wykorzystać go jednorazowo oraz bezpośrednio po zakończeniu urlopu macierzyńskiego;
• na maksymalnie 21 dni przed zakończeniem urlopu macierzyńskiego do pracodawcy należy złożyć wniosek o uzupełniający urlop macierzyński oraz zaświadczenie ze szpitala o narodzinach dziecka oraz okresie hospitalizacji i zaświadczenie w sprawie drugiego rodzica.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

>> Uzupełniający urlop macierzyński

Przepisy określają również zasady korzystania z urlopu macierzyńskiego w szczególnych sytuacjach dotyczących zdrowia lub śmierci matki albo dziecka. W zależności od okoliczności urlop może zostać przerwany, skrócony albo przejęty przez ojca dziecka lub innego członka najbliższej rodziny.

🏥👶Hospitalizacja dziecka

Jeżeli po porodzie dziecko wymaga opieki szpitalnej, po wykorzystaniu przez ciebie co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego możesz przerwać urlop na czas pobytu dziecka w szpitalu. Niewykorzystaną część urlopu wykorzystasz po wypisaniu dziecka ze szpitala.
Przerwanie urlopu nie następuje automatycznie. Powinnaś złożyć pracodawcy wniosek i dokument potwierdzający pobyt dziecka w szpitalu. Rozwiązanie to pozwala zachować pozostałą część urlopu na okres, w którym dziecko będzie już przebywało w domu.

🏥👩Hospitalizacja matki

Jeżeli podczas urlopu macierzyńskiego przebywasz w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym i ze względu na stan zdrowia nie możesz osobiście opiekować się dzieckiem, po wykorzystaniu co najmniej 8 tygodni urlopu po porodzie możesz przerwać urlop na czas hospitalizacji.
Warunkiem jest przejęcie opieki i korzystanie z odpowiedniej części urlopu przez pracownika – ojca wychowującego dziecko albo pracownika będącego innym członkiem najbliższej rodziny. Jeżeli osoba przejmująca opiekę nie jest pracownikiem, ale podlega ubezpieczeniu chorobowemu (np. z tytułu jednoosobowej działalności gospodarczej), może na zasadach określonych w przepisach otrzymywać zasiłek macierzyński za odpowiedni okres.

⚠️Niezdolność matki do samodzielnej egzystencji

Jeżeli posiadasz orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji, po wykorzystaniu co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego możesz zrezygnować z jego pozostałej części. Pozostały urlop może przejąć pracownik – ojciec dziecka albo pracownik będący innym członkiem najbliższej rodziny, który będzie sprawował osobistą opiekę nad dzieckiem.

💔Śmierć matki dziecka

W razie śmierci matki podczas urlopu macierzyńskiego pozostała część urlopu może zostać wykorzystana przez pracownika – ojca wychowującego dziecko albo przez pracownika będącego innym członkiem najbliższej rodziny.
Uprawnienie może przysługiwać również wtedy, gdy matka dziecka nie była pracownicą ani nie podlegała ubezpieczeniu chorobowemu. W takim przypadku ojciec albo inny członek najbliższej rodziny może otrzymać część urlopu przypadającą od dnia śmierci matki do końca okresu odpowiadającego urlopowi macierzyńskiemu.

😥Porzucenie dziecka przez matkę

Jeżeli matka porzuci dziecko, pracownik – ojciec wychowujący dziecko albo pracownik będący innym członkiem najbliższej rodziny może przejąć niewykorzystaną część urlopu macierzyńskiego. Co do zasady przejęcie może nastąpić po wykorzystaniu przez matkę co najmniej 8 tygodni urlopu po porodzie.

🤔Komu przysługuje?

Urlop ojcowski przysługuje ci jako tacie z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Masz prawo do urlopu ojcowskiego nawet w sytuacji, kiedy mama dziecka pozostaje bez pracy.

⏳Ile trwa?

Urlop ojcowski trwa 2 tygodnie. Możesz go wykorzystać jednorazowo lub podzielić na dwie siedmiodniowe części. Na skorzystanie z tego świadczenia masz czas do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy.

✍️Formalności

Wniosek o urlop ojcowski musisz złożyć na 7 dni przed planowanym dniem rozpoczęcia urlopu. Większość pracodawców toleruje jednak krótszy okres wyprzedzenia ze względu na małą przewidywalność daty porodu.

💸Zasiłek

Na urlopie ojcowskim przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

>>Urlop ojcowski

Z okazji narodzin dziecka przysługują ci 2 dni urlopu okolicznościowego.  

Aby skorzystać z urlopu okolicznościowego dla taty, trzeba złożyć wniosek. Termin nie jest ustawowo określony, ale wniosek musi być powiązany z narodzeniem dziecka. 

Urlop okolicznościowy nie przysługuje mamie w okresie przebywania na urlopie macierzyńskim. Udzielenie go po urlopie związanym z rodzicielstwem może być benefitem u pracodawcy.

Każdy tata może otrzymać zwolnienie lekarskie na 14 dni z tytułu opieki nad mamą dziecka po porodzie. Uprawnienie to jest tak naprawdę zasiłkiem opiekuńczym na chorego członka rodziny. Nie ma znaczenia, czy poród nastąpił siłami natury, czy przez cesarskie cięcie. 

Zwolnienie przysługuje w sytuacji, gdy istnieją uzasadnione przesłanki medyczne, że matka dziecka będzie wymagała po porodzie opieki i pomocy. Przysługuje ono zarówno na żonę, jak i na partnerkę.

💸Zasiłek 

Za okres opieki przysługuje ci zasiłek opiekuńczy w wysokości 80% podstawy wymiaru zasiłku. Aby skorzystać z zasiłku, musisz posiadać umowę o pracę albo umowę zlecenia lub prowadzić działalność gospodarczą z opłaconą składką chorobową. 

✍️Formalności

Zaświadczenie lekarskie e-ZLA (wysyłane bezpośrednio od lekarza do ZUS i pracodawcy) oraz wniosek Z-15B. Pamiętaj, że we wniosku określasz dni, w których faktycznie sprawowałeś opiekę. Zasiłek opiekuńczy może być rozplanowany jedynie na dni robocze. 

👨🏻‍⚕️Kto może wystawić zwolnienie?

Zwolnienie możesz uzyskać od lekarza podczas wypisu ze szpitala, ale szpitale nie mają obowiązku wystawiania takiego zaświadczenia. W przypadku odmowy można udać się do lekarza ginekologa prowadzącego ciążę lub lekarza rodzinnego. Musi jednak zachodzić przesłanka, że mama dziecka będzie wymagała pomocy lub opieki po porodzie.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronach:

>>Zasiłek opiekuńczy – gdy dziecko choruje
>> Zasiłek opiekuńczy – limity dni i warunki

🤔Komu przysługuje?

To urlop dla was jako rodziców – czyli dla mamy i taty. Obydwoje posiadacie indywidualne prawo do urlopu rodzicielskiego. Jest ono niezależne od statusu zatrudnienia drugiego rodzica. Oznacza to, że nawet jeśli mama nie pracuje zawodowo, pracującemu zawodowo tacie przysługuje urlop rodzicielski.

Aby skorzystać z urlopu rodzicielskiego, trzeba być zatrudnionym na podstawie umowy o pracę lub posiadać prawo do zasiłku w ramach umowy zlecenia albo prowadzonej działalności gospodarczej, przy jednoczesnym opłacaniu dobrowolnej składki chorobowej.

⏳Ile trwa?

Długość urlopu uzależniona jest od liczby dzieci urodzonych w jednym porodzie i wynosi:

• 41 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka,
• 43 tygodnie – w przypadku urodzenia dwojga i więcej dzieci.

Każdy z rodziców ma swoje 9 tygodni nietransferowalne, czyli przeznaczone wyłącznie dla niego lub dla niej – co znaczy, że nie można tego wymiaru czasu przekazać drugiemu rodzicowi. Jeden rodzic może więc wykorzystać maksymalnie 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego przy ciąży pojedynczej i 34 tygodnie przy ciąży mnogiej.

📜Zasady korzystania z urlopu rodzicielskiego

• Urlop rodzicielski można wykorzystać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy 6. rok życia.
• Urlop rodzicielski można wykorzystać jednorazowo lub w 5 częściach (liczba wniosków mamy i taty podlega sumowaniu).
• Nie ma ograniczeń co do długości każdej z części urlopu rodzicielskiego.
• Każdy z rodziców ma 9 tygodni urlopu nietransferowalnego, co oznacza, że nie można go przenieść na drugiego rodzica.
• Na urlopie rodzicielskim rodzice mogą przebywać jednocześnie.
• Urlop rodzicielski można łączyć z pracą zawodową w wymiarze maksymalnie pół etatu.

💸Zasiłek

Na urlopie rodzicielskim przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 70% podstawy wymiaru zasiłku. Jeśli w terminie 21 dni od dnia narodzin dziecka mama złożyła wniosek o uśrednienie zasiłku, wówczas zasiłek wyniesie 81,5% podstawy. Warto zapamiętać, że pierwsze 9 tygodni urlopu taty zawsze jest płatne na poziomie 70% podstawy wymiaru zasiłku (niezależnie od decyzji mamy o uśrednionym zasiłku).

✍️Formalności

Wniosek o urlop rodzicielski wraz z oświadczeniem drugiego rodzica należy złożyć na 21 dni przed datą rozpoczęcia urlopu.

➕Dodatkowy urlop rodzicielski „Za życiem”

W przypadku, w którym wasze dziecko posiada zaświadczenie potwierdzające ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, przysługują wam dodatkowo 24 tygodnie urlopu rodzicielskiego.

Całkowity wymiar urlopu rodzicielskiego w takim przypadku to:

• 65 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka,
• 67 tygodni – w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka.

Jeden rodzic może wykorzystać nie więcej niż:

• 56 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka,
• 58 tygodni – w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka.

Urlop może być wykorzystany przez mamę lub tatę. Dodatkowy wymiar nie zwiększa również łącznej liczby części urlopu, a więc nadal wspólnie możecie w całości podzielić urlop na 5 części. Ten wymiar urlopu również należy wykorzystać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia.

🔗Więcej informacji znajdziecie na stronie:

>> Urlop rodzicielski

Jeżeli przyjmujecie dziecko na wychowanie w związku z planowaną adopcją albo jako rodzina zastępcza, możecie skorzystać z uprawnień odpowiadających urlopowi macierzyńskiemu i rodzicielskiemu. W przypadku adopcji prawidłowa nazwa pierwszego uprawnienia to „urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego”. Uprawnienie dotyczące rodzin zastępczych nie przysługuje rodzinie zastępczej zawodowej. Może z niego natomiast skorzystać osoba tworząca niezawodową albo spokrewnioną rodzinę zastępczą, jeżeli zostały spełnione pozostałe warunki. Nie jest to zwykły urlop macierzyński, ponieważ prawo do niego nie powstaje w związku z porodem, ale jego wymiar i zasady są do niego zbliżone.

🧐Kto może otrzymać urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego?

Z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego możesz skorzystać, jeżeli jesteś pracownikiem i:

• przyjęłaś albo przyjąłeś dziecko na wychowanie oraz wystąpiłaś lub wystąpiłeś do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie jego przysposobienia,
• przyjęłaś albo przyjąłeś dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza.

🤔Kiedy możesz zacząć urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego?

W przypadku przyszłych rodziców adopcyjnych nie trzeba czekać na prawomocne orzeczenie o przysposobieniu. Prawo do urlopu powstaje po przyjęciu dziecka na wychowanie i wystąpieniu do sądu z wnioskiem o wszczęcie postępowania adopcyjnego. Muszą więc zostać spełnione oba warunki.

📆Wymiar urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego

Wymiar urlopu zależy od liczby dzieci przyjętych jednocześnie na wychowanie i wynosi:

• 20 tygodni – w przypadku przyjęcia jednego dziecka,
• 31 tygodni – w przypadku jednoczesnego przyjęcia dwojga dzieci,
• 33 tygodnie – w przypadku jednoczesnego przyjęcia trojga dzieci,
• 35 tygodni – w przypadku jednoczesnego przyjęcia czworga dzieci,
• 37 tygodni – w przypadku jednoczesnego przyjęcia pięciorga lub większej liczby dzieci.

👶Wiek dziecka a prawo do urlopu

Wiek dziecka ma znaczenie dla okresu, przez który można korzystać z urlopu. Jeżeli przyjmujesz dziecko jako rodzina zastępcza, urlop przysługuje ci nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 7. roku życia. Jeżeli wobec dziecka odroczono obowiązek szkolny, granica wieku zostaje przesunięta do ukończenia przez nie 10. roku życia.

W przypadku adopcji urlop może być wykorzystywany nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 14. roku życia.

❓Co, jeśli z powodu wieku dziecka nie możesz skorzystać z pełnego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego?

Jeżeli z powodu zbliżającego się wieku granicznego nie można wykorzystać pełnego urlopu, przysługuje ci co najmniej 9 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Dotyczy to:

• przyjęcia do rodziny zastępczej dziecka przed ukończeniem 7 lat albo przed ukończeniem 10 lat, jeżeli odroczono mu obowiązek szkolny,
• przyjęcia na wychowanie w celu adopcji dziecka przed ukończeniem przez nie 14 lat.

Tych 9 tygodni minimalnego urlopu nie należy mylić z nietransferowalnymi 9 tygodniami urlopu rodzicielskiego przysługującymi każdemu z rodziców. Są to dwa różne uprawnienia.

📑Wniosek o urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego

Wniosek należy złożyć w terminie 7 dni od:

• przyjęcia dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza

• przyjęcia dziecka na wychowanie i wystąpienia do sądu z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia.

We wniosku wskazujesz termin rozpoczęcia urlopu. Urlop powinien rozpocząć się nie później niż 21 dni od danego zdarzenia. Pracodawca ma obowiązek uwzględnić twój wniosek.

👪Urlop rodzicielski

Po przyjęciu dziecka na wychowanie możecie również skorzystać z urlopu rodzicielskiego. Łączny wymiar tego urlopu dla obojga rodziców albo osób tworzących rodzinę zastępczą wynosi:

• 41 tygodni – jeżeli przyjęliście jedno dziecko,
• 43 tygodnie – jeżeli jednocześnie przyjęliście dwoje lub większą liczbę dzieci,
• 38 tygodni – jeżeli z powodu wieku dziecka przysługiwało tylko 9 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego.

W przypadku przyszłych rodziców adopcyjnych urlop rodzicielski można wykorzystywać nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 14. roku życia.

Jeżeli dziecko posiada zaświadczenie wydane na podstawie ustawy „Za życiem”, wymiar urlopu rodzicielskiego jest dłuższy i wynosi odpowiednio:

• do 65 tygodni – przy przyjęciu jednego dziecka,
• do 67 tygodni – przy jednoczesnym przyjęciu dwojga albo większej liczby dzieci,
• do 62 tygodni – jeżeli przysługiwało tylko 9 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego.

🤔Czy urlop rodzicielski przysługuje obojgu rodzicom adopcyjnym?

Tak, urlop rodzicielski przysługuje łącznie obojgu uprawnionym pracownikom. Możecie korzystać z niego osobno albo jednocześnie.

Każdemu z was przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Tej części nie można przekazać drugiemu rodzicowi. Jeżeli jedno z was nie wykorzysta swoich 9 tygodni, drugie nie może przejąć tej części urlopu.

Urlop rodzicielski może być wykorzystany jednorazowo albo maksymalnie w 5 częściach. Wniosek składa się pracodawcy co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.

🔄Zmiana z rodziny zastępczej do adopcji

Jeżeli najpierw korzystaliście z urlopu w związku z przyjęciem dziecka do rodziny zastępczej, a następnie wystąpiliście o jego przysposobienie, nie otrzymujecie automatycznie całego urlopu od początku. Możecie skorzystać z urlopu przysługującego w związku z adopcją, ale jego wymiar zostanie pomniejszony o okres wykorzystany wcześniej z tytułu sprawowania pieczy zastępczej. Ta sama zasada dotyczy urlopu rodzicielskiego.

💸Zasiłek macierzyński

Za czas urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlopu rodzicielskiego przysługuje zasiłek macierzyński. W ciągu 21 dni od przyjęcia dziecka na wychowanie i wystąpienia do sądu o przysposobienie albo od przyjęcia dziecka do rodziny zastępczej możesz złożyć wniosek o uśredniony zasiłek w wysokości 81,5% podstawy wymiaru.

Jeżeli nie wybierzesz tego wariantu, wówczas za okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego zasiłek wynosi zasadniczo 100% podstawy wymiaru, a za okres urlopu rodzicielskiego 70% podstawy wymiaru. Za 9 tygodni urlopu rodzicielskiego stanowiących wyłączną, nieprzenoszalną część drugiego rodzica zasiłek wynosi 70% podstawy wymiaru.

Urlop wychowawczy jest bezpłatny i przysługuje osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, które posiadają staż pracy wynoszący minimum 6 miesięcy. W ten okres wliczają się również poprzednie okresy zatrudnienia. Z uprawnienia możecie korzystać oboje do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy 6. rok życia. Wymiar urlopu wynosi 36 miesięcy. Jeden rodzic nie może wykorzystać więcej niż 35 miesięcy urlopu wychowawczego. Urlop można podzielić na 5 części. 

✍Formalności

Wniosek o urlop wraz z oświadczeniem drugiego rodzica należy złożyć na 21 dni przed datą rozpoczęcia urlopu.

Jako tata możesz skorzystać z kilku rodzajów urlopów i uprawnień związanych z narodzinami i opieką nad dzieckiem. Część z nich przysługuje wyłącznie tobie, a z części możesz skorzystać wspólnie z mamą dziecka albo przejąć je po niej. Przygotowaliśmy dla ciebie szybką ściągawkę. Dokładne informacje o każdym świadczeniu znajdziesz w odpowiednich sekcjach tematycznych.

📆Urlop ojcowski – 2 tygodnie

Masz prawo do 14 dni urlopu ojcowskiego, niezależnie od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie. Możesz wykorzystać go jednorazowo albo w dwóch częściach po 7 dni. Urlop możesz wykorzystać do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia. Wniosek złóż co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem urlopu. Za czas urlopu otrzymujesz 100% podstawy wymiaru zasiłku.

👱‍♀️Urlop macierzyński – możesz przejąć część urlopu mamy

Po wykorzystaniu przez mamę co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego możesz przejąć pozostałą jego część. Długość urlopu zależy od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie – przy jednym dziecku wynosi 20 tygodni, czy ty przejąć możesz 6 tygodni z tego wymiaru urlopu.

👪Urlop rodzicielski – 9 tygodni tylko dla ciebie (plus pula do podziału)

Każdemu z rodziców przysługuje indywidualnie 9 tygodni urlopu rodzicielskiego, których nie można przenieść na drugiego rodzica. Swoje 9 tygodni możesz wykorzystać m.in. wtedy, gdy mama jest na urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim albo po jej powrocie do pracy, bądź też w późniejszym terminie – do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat.

Wniosek o urlop rodzicielski złóż na 21 dni przed jego rozpoczęciem. Za 9 tygodni przysługuje ci zasiłek w wysokości 70% podstawy wymiaru.

Poza 9 tygodniami twoimi i 9 tygodniami partnerki macie jeszcze 23 tygodnie urlopu rodzicielskiego do podziału (przy jednym dziecku, bo przy ciąży mnogiej jest to 25 tygodni). Ustalcie, w jaki sposób chcecie ten czas podzielić między siebie.

➕Uzupełniający urlop macierzyński

Jeśli dziecko urodziło się przedwcześnie lub po porodzie wymagało hospitalizacji, możesz skorzystać z uzupełniającego urlopu macierzyńskiego. Jego długość zależy od tygodnia ciąży, w którym urodziło się dziecko, jego masy urodzeniowej oraz długości hospitalizacji. Może wynosić do 15 tygodni. Urlop jest wykorzystywany bezpośrednio po urlopie macierzyńskim i nie można go dzielić na części. Do wniosku potrzebne jest zaświadczenie ze szpitala. Wniosek składa się 21 dni przed rozpoczęciem urlopu.

🧡Opieka nad mamą dziecka – do 14 dni

Jeżeli po porodzie mama potrzebuje pomocy i opieki z powodów medycznych, możesz otrzymać do 14 dni zasiłku opiekuńczego na opiekę nad nią. Nie musisz być jej mężem, aby skorzystać z tego uprawnienia. Za ten czas przysługuje 80% podstawy wymiaru zasiłku. Potrzebne ci jest zaświadczenie lekarskie oraz wniosek ZUS Z-15B.

📆2 dni urlopu okolicznościowego

Z okazji urodzenia dziecka przysługują ci 2 dni urlopu okolicznościowego. Wniosek złóż przed rozpoczęciem urlopu.

📅2 dni albo 16 godzin opieki nad dzieckiem

Rodzice dzieci mogą też skorzystać z 2 dni albo 16 godzin zwolnienia od pracy w ciągu roku kalendarzowego. Jeśli twoja partnerka jest na urlopie i nie może z tego świadczenia skorzystać, dobrze, żebyś ty wykorzystał ten czas.

👨‍👦Urlop wychowawczy

Możesz również skorzystać z urlopu wychowawczego, jeśli spełniasz warunki do jego uzyskania. Urlop służy sprawowaniu osobistej opieki nad dzieckiem i może być wykorzystany do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Urlop ten jest bezpłatny i trwa 36 miesięcy.

System urlopów w Polsce jest bardzo elastyczny, dzięki czemu jako rodzice możecie zaplanować ich wykorzystanie zgodnie ze swoimi potrzebami, formą aktywności zawodowej oraz potrzebami dziecka.

Jako mama możesz skorzystać z kilku rodzajów urlopów i uprawnień związanych z narodzinami dziecka i opieką nad nim. Część z nich przysługuje wyłącznie tobie, a częścią możesz dzielić się z tatą dziecka. Przygotowaliśmy dla ciebie szybką ściągawkę. Dokładne informacje o każdym świadczeniu znajdziesz w odpowiednich sekcjach tematycznych.

📅Urlop macierzyński – od 20 tygodni

Masz prawo do urlopu macierzyńskiego bezpośrednio po porodzie. Przy urodzeniu jednego dziecka wynosi on 20 tygodni. Obowiązkowo musisz wykorzystać pierwsze 14 tygodni. Po tym czasie pozostałą część (czyli 6 tygodni przy ciąży pojedynczej) możesz przekazać tacie dziecka, jeśli wracasz do pracy.

📆Urlop rodzicielski – 9 tygodni tylko dla ciebie (plus pula do podziału)

Każdemu z rodziców przysługuje 9 tygodni urlopu rodzicielskiego, których nie można przenieść na drugiego rodzica. Twoje 9 tygodni przepadnie, jeśli z nich nie skorzystasz. Poza twoimi 9 tygodniami i 9 tygodniami taty dziecka macie do wspólnej dyspozycji pozostałe 23 tygodnie urlopu rodzicielskiego (przy jednym dziecku, bo przy ciąży mnogiej pula jest większa – 25 tygodni). Łącznie możesz wykorzystać maksymalnie 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego (lub 34 przy narodzinach bliźniaków). Urlop możesz dzielić na części i wykorzystać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Wniosek składasz na 21 dni przed rozpoczęciem urlopu.

📅Uzupełniający urlop macierzyński

Jeśli dziecko urodziło się przedwcześnie lub po porodzie wymagało hospitalizacji, możesz skorzystać z uzupełniającego urlopu macierzyńskiego. Jego długość zależy od tygodnia ciąży, masy urodzeniowej dziecka oraz długości hospitalizacji (może wynosić do 8 lub 15 tygodni). Urlop wykorzystuje się bezpośrednio po podstawowym urlopie macierzyńskim i nie można go dzielić na części. Do wniosku potrzebne jest zaświadczenie ze szpitala.

💸Zasiłek macierzyński – wybór wysokości zasiłku

Za czas urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego przysługuje ci zasiłek. Jeżeli w ciągu 21 dni od porodu złożysz wniosek o uśredniony zasiłek, będziesz otrzymywać 81,5% podstawy wymiaru przez cały okres obu urlopów. W przeciwnym razie zasiłek wynosi 100% za macierzyński i 70% za rodzicielski. Sam wniosek o uśredniony zasiłek nie obliguje cię do wnioskowania o urlop rodzicielski. O tym świadczeniu możesz zadecydować później.

⏱2 dni albo 16 godzin opieki nad dzieckiem

W ciągu roku kalendarzowego możesz skorzystać z 2 dni lub 16 godzin zwolnienia od pracy na opiekę nad dzieckiem z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Pamiętaj jednak, że jeśli przebywasz na urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim, nie możesz z skorzystać ze zwolnienia na opiekę. Dobrym pomysłem jest, aby z tego świadczenia skorzystał wówczas pracujący tata. 

📅Urlop wychowawczy

Po wykorzystaniu urlopu rodzicielskiego możesz skorzystać z urlopu wychowawczego, aby sprawować osobistą opiekę nad dzieckiem. Urlop jest bezpłatny, trwa maksymalnie 36 miesięcy (z czego 1 miesiąc jest zarezerwowany dla drugiego rodzica) i można z niego skorzystać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat.

System urlopów w Polsce jest bardzo elastyczny, dzięki czemu jako rodzice możecie zaplanować ich wykorzystanie zgodnie ze swoimi potrzebami, formą aktywności zawodowej oraz potrzebami dziecka.

Kiedy myślicie o urlopie rodzicielskim, możecie mieć w głowie prosty scenariusz: mama zostaje z dzieckiem, a tata wraca do pracy. Przez wiele lat właśnie tak najczęściej wyglądał „podział” urlopu czy opieki. Dziś jednak możecie zaplanować to inaczej.

Urlop rodzicielski macie prawo podzielić między siebie tak, abyście oboje mieli czas na opiekę nad dzieckiem. To nie tylko rozwiązanie zapisane w przepisach. To także sposób na tworzenie partnerskiego modelu rodziny, budowanie więzi z dzieckiem i uczenie się rodzicielstwa przez was oboje.

👪Dziecko potrzebuje i mamy, i taty

Pierwsze miesiące życia to czas intensywnego budowania więzi. Tata, który zostaje z dzieckiem sam na sam, ma okazję naprawdę poznać jego potrzeby, rytm dnia i sposoby komunikowania się. Nie jest wtedy osobą, która „pomaga mamie” – jest rodzicem, który samodzielnie odpowiada za swoje dziecko.

Ten czas jest ważny również dla mamy. Kiedy tata potrafi samodzielnie przejąć opiekę nad dzieckiem, mama może odpocząć, wrócić do pracy albo po prostu czuć spokój i pewność, że dziecko jest pod opieką bliskiej, kompetentnej osoby. A dziecko zyskuje bezcenną korzyść – bliską relację z obojgiem rodziców.

👨‍🦰Urlop rodzicielski taty – lekcja samodzielności

Dla wielu ojców pierwsze miesiące życia dziecka są momentem, w którym dopiero uczą się swojej roli. Kilka dni wolnego po narodzinach dziecka czy urlop ojcowski wykorzystywany po porodzie wspólnie z mamą nie daje takich samych możliwości jak samodzielna opieka.

Kiedy tata zostaje z dzieckiem sam, musi samodzielnie zdecydować, kiedy dziecko śpi, co je, jak je uspokoić, kiedy wyjść na spacer i co zrobić, kiedy napotka problemy. To właśnie wtedy rosną jego kompetencje i pewność siebie jako rodzica.

👩‍🦰Mama nie musi być jedyną osobą od opieki

Narodziny dziecka bardzo często zmieniają podział obowiązków w domu. Nawet jeśli przed porodem oboje pracowaliście i dzieliliście się zadaniami, po narodzinach dziecka opieka może w naturalny sposób skoncentrować się wokół mamy, a obowiązek utrzymania rodziny spaść na tatę. Tymczasem wcale nie musi tak to wyglądać.

Podział urlopu rodzicielskiego jest jednym ze skutecznych sposobów, żeby tego uniknąć. Jeżeli tata od początku bierze odpowiedzialność za codzienną opiekę nad dzieckiem, łatwiej zbudować model, w którym oboje jesteście rodzicami „od wszystkiego”, a nie jedno z was jest głównym opiekunem, a drugie – tylko jego wsparciem. To ważne również wtedy, gdy oboje wrócicie do pracy. Partnerstwo zbudowane wcześniej może ułatwić bardziej równy podział obowiązków także później.

💑Łagodniejszy powrót do pracy dla obojga

Podział urlopu może być szczególnie korzystny wtedy, gdy tata wykorzysta swoją część po zakończeniu urlopu mamy. Wyobraźcie sobie taki scenariusz: mama wraca do pracy, a tata zostaje jeszcze przez kilka miesięcy z dzieckiem w domu. Dziecko nadal jest pod opieką rodzica, a nie musi od razu rozpoczynać adaptacji w żłobku czy z nianią.

Mama może spokojnie wrócić do pracy, wiedząc, że dziecko spędza czas z tatą. Tata zyskuje czas na samodzielną opiekę, a rodzina może później wspólnie przygotować dziecko do kolejnego etapu, na przykład rozpoczęcia żłobka. Taka sekwencja działań może zaowocować także mniejszym stresem, mniejszymi wydatkami na opiekę oraz dodatkowym czasem spędzonym przez dziecko w bliskości jednego z rodziców.

📆Macie do dyspozycji 41 lub 43 tygodnie urlopu rodzicielskiego

Przy urodzeniu jednego dziecka łączny wymiar urlopu rodzicielskiego wynosi 41 tygodni (43 w przypadku ciąży mnogiej). Każdemu z was przysługuje indywidualne prawo do urlopu, a każdy z rodziców ma swoje 9 tygodni wyłącznie dla siebie. Tych 9 tygodni nie można przekazać drugiemu rodzicowi. Jeśli tata ich nie wykorzysta, przepadają (to samo dotyczy mamy). Co ważne, urlop można wykorzystać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat, i można go podzielić na części – maksymalnie pięć.

Tata może wykorzystać swój urlop rodzicielski na kilka sposobów. Nie musi być na urlopie w tym samym czasie, w którym jest mama. Może przejąć opiekę nad dzieckiem wtedy, gdy mama korzysta jeszcze z urlopu, ale może też zostać z dzieckiem samodzielnie, kiedy mama wróci już do pracy.

Możecie więc zaplanować urlop tak, aby:

• korzystać z urlopu jednocześnie – wtedy przez część czasu oboje jesteście w domu z dzieckiem;
• podzielić się opieką – najpierw mama zostaje z dzieckiem, a później tata przejmuje opiekę nad nim;
• wydłużyć czas opieki rodzica nad dzieckiem – tata może wykorzystać swoje 9 tygodni (i więcej) po powrocie mamy do pracy, dzięki temu dziecko przez kolejne tygodnie nadal może być pod opieką rodzica, a mama spokojniej wraca do aktywności zawodowej;
• wykorzystać urlop w późniejszym czasie – tata może skorzystać ze swojej części urlopu również wtedy, gdy dziecko jest już starsze (urlop rodzicielski można wykorzystać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat).

Nie musicie podejmować wszystkich decyzji od razu. Podział urlopu nie musi także wyglądać tak samo w każdej rodzinie albo przy każdym kolejnym dziecku. Warto dopasować go do waszej sytuacji zawodowej, finansowej oraz potrzeb dziecka. Szczegóły dotyczące korzystania z urlopu rodzicielskiego przeczytacie w specjalnie poświęconej temu zakładce na naszej stronie.

Jeśli prowadzisz działalność gospodarczą, nie korzystasz ani z urlopu macierzyńskiego, ani urlopu rodzicielskiego. Obie formy urlopu są uprawnieniami przysługującymi pracownikom. Możesz jednak otrzymywać zasiłek macierzyński za okresy odpowiadające tym urlopom. 

Co ważne, nie musisz zawieszać działalności na czas pobierania zasiłku. Możesz nadal prowadzić firmę, wystawiać faktury i osiągać przychody. Wszystkich formalności związanych z zasiłkami należy dopełnić bezpośrednio w ZUS-ie (Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych).

💰Składki ZUS

Warunkiem otrzymania zasiłku jest podleganie dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w dniu porodu. W przypadku zasiłków po porodzie nie obowiązuje okres wyczekiwania, co oznacza, że zasiłek może przysługiwać nawet wtedy, gdy zostałaś objęta ubezpieczeniem chorobowym na krótki czas przed porodem.

Pamiętaj o formalnościach ubezpieczeniowych. Z chwilą powstania prawa do zasiłku macierzyńskiego dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustaje z mocy prawa. Za ten czas jesteś również zwolniona z opłacania składek społecznych, a twoja księgowość musi prawidłowo przerejestrować ciebie w ZUS. Po zakończeniu okresu pobierania zasiłku powinnaś ponownie zgłosić się do ubezpieczeń społecznych oraz do ubezpieczenia chorobowego, jeśli chcesz je kontynuować. Aby zachować ciągłość ubezpieczenia, zgłoszenie należy złożyć w terminie 7 dni.

ZUS nie wypłaci zasiłku, jeśli twoje zadłużenie z tytułu składek społecznych przekracza 1% minimalnego wynagrodzenia oraz dopóki zadłużenie nie zostanie uregulowane.

💸Zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego

Zasiłek macierzyński przysługuje ci za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu. Długość tego okresu zależy od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu i wynosi:

• 20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka,
• 31 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga dzieci,
• 33 tygodnie – w przypadku urodzenia trojga dzieci,
• 35 tygodni – w przypadku urodzenia czworga dzieci,
• 37 tygodni – w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci.

Zasiłek może być wypłacany również za okres odpowiadający części urlopu macierzyńskiego wykorzystanego przed porodem (maksymalnie 6 tygodni).

Możesz zdecydować o krótszym korzystaniu z zasiłku za okres urlopu macierzyńskiego i skrócić okres jego pobierania po 14 tygodniach. Warunkiem jest przejęcie pozostałego okresu 6 tygodni przez ojca dziecka.

💸🏥Zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego uzupełniającego – w przypadku dziecka wymagającego hospitalizacji lub wcześniaka

Rodzicom dzieci przedwcześnie urodzonych albo dzieci wymagających hospitalizacji w początkowym okresie życia przysługuje dodatkowy, uzupełniający urlop macierzyński.

Uprawnienie dotyczy w szczególności:

• dzieci urodzonych przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży albo dzieci o masie urodzeniowej nie większej niż 1000 g – maksymalny dodatkowy wymiar to 15 tygodni;
• dzieci urodzonych po ukończeniu 28. tygodnia ciąży, ale przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży, jeżeli ich masa urodzeniowa przekracza 1000 g – maksymalny dodatkowy wymiar to 8 tygodni;
• dzieci urodzonych po ukończeniu 37. tygodnia ciąży, które po urodzeniu przebywały w szpitalu przez odpowiedni okres, zgodnie z warunkami określonymi w przepisach – maksymalny dodatkowy wymiar to 8 tygodni.

🤔Od czego zależy długość zasiłku uzupełniającego?

Długość zasiłku uzupełniającego jest powiązana z okresem hospitalizacji dziecka i ustalana na podstawie dokumentacji medycznej. Dni pobytu w szpitalu zaokrąglane są do pełnych tygodni w górę. 

Świadczenie przysługuje bezpośrednio po okresie odpowiadającym urlopowi macierzyńskiemu. Może wykorzystać je mama albo tata (rodzice nie mogą razem korzystać z tego wymiaru).

💸Zasiłek za okres urlopu rodzicielskiego

Po okresie odpowiadającym urlopowi macierzyńskiemu możesz pobierać zasiłek macierzyński za okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu. Przy urodzeniu jednego dziecka łączny wymiar urlopu rodzicielskiego dla obojga rodziców wynosi 41 tygodni. Przy urodzeniu dwojga lub większej liczby dzieci podczas jednego porodu łączny wymiar wynosi 43 tygodnie.

Urlop rodzicielski może być wykorzystywany przez rodziców wspólnie albo rodzice mogą wymieniać się poszczególnymi częściami, zgodnie z zasadami dotyczącymi pracowników. 

Z 41 albo 43 tygodni urlopu rodzicielskiego 9 tygodni jest przeznaczonych wyłącznie dla drugiego rodzica. Jest to indywidualna, nieprzenoszalna część uprawnienia. Jeżeli drugi rodzic nie skorzysta ze swojej części, tygodnie te przepadają. 

Zasiłek można wykorzystać jednorazowo albo maksymalnie w pięciu częściach, najpóźniej do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy 6 lat.

💰Zasiłek za okres urlopu rodzicielskiego na podstawie ustawy „Za życiem”

Rodzice dziecka posiadającego zaświadczenie potwierdzające ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu, mogą korzystać z wydłużonego urlopu rodzicielskiego. 

W przypadku posiadania takiego zaświadczenia wymiar zasiłku za okres urlopu rodzicielskiego zwiększa się o 24 tygodnie. Tym samym w przypadku jednego dziecka posiadającego wymagane zaświadczenie łączny wymiar urlopu rodzicielskiego dla obojga rodziców wynosi 65 tygodni. W przypadku urodzenia dwojga lub większej liczby dzieci podczas jednego porodu wymiar ten wynosi 67 tygodni.

Tak jak przy standardowym urlopie rodzicielskim, 9 tygodni pozostaje wyłączną, nieprzenoszalną częścią drugiego rodzica. 

💵Wysokość zasiłku

• Zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego: za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu zasiłek wynosi 100% podstawy wymiaru, natomiast za okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu 70%. Mama może jednak w ciągu 21 dni od porodu złożyć wniosek o wypłatę zasiłku w uśrednionej wysokości 81,5% za okres macierzyński i rodzicielski. Wariant 81,5% nie obejmuje 9 tygodni przeznaczonych wyłącznie dla taty – za tę część zasiłek wynosi 70%.
• Zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego uzupełniającego: za okres odpowiadający uzupełniającemu urlopowi macierzyńskiemu zasiłek wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku.

• Zasiłek za okres urlopu rodzicielskiego na podstawie ustawy „Za życiem”: za czas urlopu rodzicielskiego z ustawy „Za życiem” standardowa wysokość zasiłku to 70% podstawy wymiaru świadczenia. Jeśli jednak mama wnioskowała o uśredniony zasiłek, wówczas i za ten czas zasiłek wyniesie 81,5%.

Jeżeli miesięczna kwota zasiłku, po pomniejszeniu o zaliczkę na podatek, jest niższa od kwoty świadczenia rodzicielskiego, może zostać podwyższona do 1000 zł miesięcznie.

🧮Sposób obliczania wysokości zasiłku

Przy ustalaniu wysokości zasiłku nie bierze się pod uwagę bieżącego przychodu z działalności gospodarczej, liczby wystawionych faktur ani tego, czy firma w czasie pobierania zasiłku osiąga zysk. Znaczenie ma przede wszystkim podstawa wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe oraz okres, za który była opłacana.

Samo rozpoczęcie opłacania wyższej składki tuż przed porodem nie oznacza jednak, że zasiłek będzie obliczany wyłącznie od tej podwyższonej kwoty. Podstawę wymiaru zasiłku dla przedsiębiorcy stanowi przeciętny miesięczny przychód, od którego opłacane były składki na ubezpieczenie chorobowe, pomniejszony o 13,71%, czyli łączną wysokość składek na ubezpieczenie społeczne. Uwzględniamy podstawę z pełnych miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia poprzedzających miesiąc powstania prawa do zasiłku.

Możesz zadeklarować wyższą podstawę wymiaru składek – do 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Jeżeli w tej opcji ubezpieczenie trwało krócej niż 12 miesięcy, stosuje się szczególne zasady ograniczające możliwość uzyskania wysokiego świadczenia.

W takich wypadkach zasiłek ustala się, biorąc pod uwagę:

• przeciętną miesięczną najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71%, za pełne kalendarzowe miesiące ubezpieczenia, z których przychód podlega uwzględnieniu w podstawie wymiaru zasiłku,

oraz:

• kwotę stanowiącą iloczyn jednej dwunastej przeciętnej miesięcznej kwoty zadeklarowanej jako podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, w części przewyższającej najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71%, za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia, z których przychód podlega uwzględnieniu w podstawie wymiaru zasiłku oraz liczby tych miesięcy.

Jeśli prowadzisz działalność gospodarczą, nie korzystasz z urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego ani rodzicielskiego. Możesz jednak otrzymać zasiłek macierzyński za okresy odpowiadające tym urlopom. Nie musisz zawieszać działalności na czas pobierania zasiłku. Możesz nadal prowadzić firmę, wystawiać faktury i osiągać przychody. Nie jest to bowiem urlop ani okres ustawowego zakazu wykonywania pracy. Wszystkich formalności związanych z zasiłkami należy dopełnić bezpośrednio w ZUS-ie (Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych).

💰Składki ZUS

Warunkiem uzyskania zasiłku jest podleganie dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w dniu rozpoczęcia okresu, za który ubiegasz się o świadczenie. Tym samym składka chorobowa nie musiała być opłacana przez ciebie w dniu narodzin dziecka. W tym czasie nawet nie musiałeś prowadzić własnej firmy. Badane jest zgłoszenie do ubezpieczenia chorobowego w momencie, w którym będziesz korzystał ze świadczeń. W przypadku zasiłku macierzyńskiego nie obowiązuje okres wyczekiwania. Nie musisz więc podlegać ubezpieczeniu chorobowemu przez przez dłuższy czas.

Pamiętaj o formalnościach ubezpieczeniowych. Z chwilą powstania prawa do zasiłku macierzyńskiego twoje dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustaje. Za ten czas zostajesz zwolniony z opłacania składek społecznych, a księgowość musi prawidłowo przerejestrować ciebie w ZUS. Po zakończeniu okresu pobierania zasiłku musisz ponownie zgłosić się do ubezpieczeń społecznych oraz do ubezpieczenia chorobowego, jeśli chcesz je kontynuować. Aby zachować ciągłość ubezpieczenia, zgłoszenie należy złożyć w terminie 7 dni.

ZUS nie wypłaci zasiłku, jeśli twoje zadłużenie z tytułu składek społecznych przekracza 1% minimalnego wynagrodzenia oraz dopóki zadłużenie nie zostanie uregulowane.

💸Zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego – 6 tygodni po rezygnacji mamy

W przypadku, w którym mama dziecka chciałaby po porodzie skrócić urlop macierzyński po upływie 14 tygodni, tata może kontynuować pobieranie zasiłku przez kolejne 6 tygodni. Jest to warunek konieczny, aby mama mogła zakończyć urlop. W tym celu musisz przerwać działalność zarobkową w celu osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem.

💵Zasiłek za okres urlopu uzupełniającego

Może ci również przysługiwać zasiłek za okres odpowiadający uzupełniającemu urlopowi macierzyńskiemu. Uprawnienie to dotyczy rodziców dzieci urodzonych przedwcześnie oraz dzieci wymagających hospitalizacji po porodzie, jeżeli zostały spełnione ustawowe warunki.

Rodzicom dzieci przedwcześnie urodzonych albo dzieci wymagających hospitalizacji w początkowym okresie życia przysługuje dodatkowy, uzupełniający urlop macierzyński.

Uprawnienie dotyczy w szczególności:

• dzieci urodzonych przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży albo dzieci o masie urodzeniowej nie większej niż 1000 g – maksymalny dodatkowy wymiar to 15 tygodni;
• dzieci urodzonych po ukończeniu 28. tygodnia ciąży, ale przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży, jeżeli ich masa urodzeniowa przekracza 1000 g – maksymalny dodatkowy wymiar to 8 tygodni;
• dzieci urodzonych po ukończeniu 37. tygodnia ciąży, które po urodzeniu przebywały w szpitalu przez odpowiedni okres, zgodnie z warunkami określonymi w przepisach – maksymalny dodatkowy wymiar to 8 tygodni.

Długość zasiłku uzupełniającego jest powiązana z okresem hospitalizacji dziecka i ustalana na podstawie dokumentacji medycznej. Dni pobytu w szpitalu zaokrąglane są do pełnych tygodni w górę. 

Świadczenie przysługuje bezpośrednio po okresie odpowiadającym urlopowi macierzyńskiemu. Może wykorzystać je mama albo tata (rodzice nie mogą razem korzystać z tego wymiaru).

💸Zasiłek za okres urlopu rodzicielskiego

Możesz również otrzymać zasiłek za okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu. Łączny wymiar tego okresu dla obojga rodziców wynosi 41 tygodni po urodzeniu jednego dziecka albo 43 tygodnie po urodzeniu większej liczby dzieci przy jednym porodzie.

W ramach tego wymiaru każdy rodzic ma wyłączne prawo do 9 tygodni. Oznacza to, że 9 tygodni przeznaczonych dla ojca nie może zostać wykorzystane przez matkę. Ojciec może wykorzystać więcej niż 9 tygodni, jeżeli rodzice odpowiednio podzielą między sobą pozostałą część okresu rodzicielskiego. Przykładowo, jeżeli po urodzeniu jednego dziecka mama wykorzysta 32 tygodnie, ojcu pozostanie jego 9 tygodni. Jeżeli mama wykorzysta 20 tygodni, ojciec może otrzymywać zasiłek nawet przez 21 tygodni.

Jeżeli mamie nie przysługuje zasiłek za okres urlopu rodzicielskiego ani urlop rodzicielski, możesz wykorzystać maksymalny wymiar w wysokości 32 tygodni zasiłku.

Zasiłek możesz wykorzystać jednorazowo albo maksymalnie w pięciu częściach, najpóźniej do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy 6 lat (części twoje i mamy dziecka się sumują).

💵Zasiłek za okres urlopu rodzicielskiego „Za życiem”

Jeżeli twoje dziecko posiada zaświadczenie potwierdzające ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, przysługuje ci dłuższy okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu.

Łączny wymiar tego okresu dla rodziców wynosi 65 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka albo 67 tygodni w przypadku urodzenia dwojga lub większej liczby dzieci przy jednym porodzie.

Tak jak przy standardowym urlopie rodzicielskim, 9 tygodni pozostaje wyłączną, nieprzenoszalną częścią drugiego rodzica.

💸Zasiłek za okres urlopu ojcowskiego

Ojciec prowadzący działalność gospodarczą może otrzymać zasiłek macierzyński za okres odpowiadający urlopowi ojcowskiemu. Świadczenie przysługuje niezależnie od tego, czy matka dziecka korzysta z zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu albo rodzicielskiemu.

Zasiłek za okres urlopu ojcowskiego przysługuje w wymiarze 2 tygodni. Okres ten możesz wykorzystać jednorazowo albo w dwóch częściach, z których każda musi obejmować co najmniej tydzień. Możesz skorzystać z tego uprawnienia do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia.

Zasiłek za okres urlopu ojcowskiego wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku. 

📊Wysokość zasiłku

• Zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego: za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu zasiłek wynosi 100% podstawy wymiaru. Za okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu zasiłek wynosi 70% podstawy wymiaru. Mama może jednak w ciągu 21 dni od porodu złożyć wniosek o wypłatę zasiłku w uśrednionej wysokości 81,5% za okres macierzyński i rodzicielski. Wariant 81,5% nie obejmuje 9 tygodni przeznaczonych wyłącznie dla ciebie – za tę część zasiłek wynosi 70%.
• Zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego uzupełniającego: za okres odpowiadający uzupełniającemu urlopowi macierzyńskiemu zasiłek wynosi 100% podstawy wymiaru.
• Zasiłek za okres urlopu rodzicielskiego na podstawie ustawy „Za życiem”: za czas urlopu rodzicielskiego z ustawy „Za życiem” standardowa wysokość zasiłku to 70% podstawy wymiaru świadczenia. Jeśli jednak mama wnioskowała o uśredniony zasiłek, wówczas i za ten czas zasiłek wyniesie 81,5%.

Jeżeli miesięczna kwota zasiłku, po pomniejszeniu o zaliczkę na podatek, jest niższa od kwoty świadczenia rodzicielskiego, może zostać podwyższona do 1000 zł miesięcznie.

🧮Sposób obliczania zasiłku

Przy ustalaniu wysokości zasiłku nie bierze się pod uwagę bieżącego przychodu z działalności, liczby wystawionych faktur ani tego, czy firma w czasie pobierania zasiłku osiąga zysk. Znaczenie ma przede wszystkim podstawa wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe oraz okres, za który była opłacana.

Samo rozpoczęcie opłacania wyższej składki tuż przed porodem nie oznacza jednak, że zasiłek będzie obliczany wyłącznie od tej podwyższonej kwoty. Podstawę wymiaru zasiłku dla przedsiębiorcy stanowi co do zasady przeciętny miesięczny przychód, od którego opłacane były składki na ubezpieczenie chorobowe, pomniejszony o 13,71%. Uwzględnia się podstawę z pełnych miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia poprzedzających miesiąc powstania prawa do zasiłku. Jeżeli ubezpieczenie trwało krócej niż 12 miesięcy, stosuje się szczególne zasady ograniczające możliwość uzyskania wysokiego świadczenia po krótkim okresie opłacania wysokich składek.

Połóg to pierwsze sześć tygodni po porodzie i czas, kiedy organizm mamy się regeneruje i przystosowuje do zmian po ciąży i porodzie.

Każda kobieta może przechodzić połóg inaczej. To, jak będziesz się czuła i jak szybko wrócisz do codziennych aktywności, zależy m.in. od przebiegu ciąży i porodu oraz potrzeb twojego organizmu. Nie ma jednego właściwego tempa regeneracji.

🤔Jak możesz się czuć w pierwszych tygodniach połogu?

W pierwszych tygodniach możesz odczuwać zmęczenie, ból lub dyskomfort. Organizm się oczyszcza, rany po porodzie się goją, a zmiany hormonalne mogą wpływać na twój nastrój.

W połogu nie jesteś sama. Po powrocie do domu nadal jesteś objęta opieką, a jednym z jej ważnych elementów są wizyty położnej POZ (Podstawowej Opieki Zdrowotnej). Zwracaj uwagę na to, jak się czujesz – fizycznie i psychicznie. Jeśli coś cię niepokoi, ból się nasila, pojawia się bardzo obfite krwawienie lub gorączka, skontaktuj się z położną lub lekarzem. Podobnie jeśli smutek, lęk lub apatia utrzymują się dłużej niż dwa tygodnie, nasilają się albo utrudniają ci codzienne funkcjonowanie.

👩‍⚕️Czy warto iść do ginekologa po zakończeniu połogu?

Tak, po zakończeniu połogu umów się na wizytę kontrolną u ginekologa. To dobry moment, żeby porozmawiać o swoim samopoczuciu, ewentualnych dolegliwościach, powrocie do aktywności fizycznej i antykoncepcji. Jeśli coś zaniepokoi cię wcześniej, nie czekaj do wizyty kontrolnej.

Jesteś blisko kobiety w połogu? Zwracaj uwagę na to, jak się czuje. Czasem to właśnie osoby z najbliższego otoczenia jako pierwsze zauważają, że młoda mama potrzebuje dodatkowego wsparcia. Porozmawiaj z nią, a jeśli trzeba, pomóż jej skontaktować się z położną lub lekarzem. 

Pierwsze tygodnie z dzieckiem to czas, w którym wszystko jest nowe. Poznajecie siebie nawzajem, uczycie się rytmu dnia, reagowania na płacz, karmienia, przewijania, kąpieli i usypiania. Do tych doświadczeń dochodzi zmęczenie, niewyspanie i połóg twojej partnerki.

Twoja rola w nowej sytuacji nie polega na pomaganiu mamie. Jesteś równoprawnym i odpowiedzialnym rodzicem. Nie musisz czekać, aż dziecko będzie większe, bardziej kontaktowe czy „łatwiejsze w obsłudze” – już dziś warto budować z nim swoją własną relację.

👨‍🍼Bądź blisko dziecka

Nie potrzebujesz specjalnego sposobu na budowanie więzi. Najważniejsza jest codzienna obecność i kontakt. Przytulaj dziecko, noś je, mów do niego, patrz na nie. Możesz je przewijać, kąpać, ubierać, odkładać do snu czy wychodzić z nim na spacer. Jeśli dziecko płacze, próbuj je uspokoić i poznawaj sposoby, które działają właśnie na nie. 

Nie przejmuj się, jeśli na początku nie wszystko wychodzi ci tak dobrze, jak mamie. Opieki nad dzieckiem uczysz się przede wszystkim przez praktykę. Im więcej czasu spędzasz z dzieckiem i im więcej samodzielnie się nim zajmujesz, tym lepiej poznajesz jego potrzeby, sygnały i rytm. 

📆Skorzystaj z prawa do urlopu

Skorzystaj także z urlopu ojcowskiego. To uprawnienie zostało stworzone z myślą o umożliwieniu tacie dziecka zostania w domu, aby opiekował się on noworodkiem i mamą dziecka.

🧔‍♂️👶Nie pytaj: „W czym mogę pomóc?”

W pierwszych tygodniach wiele rzeczy po prostu trzeba zrobić. Zamiast czekać na instrukcję, zauważ, co jest do zrobienia, i weź za to odpowiedzialność. Jeśli dziecko trzeba przewinąć – przewiń je. Jeśli kończą się pieluchy – kup je. Jeśli trzeba przygotować coś do jedzenia – przygotuj. Jeśli mama właśnie karmi, możesz zadbać o jej wygodę, przynieść wodę, przygotować coś do jedzenia albo przejąć dziecko po karmieniu. 

Opieka nad dzieckiem i domem nie powinna być zadaniem „dla mamy”, przy którym tata „pomaga”. To wspólna odpowiedzialność rodziców.

🫶Zadbaj o swoją partnerkę, ale nie zapominaj o sobie

Po porodzie twoja partnerka potrzebuje czasu na regenerację. Może być fizycznie obolała, zmęczona, niewyspana i potrzebować dużo wsparcia. Znaczną część jej dnia może zajmować karmienie piersią. W tej sytuacji jako tata możesz przejąć inne obowiązki domowe i stworzyć mamie dziecka warunki do odpoczynku. 

🤗Wspieraj w trudnościach z karmieniem dziecka

Jeśli pojawiają się trudności z karmieniem, możesz być przy partnerce, słuchać jej i pomóc w znalezieniu specjalistycznego wsparcia. Jeżeli z powodów medycznych mama po porodzie potrzebuje opieki, jako tata możesz również skorzystać z do 14 dni zasiłku opiekuńczego na opiekę nad nią, o ile spełniasz wymagane warunki.

💬Rozmawiajcie o nowym, wspólnym rozdziale życia

Jednocześnie ty też jesteś częścią waszej życiowej zmiany. Narodziny dziecka mogą przynieść radość, wzruszenie, ale także stres, niepewność czy poczucie zagubienia. Pamiętaj, że nie musisz wszystkiego wiedzieć i nie musisz udawać, że zawsze masz sytuację pod kontrolą. Rozmawiaj z partnerką, innymi ojcami, przyjaciółmi albo specjalistami, jeśli tego potrzebujesz.

👪Ustalcie dobry podział opieki

Pierwsze tygodnie życia dziecka to dobry moment, żeby opracować wasz sposób działania. Nie musicie od razu mieć idealnego systemu – ważne, żebyście otwarcie rozmawiali o tym, kto czym się zajmuje, kiedy które z was może odpocząć i czego potrzebujecie. To także czas, aby zweryfikować plan, który prawdopodobnie stworzyliście przed narodzinami dziecka.

💑Buduj zaufanie

Pamiętajcie, że równo nie zawsze oznacza po połowie. Jeśli mama karmi piersią, część obowiązków związanych z karmieniem będzie po jej stronie. Ty możesz w tym czasie przejąć inne zadania: przewijanie, odbijanie, usypianie, spacery, zakupy albo przygotowanie posiłków. Ważne jest także to, żebyś miał własne obszary odpowiedzialności. Nie tylko wykonywał zadania przekazane przez mamę, ale samodzielnie zajmował się dzieckiem i podejmował decyzje dotyczące codziennej opieki. To bardzo ważne, gdyż buduje zaufanie twojej partnerki do ciebie jako ojca dziecka.

🤴Wykorzystaj czas na bycie tatą

Pierwsze tygodnie mogą wydawać się przede wszystkim czasem przetrwania. Nieprzespane noce, płacz, karmienia co kilka godzin i ciągłe przewijanie potrafią mocno dać w kość. Jednak właśnie w tej codzienności umacnia się wasza relacja. 

Nie musisz być idealnym tatą. Bądź obecnym tatą. Przytulaj. Przewijaj. Karm, jeśli możesz. Noś. Uspokajaj. Wstawaj w nocy. Idź na spacer. Naucz się, jak zasypia twoje dziecko. Poznaj jego sygnały. Bądź blisko także wtedy, kiedy nie dzieje się nic szczególnego.

Więź nie powstaje w wyjątkowych momentach. Powstaje podczas drobnych i zwyczajnych chwil, które powtarzają się każdego dnia.

Narodziny dziecka to wielka życiowa zmiana. Mogą przynieść ci radość, wzruszenie i poczucie bliskości z noworodkiem, ale też skutkować zmęczeniem, niepewnością czy wątpliwościami. Pamiętaj, że to zupełnie normalne – przeżywanie różnych, często sprzecznych, uczuć i myśli jest wpisane w rodzicielstwo. Czasem jednak obniżony nastrój nie mija, nieprzyjemne emocje się piętrzą, a codzienne funkcjonowanie staje się dla ciebie coraz trudniejsze. W takiej sytuacji może chodzić o problemy ze zdrowiem psychicznym, w tym – o depresję okołoporodową.

😥Kiedy i kogo dotyka depresja okołoporodowa?

Depresja okołoporodowa może pojawić się już w czasie ciąży, po porodzie lub w kolejnych miesiącach po nim. Choruje na nią ok. 12–19% kobiet w ciąży i ok. 15–20% kobiet po porodzie. Najważniejsze, żebyś wiedziała, że depresja okołoporodowa nie jest oznaką słabości ani braku kompetencji, nie wskazuje, że jesteś „złą mamą”. Może dotknąć każdą kobietę, niezależnie od wieku, sytuacji rodzinnej czy tego, czy jest to jej pierwsze, czy też kolejne dziecko.

😮‍💨Jak możesz się czuć w depresji okołoporodowej?

Depresja okołoporodowa może przynosić różne symptomy. Nie zawsze oznacza wyłącznie smutek i płacz – bywa, że zauważysz u siebie:

• utrzymujący się smutek, przygnębienie, poczucie pustki lub beznadziei,
• brak radości i zainteresowania rzeczami, które wcześniej sprawiały ci przyjemność,
• ciągłe zmęczenie i brak energii,
• problemy ze snem i trudności z zasypianiem, także wtedy, gdy dziecko śpi, lub przeciwnie – nadmierną senność,
• zmiany apetytu,
• trudności z koncentracją, pamięcią i podejmowaniem decyzji,
• silne poczucie winy lub przekonanie, że nie jesteś wystarczająco dobrą mamą,
• poczucie, że nie radzisz sobie z opieką nad dzieckiem,
• trudność w odczuwaniu radości z kontaktu z dzieckiem,
• silny i trudny do opanowania niepokój, napięcie, drażliwość lub napady paniki (np. przyspieszone bicie serca, duszność, drżenie),
• stałą obawę o zdrowie i bezpieczeństwo dziecka, ciągłe sprawdzanie, czy dziecko oddycha, albo unikanie sytuacji, które wydają się niebezpieczne,
• natrętne, niechciane myśli lub obrazy, że dziecku stanie się coś złego.

W doświadczeniu macierzyństwa może nasunąć ci się myśl: „Inne mamy jakoś sobie radzą, a ja nie”. Pamiętaj, że to depresja może sprawiać, że patrzysz na siebie znacznie bardziej krytycznie. Przeżywanie trudności jest naturalne i nie decyduje o tym, czy jesteś dobrą mamą.

😵Myśli, od których trudno się uwolnić

Po porodzie wiele mam doświadcza nagłych, niechcianych myśli lub obrazów, np. wizji, że dziecko upadnie, przestanie oddychać, a nawet – że sama mogłabyś je skrzywdzić. Takie myśli budzą przerażenie i wstyd, dlatego rzadko mówi się o nich w medialnym dyskursie. Są jednak częstym objawem lęku i nie oznaczają, że realnie pragniesz albo zamierzasz skrzywdzić dziecko. Zwykle im bardziej próbujesz odpędzić natrętne myśli, tym częściej do ciebie wracają. Warto porozmawiać o nich ze specjalistą, który wie, jak postępować wobec nawracających lęków. Jeśli natomiast dodatkowo słyszysz głosy, masz przekonanie, że dzieje się coś nierealnego (np. że dziecko jest zagrożone przez kogoś lub coś, choć faktycznie nic na to nie wskazuje), czujesz silne pobudzenie albo pojawia się impuls, by zrobić krzywdę sobie lub dziecku, jak najszybciej skontaktuj się z pogotowiem (112) lub zgłoś się do szpitala.

🤔Skąd bierze się depresja?

Depresja okołoporodowa nie ma jednej przyczyny. Ryzyko jej wystąpienia może być większe, jeśli wcześniej doświadczyłaś depresji lub innych trudności psychicznych, przeżywałaś dużo stresu lub lęku, miałaś powikłania w ciąży lub podczas porodu, a także jeśli brakuje ci wsparcia, jesteś przeciążona obowiązkami albo doświadczasz trudności w relacji (w tym – przemocy ze strony partnera). Depresja może jednak pojawić się również wtedy, gdy ciąża i narodziny dziecka były bardzo wyczekiwane, otrzymujesz wsparcie bliskich, żyjesz w zdrowym, dobrym związku, a z zewnątrz wszystko wydaje się w porządku.

😬Co może być szczególnie trudne po porodzie?

Początek macierzyństwa może wiązać się z ogromną liczbą zmian. Organizm potrzebuje czasu na regenerację, pojawia się niewyspanie, nowe obowiązki i odpowiedzialność za dziecko. Możesz mieć poczucie, że powinnaś być szczęśliwa i wdzięczna, a zamiast tego czujesz smutek, złość, lęk lub obojętność. Możesz też doświadczać trudności w nawiązywaniu więzi z dzieckiem. Takie uczucia zwykle wywołują dodatkowe poczucie winy: „Jako mama powinnam czuć inaczej…”. Pamiętaj jednak, że trudne emocje nie oznaczają, że nie kochasz swojego dziecka.

😓Baby blues a depresja

W pierwszych dniach po porodzie wiele kobiet doświadcza tzw. baby blues. Większe rozdrażnienie, płaczliwość, wahania nastroju, zmęczenie albo nadwrażliwość emocjonalna są wtedy częste. Baby blues zwykle pojawia się w pierwszych dniach po porodzie u 50–80% kobiet i mija samoistnie w ciągu około dwóch tygodni. Zwykle nie wymaga leczenia, choć jeśli jego objawy trwają dłużej niż dwa tygodnie lub narastają, warto, abyś poszukała pomocy. 

Depresja okołoporodowa jest czymś innym niż baby blues. Jej objawy są bardziej nasilone, utrzymują się dłużej i mogą utrudniać codzienne życie, dbanie o siebie lub opiekę nad dzieckiem. Jeśli czujesz, że w doświadczeniu macierzyństwa jest ci coraz trudniej, nie musisz czekać, aż ten stan sam minie.

🤕Kiedy warto poszukać pomocy?

Jeśli obniżony nastrój, lęk, poczucie winy, wyczerpanie lub utrata przyjemności utrzymują się albo zaczynają wpływać na twoje codzienne funkcjonowanie, warto porozmawiać ze specjalistą. Nie musisz mieć pewności, że to depresja. Wystarczy, że czujesz, że coś jest nie tak. Możesz zacząć od rozmowy z partnerem, bliską osobą, położną lub lekarzem. Możesz również zgłosić się bezpośrednio do psychologa, psychoterapeuty lub psychiatry. 

Warto pamiętać, że trudności na pierwszym etapie rodzicielstwa może przeżywać także twój partner i że wzajemne wsparcie posłuży wam obojgu.

👩‍⚕️Gdzie szukać pomocy?

Depresję okołoporodową można leczyć. W zależności od potrzeb pomoc może obejmować psychoterapię, leczenie farmakologiczne albo połączenie obu metod.

Możesz zgłosić się do:

• psychologa – jeśli potrzebujesz rozmowy, wsparcia i pomocy w uporządkowaniu tego, co się z tobą dzieje;
• psychoterapeuty – jeśli chcesz rozpocząć terapię i pracować nad przyczynami i objawami trudności;
• psychiatry – jeśli objawy są nasilone lub utrudniają codzienne funkcjonowanie (psychiatra może postawić diagnozę i zaproponować odpowiednie leczenie, a część leków, np. sertralinę, uznaje się za bezpieczną w ciąży i podczas karmienia piersią); 
• położnej lub lekarza – mogą pomóc zauważyć niepokojące objawy i wskazać dalszą drogę pomocy (standard opieki okołoporodowej obowiązujący w Polsce przewiduje ocenę ryzyka depresji trzykrotnie: w I trymestrze ciąży, w III trymestrze ciąży i ok. 4 tygodnie po porodzie – oceny tej dokonuje położna).

😶Nie zostawaj sama z depresją

Pamiętaj, że depresja okołoporodowa nie świadczy o tym, że jesteś złą mamą ani że nie kochasz swojego dziecka. Im wcześniej otrzymasz odpowiednie wsparcie, tym łatwiej będzie ci ograniczyć wpływ depresji na ciebie, twoje dziecko i całą waszą rodzinę. Nie czekaj, aż sytuacja się zdecydowanie pogorszy – jeśli coś cię niepokoi, warto już dziś o tym porozmawiać. A jeżeli pojawiają się myśli o śmierci, zrobieniu sobie krzywdy lub odebraniu sobie życia, potraktuj je jako alarmujący sygnał do pilnego poszukiwania pomocy. Nie zostawaj sama z tymi myślami.

Narodziny dziecka często przynoszą radość, wzruszenie i dumę, ale także zmęczenie, niepewność oraz poczucie przytłoczenia odpowiedzialnością. Nowa sytuacja może też wpływać na twoje relacje z partnerką, pracę, sen i codzienne funkcjonowanie. 

Pamiętaj, że to zupełnie normalne – przeżywanie różnych, często sprzecznych, uczuć i myśli jest wpisane w rodzicielstwo. Czasem jednak obniżony nastrój nie mija, nieprzyjemne emocje się piętrzą, a codzienne funkcjonowanie staje się dla ciebie coraz trudniejsze. W takiej sytuacji może chodzić o problemy ze zdrowiem psychicznym, w tym – o depresję okołoporodową.

🤔Kiedy i kogo dotyka depresja okołoporodowa?

Depresja okołoporodowa nie dotyczy tylko mam. Może pojawić się również u taty już w czasie ciąży partnerki, po porodzie albo w kolejnych miesiącach życia dziecka. Szacuje się, że depresja okołoporodowa może dotykać około 5–10% ojców. Najważniejsze, żebyś wiedział, że depresja okołoporodowa nie jest oznaką słabości ani braku kompetencji, nie wskazuje, że jesteś „złym tatą”. Może dotknąć każdego mężczyzny, niezależnie od wieku, sytuacji rodzinnej czy tego, czy jest to jego pierwsze, czy też kolejne dziecko.

😬Jak możesz się czuć w depresji okołoporodowej?

Objawy depresji u mężczyzn mogą przypominać te, które obserwujemy u kobiet, ale symptomy nie zawsze wyglądają tak samo. Niektórzy ojcowie będą mówić o smutku, przygnębieniu czy lęku, inni wskażą na zmiany w swoim zachowaniu. Możliwe, że zauważysz u siebie:

• ciągłe zmęczenie i brak energii,
• utratę zainteresowania rzeczami, które wcześniej sprawiały ci przyjemność,
• drażliwość, złość lub większą wybuchowość,
• wycofywanie się z kontaktu z partnerką, rodziną lub znajomymi,
• trudności z koncentracją i podejmowaniem decyzji,
• problemy ze snem lub zmiany apetytu,
• nadmierne angażowanie się w pracę lub inne aktywności,
• trudność w angażowaniu się w opiekę nad dzieckiem,
• poczucie winy, bezwartościowości lub przekonanie, że nie sprawdzasz się jako tata,
• silny, trudny do opanowania niepokój, napięcie lub napady paniki (np. przyspieszone bicie serca, duszność, ucisk w klatce piersiowej), 
• stałą obawę o zdrowie i bezpieczeństwo dziecka lub partnerki, nadmierną kontrolę albo przeciwnie – unikanie kontaktu z dzieckiem z lęku, że coś się stanie, 
• natrętne, niechciane myśli lub obrazy, że dziecku stanie się coś złego.

Możesz pomyśleć: „Pewnie powinienem po prostu wziąć się w garść”. Takie podejście często jednak sprawia, że trudności pozostaną niezauważone, a w efekcie się nasilają.

😵Myśli, od których trudno się uwolnić

Po narodzinach dziecka nagłe i niechciane myśli lub obrazy, np. że dziecko upadnie, przestanie oddychać albo że mógłbyś je skrzywdzić, zdarzają się także ojcom. Budzą przerażenie i wstyd, dlatego mężczyźni rzadko o nich mówią. Są jednak częstym objawem lęku i nie oznaczają, że realnie pragniesz albo zamierzasz skrzywdzić dziecko. Zwykle im bardziej próbujesz odpędzić natrętne myśli, tym częściej do ciebie wracają. Warto porozmawiać o nich ze specjalistą, który wie, jak postępować wobec nawracających lęków. Jeśli natomiast dodatkowo słyszysz głosy, masz przekonanie, że dzieje się coś nierealnego (np. że dziecko jest zagrożone przez kogoś lub coś, choć faktycznie nic na to nie wskazuje), czujesz silne pobudzenie albo pojawia się impuls, by zrobić krzywdę sobie lub dziecku, jak najszybciej skontaktuj się z pogotowiem (112) lub zgłoś się do szpitala.

🤔Skąd bierze się depresja?

Depresja okołoporodowa nie ma jednej przyczyny. Wpływ na nią mogą mieć między innymi brak snu, przewlekły stres, trudności finansowe, przeciążenie obowiązkami, problemy w związku, brak wsparcia czy wcześniejsze doświadczenia depresji lub innych problemów ze zdrowiem psychicznym. Ryzyko może nasilać się również wtedy, gdy depresji lub poważnych trudności emocjonalnych doświadcza twoja partnerka. 

Depresja u jednego z rodziców i trudności u drugiego często występują jednocześnie i mogą się wzajemnie pogłębiać. Dlatego w takiej sytuacji obojgu rodzicom przyda się wsparcie.

😓Co może być szczególnie trudne po narodzinach dziecka?

Początek ojcostwa oznacza dużą zmianę codziennego życia. Rośnie odpowiedzialność za dziecko, brakuje snu, pojawiają się nowe obowiązki i często konieczność pogodzenia życia rodzinnego z pracą. Jako tata możesz mieć poczucie, że powinieneś być silny, wspierać partnerkę i „ogarniać” wszystko, nawet jeśli sam jesteś wyczerpany. 

Pamiętaj, że możesz kochać swoje dziecko i jednocześnie czuć się przytłoczony, zły lub smutny. Trudne emocje nie zmieniają faktu, że jesteś dobrym tatą – są naturalne. Jeśli jednak coraz częściej wycofujesz się, jesteś rozdrażniony, uciekasz w pracę albo inne aktywności i trudno ci być obecnym w życiu rodziny, warto potraktować to jako ważny sygnał, że potrzebujesz wsparcia.

🤕Kiedy warto poszukać pomocy?

Jeśli obniżony nastrój, lęk, poczucie winy, wyczerpanie lub utrata przyjemności utrzymują się albo zaczynają wpływać na twoje codzienne funkcjonowanie, warto porozmawiać ze specjalistą. Nie musisz mieć pewności, że to depresja. Wystarczy, że czujesz, że coś jest nie tak. Możesz zacząć od rozmowy z partnerką, bliską osobą, położną lub lekarzem. Możesz również zgłosić się bezpośrednio do psychologa, psychoterapeuty lub psychiatry. 

Warto pamiętać, że trudności na pierwszym etapie rodzicielstwa może przeżywać także twoja partnerka i że wzajemne wsparcie posłuży wam obojgu.

👨‍⚕️Gdzie szukać pomocy?

Depresję okołoporodową można leczyć. W zależności od potrzeb, pomoc może obejmować psychoterapię, leczenie farmakologiczne albo połączenie obu metod.

Możesz zgłosić się do:

• psychologa – jeśli potrzebujesz rozmowy, wsparcia i pomocy w uporządkowaniu tego, co się z tobą dzieje;
• psychoterapeuty – jeśli chcesz rozpocząć terapię i pracować nad przyczynami i objawami trudności;
• psychiatry – jeśli objawy są nasilone lub utrudniają codzienne funkcjonowanie; psychiatra może postawić diagnozę i zaproponować odpowiednie leczenie;
• lekarza – jeśli potrzebujesz oceny swojego stanu i wskazania dalszej drogi pomocy.

😶Nie zostawaj sam z depresją

Pamiętaj, że depresja okołoporodowa nie świadczy o tym, że jesteś złym tatą ani że nie kochasz swojego dziecka. Im wcześniej otrzymasz odpowiednie wsparcie, tym łatwiej będzie ci ograniczyć wpływ depresji na ciebie, twoje dziecko i całą waszą rodzinę. Nie czekaj, aż sytuacja się zdecydowanie pogorszy – jeśli coś cię niepokoi, warto już dziś o tym porozmawiać. A jeżeli pojawiają się myśli o śmierci, zrobieniu sobie krzywdy lub odebraniu sobie życia, potraktuj je jako alarmujący sygnał do pilnego poszukiwania pomocy. Nie zostawaj sam z tymi myślami.

Po powrocie ze szpitala jako mama nie zostajesz sama z pytaniami dotyczącymi opieki nad dzieckiem. W domu odwiedzi cię położna POZ (podstawowej opieki zdrowotnej). 

👩‍⚕️Ile razy po porodzie odwiedzi cię położna?

Położna zjawi się u was co najmniej cztery razy. W dniu twojego wypisu ze szpitala placówka przekazuje informację o porodzie położnej POZ, którą wcześniej wybrałaś. Pierwsza wizyta powinna odbyć się w ciągu 48 godzin od otrzymania przez położną zgłoszenia. Do tego czasu nie wlicza się sobót, niedziel i dni ustawowo wolnych od pracy. Jeśli w tym czasie położna się do ciebie nie zgłosi, skontaktuj się z placówką, w której wybrałaś położną POZ.

📑Jakie dokumenty warto mieć w czasie wizyty położnej POZ?

Podczas wizyt miej pod ręką książeczkę zdrowia dziecka oraz wypis ze szpitala – twój i dziecka. Możesz też wcześniej zanotować sobie pytania, które chcesz zadać położnej, bo pierwsze dni opieki nad dzieckiem nie sprzyjają zapamiętywaniu wszystkich wątpliwości. Położna sprawdzi, jak się czujesz i jak przebiega połóg. Oceni też zdrowie i rozwój twojego dziecka, pomoże ci w karmieniu oraz pielęgnacji. 

Możesz zapytać położną o wszystko, co cię niepokoi albo sprawia ci trudność. Jeśli ty lub dziecko będziecie potrzebować dodatkowej pomocy, położna podpowie, do jakiego specjalisty się zgłosić.

👩‍⚕️Czy możesz korzystać z opieki położnej, jeśli twoje dziecko po porodzie jest w szpitalu?

Tak, jeśli twoje dziecko po porodzie zostanie w szpitalu, nadal możesz korzystać z opieki położnej. Kiedy dziecko wróci do domu, położna odwiedzi was co najmniej dwa razy i dostosuje dalszą opiekę do waszych potrzeb.

Po zakończeniu wizyt patronażowych wsparcie w opiece nad dzieckiem przejmie pielęgniarka POZ, ale ty nadal możesz korzystać ze wsparcia położnej, na przykład w sprawach związanych z karmieniem piersią.

Jeżeli nie jesteście małżeństwem, a ojcostwo nie zostało uznane przed porodem, należy zadbać o to po narodzinach dziecka. Prawidłowa nazwa tej czynności to „uznanie ojcostwa”, a nie „uznanie dziecka”.

🤔Na czym polega uznanie ojcostwa?

Uznanie ojcostwa polega na tym, że mężczyzna oświadcza, że jest ojcem dziecka, a matka potwierdza, że ojcem dziecka jest właśnie ten mężczyzna. Matka może potwierdzić oświadczenie od razu albo w terminie 3 miesięcy od dnia jego złożenia. Jeżeli tego nie zrobi, uznanie nie stanie się skuteczne.

🏛Gdzie złożyć oświadczenie uznania ojcostwa?

Oświadczenia możecie złożyć przed kierownikiem dowolnego urzędu stanu cywilnego w Polsce. Powinniście stawić się tam osobiście i przedstawić dokumenty tożsamości.

❌Kiedy uznanie ojcostwa nie jest możliwe?

Uznanie nie jest możliwe, jeżeli zgodnie z prawem ojcem dziecka jest już inny mężczyzna. Dotyczy to przede wszystkim sytuacji, w której działa domniemanie, że ojcem jest mąż matki. Jeżeli w akcie urodzenia został wpisany mąż matki, który nie jest biologicznym ojcem, przed uznaniem ojcostwa przez innego mężczyznę konieczne może być sądowe zaprzeczenie ojcostwa. Podobnie będzie w sytuacji, gdy dziecko urodziło się w terminie 300 dni od rozwodu lub unieważnienia małżeństwa. W tym przypadku również następuje domniemanie ojcostwa byłego męża mamy.

❓Co, jeśli akt urodzenia dziecka został sporządzony przed uznaniem ojcostwa?

Jeżeli akt urodzenia dziecka został sporządzony przed uznaniem ojcostwa, po skutecznym uznaniu urząd uzupełni dane dotyczące ojca. Z chwilą skutecznego uznania mężczyzna staje się prawnym ojcem dziecka. Powstają wówczas prawa i obowiązki związane między innymi z władzą rodzicielską, utrzymaniem dziecka, dziedziczeniem oraz kontaktami z dzieckiem.

Urodzenie dziecka w Polsce należy zgłosić w urzędzie stanu cywilnego właściwym dla miejsca lub szpitala, w którym dziecko przyszło na świat. Nie musi to być urząd właściwy dla miejsca zamieszkania rodziców.

📑Jakich dokumentów potrzebujesz do rejestracji urodzenia dziecka w USC?

Podstawą rejestracji jest karta urodzenia wystawiona przez lekarza albo położną. Szpital dokonuje wstępnego zgłoszenia karty do USC w ciągu 3 dni od jej wystawienia. Nie musicie samodzielnie odbierać tego dokumentu ze szpitala.

Urodzenie dziecka należy zgłosić w ciągu 21 dni od dnia urodzenia. Można zrobić to osobiście w USC albo przez internet. Należy pamiętać, że rejestracja przez internet będzie możliwa tylko w przypadku ustalonego ojcostwa, czyli w stosunku do dzieci urodzonych w małżeństwie lub wobec których dokonano uznania ojcostwa przed porodem. Do zgłoszenia elektronicznego potrzebne jest potwierdzenie tożsamości przez profil zaufany lub e-dowód. Zgłoszenia może dokonać każde z was. 

📆Co, jeśli nie zgłosicie urodzenia dziecka w wyznaczonym terminie?

Jeżeli nie zgłosicie urodzenia w terminie 21 dni, kierownik USC zarejestruje je z urzędu na podstawie karty urodzenia. W takiej sytuacji również kierownik USC wybierze imię dla dziecka.

Po zarejestrowaniu urodzenia urząd:

• sporządza akt urodzenia dziecka,
• nadaje dziecku numer PESEL,
• dokonuje zameldowania dziecka (adres dowolnego rodzica),
• wydaje jeden bezpłatny odpis skrócony aktu urodzenia,
• przekazuje rodzicowi informację o nadaniu numeru PESEL i potwierdzenie zameldowania.

Po urodzeniu dziecka powinniście wybrać dla niego lekarza oraz pielęgniarkę podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Potocznie mówi się o „zapisaniu dziecka do przychodni”, jednak formalnie robicie to przez złożenie deklaracji wyboru konkretnego lekarza i pielęgniarki POZ.

🤔Czy dla rejestracji dziecka w POZ ważne jest miejsce zameldowania dziecka?

Nie, jako rodzice nie jesteście związani miejscem zameldowania dziecka. Możecie wybrać dowolną przychodnię POZ. Lekarz i pielęgniarka nie muszą przyjmować w tej samej placówce, chociaż w praktyce najczęściej wybiera się jeden podmiot.

❓Czy konto dziecka jest widoczne w IKP (Internetowym Koncie Pacjenta)?

Tak, konto dziecka jest widoczne w IKP (Internetowym Koncie Pacjenta na stronie pacjent.gov.pl) rodzica w zakładce dotyczącej kont dzieci. Jeżeli nie widzicie tam swojego dziecka, warto sprawdzić poprawność jego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego oraz danych przekazanych do ZUS.

W pierwszych tygodniach życia ważna jest również opieka położnej POZ, która realizuje wizyty patronażowe w waszym domu. Po powrocie ze szpitala warto skontaktować się z wybraną położną albo przychodnią i upewnić się, że otrzymała informację o narodzinach dziecka.

Lekarza, pielęgniarkę albo położną POZ możecie zmienić bezpłatnie dwa razy w roku kalendarzowym bez podawania przyczyny. Za kolejną zmianę pobierana jest opłata w wysokości 80 zł.

Złożenie deklaracji POZ nie jest tym samym co zgłoszenie dziecka do ubezpieczenia zdrowotnego. Ubezpieczony rodzic powinien zgłosić dziecko jako członka rodziny. Jeśli jesteście pracownikami, przekazujecie dane pracodawcy, natomiast jeśli jesteście przedsiębiorcami, dokonujecie zgłoszenia do ZUS na formularzu ZUS ZCNA.

Jesteś teraz mamą. To nowa rola, której dopiero się uczysz, tak samo jak uczysz się swojego dziecka. Bądź spokojna i wyrozumiała dla siebie – nie musisz od razu wiedzieć, co robić w każdej sytuacji ani czuć się biegła we wszystkim.

😵Jakie emocje możesz odczuwać w pierwszych tygodniach macierzyństwa?

Pierwsze tygodnie i miesiące macierzyństwa mogą przynieść wiele różnych emocji. Możesz czuć radość, wzruszenie i bliskość, ale też zmęczenie, niepewność, złość czy tęsknotę za swoim wcześniejszym życiem. Te uczucia mogą się ze sobą mieszać.

Daj sobie czas na poznanie siebie w nowej roli. Zwracaj uwagę nie tylko na potrzeby dziecka, ale również na swoje. Co daje ci teraz radość? Co jest dla ciebie trudne? Czego potrzebujesz? W czym czujesz się coraz pewniej, a gdzie przydałoby ci się wsparcie?

💑Korzystaj z partnerstwa

Pamiętaj, że nie musisz robić wszystkiego sama. Jeśli wychowujecie dziecko razem, od początku warto współdzielić nie tylko pojedyncze obowiązki, ale też odpowiedzialność za opiekę i codzienność. Drugi rodzic może przewijać, kąpać, usypiać, uspokajać dziecko czy spędzać z nim czas inaczej niż ty. Warto wiedzieć, że inaczej nie oznacza gorzej. Dajcie sobie oboje przestrzeń na znalezienie własnych sposobów opieki nad dzieckiem i budowania własnej relacji z dzieckiem.

🧡Otaczaj się wsparciem

To bardzo ważne, aby korzystać ze wsparcia innych bliskich osób, np. koleżanki, przyjaciółki, bliskich znajomych, rodziny, a czasem sąsiadki, jeśli tego potrzebujesz i masz taką możliwość. Rodzicielstwo nie musi oznaczać radzenia sobie ze wszystkim we dwoje, a tym bardziej w pojedynkę. Nie musisz także udowadniać, że ze wszystkim poradzisz sobie sama.

👸Pamiętaj o swoich potrzebach

Zostając mamą, nie przestałaś być sobą. Nadal masz własne potrzeby, relacje, zainteresowania i plany. Czas na odpoczynek, spotkanie z bliskimi czy zrobienie czegoś tylko dla siebie nie oznacza, że mniej kochasz swoje dziecko.

🚶‍♀️Rodzicielstwa uczymy się w trakcie

Rodzicielstwa uczysz się w trakcie i z biegiem czasu poznajesz swoje dziecko, ale też siebie jako mamę. Twoja odpowiedź na pytanie, jaką mamą będziesz, także może kształtować i zmieniać się w czasie.

Jesteś teraz tatą. To nowa rola, której dopiero się uczysz, tak samo jak uczysz się swojego dziecka. Bądź spokojny – nie musisz od razu wiedzieć, co robić w każdej sytuacji ani czuć się biegły we wszystkim.

😵Jakie emocje możesz odczuwać w pierwszych tygodniach ojcostwa?

Pierwsze tygodnie i miesiące ojcostwa mogą przynieść wiele różnych emocji. Możesz czuć radość, wzruszenie i bliskość, ale też zmęczenie, niepewność, złość czy tęsknotę za twoim wcześniejszym życiem. Te uczucia mogą się ze sobą mieszać. Daj sobie czas na poznanie siebie w nowej roli. 

💑Zadbaj o partnerski podział obowiązków

Pamiętaj, że od początku jesteś rodzicem, a nie osobą, która „pomaga mamie” w opiece nad dzieckiem. Możesz przewijać, kąpać, usypiać, uspokajać dziecko, chodzić z nim na spacery, umawiać wizyty lekarskie i samodzielnie zajmować się niemowlęciem. Co ważne, nie musisz robić wszystkiego dokładnie tak samo jak mama. Możesz znaleźć własne sposoby i budować własną relację z dzieckiem.

Współdzielenie rodzicielstwa to także odpowiedzialność za to, czego na pierwszy rzut oka nie widać – pamiętanie, planowanie, sprawdzanie, czego potrzebuje dziecko i zauważanie tego, co trzeba zrobić bez czekania, aż druga osoba o to poprosi.

🤴Pamiętaj o swoich potrzebach

W rodzicielstwie pamiętaj również o sobie. Zostałeś tatą, ale nadal jesteś też osobą z własnymi potrzebami, relacjami, zainteresowaniami i planami. Rozmawiajcie z partnerką o tym, jak każde z was się czuje i czego potrzebuje. Korzystajcie także ze wsparcia bliskich, jeśli macie taką możliwość.

🚶‍♂️Rodzicielstwa uczymy się w trakcie

Rodzicielstwa uczysz się w trakcie i z biegiem czasu poznajesz swoje dziecko, ale też siebie jako tatę. Twoja odpowiedź na pytanie, jakim ojcem będziesz, także może kształtować i zmieniać się w czasie.

Pierwszy rok życia dziecka jest okresem szczególnie intensywnym. Jego potrzeby wymagają wiele uwagi, a dotychczasowa spontaniczność ustępuje miejsca nowemu rytmowi. Zmienia się także sposób przeżywania intymności między partnerami. Odnalezienie równowagi między potrzebami dziecka, własnymi i związku jest procesem, na który warto dać sobie czas. Pielęgnowanie relacji nie musi stawać się kolejnym zadaniem ani źródłem presji. W tym okresie szczególnie potrzebne są wyrozumiałość i akceptacja dla siebie oraz drugiej osoby.

👩‍🍼Połóg jako czas szczególnej wrażliwości

Po narodzinach dziecka rozpoczyna się okres regeneracji kobiety i przystosowywania się całej rodziny do nowej rzeczywistości. Zmiany hormonalne mogą wpływać na pożądanie i komfort seksualny, podobnie jak zmęczenie, niedobór snu czy samopoczucie psychiczne. Upływ sześciu tygodni nie oznacza automatycznej gotowości do współżycia. Gotowość fizyczna i emocjonalna nie zawsze pojawiają się w tym samym czasie, a tempo powrotu do aktywności seksualnej jest indywidualne. Kobieta sama szczególnie potrzebuje wtedy troski i wsparcia. Poznaje dziecko, uczy się rozumieć jego potrzeby, a jednocześnie odnajduje się w roli matki. Oswaja także doświadczenie porodu, które może wpływać na jej poczucie bezpieczeństwa i przeżywanie intymności. Zmieniające się ciało może budzić wdzięczność, niepewność lub tęsknotę za wcześniejszym wyglądem. Nie trzeba od razu czuć się w nim swobodnie ani spieszyć się z „powrotem do formy”.

🤗Nowe role i wspólna odpowiedzialność

Niemowlę potrzebuje opiekunów, którzy odpowiadają na jego potrzeby i pomagają mu się uspokoić. Rodzice stopniowo poznają dziecko i nabierają doświadczenia. Dla części z nich jest to pierwszy tak bliski kontakt z niemowlęciem. Nie muszą od początku wiedzieć, jak sobie ze wszystkim poradzić. Mężczyzna również uczy się nowej roli, buduje więź z dzieckiem i może doświadczać zarówno radości, jak i niepewności czy zmęczenia. Wspólna odpowiedzialność obejmuje nie tylko wykonywanie zadań, ale także zauważanie, co trzeba zrobić, i organizowanie codzienności. Warto rozmawiać o tym, jak zapewnić obojgu czas na odpoczynek, i korzystać z dostępnego wsparcia bliskich. Troska o siebie nawzajem ma wartość niezależnie od tego, czy pojawia się ochota na seks.

💆‍♀️Intymność w nowej codzienności

Można bardzo kochać dziecko, a jednocześnie tęsknić za wcześniejszą swobodą i spontanicznością. Te uczucia nie muszą się wykluczać. Podobnie można tęsknić za partnerem, a po całym dniu karmienia, noszenia i przytulania dziecka potrzebować chwili bez dotyku. Taka potrzeba nie musi oznaczać odrzucenia drugiej osoby. Pomaga nazwanie jej wprost: „Chcę być z tobą, ale teraz potrzebuję trochę przestrzeni dla siebie”.

Potrzeby seksualne partnerów mogą zmieniać się w różnym tempie. Jedna osoba może pragnąć erotycznego kontaktu, druga przede wszystkim snu lub czułości. Jest miejsce zarówno na wyrażenie tęsknoty za seksem, jak i na odmowę. Ważne, by żadna ze stron nie musiała udowadniać miłości poprzez współżycie ani ukrywać własnych pragnień. Rozmowa służy zrozumieniu siebie nawzajem, a nie przekonaniu drugiej osoby do zbliżenia.

💑Przyjemność bez pośpiechu

Intymność może wyrażać się poprzez rozmowę, czułość i poczucie emocjonalnego bezpieczeństwa. Również seksualność nie ogranicza się do stosunku. Pocałunki, pieszczoty i erotyczny dotyk mogą dawać przyjemność bez penetracji, jeśli oboje mają na nie ochotę. Nie trzeba odtwarzać seksu sprzed porodu ani traktować każdej bliskości jako kroku do współżycia. Można sprawdzać, co jest teraz przyjemne, zmieniać zdanie i robić przerwy.

Po porodzie mogą pojawić się suchość pochwy lub ból podczas zbliżeń. Nie trzeba kontynuować kontaktu, który boli, ani traktować bólu jako czegoś, co należy wytrzymać. Dolegliwości warto omówić z ginekologiem lub ginekolożką. Konsultacja pozwala ustalić, z czego wynikają i jaka pomoc będzie odpowiednia. W przypadku suchości pomocny może być lubrykant, ale nie zastępuje on oceny przyczyny utrzymującego się bólu.

Zaplanowany wspólny czas nie odbiera relacji romantyzmu. Może być wyrazem troski o nią, o ile nie staje się zobowiązaniem do seksu. Czasem będzie to spokojna rozmowa, czasem wspólny odpoczynek, a innym razem kontakt erotyczny. O tym, na co jest przestrzeń, można zdecydować dopiero wtedy, gdy ten czas nadejdzie.

🧡Bliskość rozwijająca się wraz z rodziną

Intymność nie musi wracać do dawnej formy, aby pozostała źródłem bliskości i satysfakcji. Może rozwijać się wraz z rodziną, z miejscem na czułość, seksualność i różne tempo zmian. Przyjmowanie pomocy daje szansę na regenerację i bycie razem. Pierwszy rok rodzicielstwa jest kolejnym etapem wspólnego życia, a nie terminem, przed którym trzeba odzyskać dawną relację.

5️⃣Pięć praktycznych wskazówek na co dzień

1. Pytajcie o aktualne potrzeby. Zamiast zgadywać, zapytajcie: „Potrzebujesz dziś przytulenia, rozmowy czy chwili dla siebie?”. Odpowiedź może zmieniać się z dnia na dzień.
2. Dzielcie opiekę i planowanie. Ustalcie, kto odpowiada za konkretne obowiązki i kiedy każde z was może odpocząć. W miarę możliwości poproście bliskich o konkretną pomoc, na przykład posiłek lub zakupy.
3. Nazywajcie granice bez poczucia winy. Można powiedzieć: „Chcę się przytulić, ale nie mam ochoty na seks” albo „Potrzebuję teraz odpocząć od dotyku”. Czułość nie zobowiązuje do dalszej aktywności.
4. Zaplanujcie czas razem bez ustalonego scenariusza. Wystarczy krótka chwila bez telefonów. Niech będzie zaproszeniem do kontaktu, z możliwością rozmowy, bliskości lub po prostu odpoczynku.
5. Reagujcie na ból. Jeśli zbliżenie boli, przerwijcie je. Nie próbujcie przełamywać bólu kolejnymi próbami. Skonsultujcie dolegliwości z lekarzem, zamiast zakładać, że trzeba je przeczekać.

Jeżeli masz prawo do urlopu wychowawczego, możesz złożyć pracodawcy wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy. Wymiar etatu może zostać obniżony maksymalnie do połowy pełnego wymiaru czasu pracy. Możesz zatem wnioskować na przykład o pracę na 3/4, 7/8 albo 1/2 etatu.

🤔Kiedy przysługuje ci to prawo?

Prawo to przysługuje ci, jeśli jesteś zatrudniona lub zatrudniony przez co najmniej 6 miesięcy. Do tego okresu wlicza się również poprzednie okresy twojego zatrudnienia. Z obniżonego wymiaru czasu pracy możesz korzystać w okresie, w którym przysługiwałby ci urlop wychowawczy, czyli nie dłużej niż do końca roku kalendarzowego, w którym twoje dziecko kończy 6 lat.

⏱Obniżony wymiar czasu pracy a urlop wychowawczy

Korzystanie z obniżonego wymiaru czasu pracy nie pomniejsza wymiaru przysługującego ci urlopu wychowawczego, ale wykorzystywanie urlopu wychowawczego skraca czas, w którym możesz obniżyć etat. Wniosek należy złożyć co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem pracy w obniżonym wymiarze. Pracodawca ma obowiązek go uwzględnić. Jeżeli złożysz wniosek później, pracodawca powinien obniżyć twój wymiar czasu pracy nie później niż po upływie 21 dni od dnia otrzymania wniosku.

💵Czy zmieni się twoje wynagrodzenie?

Tak, pamiętaj, że obniżenie etatu powoduje odpowiednie obniżenie wynagrodzenia. Wpływa również proporcjonalnie na wymiar przysługującego ci urlopu wypoczynkowego.

🛡️Czy przysługuje ci ochrona zatrudnienia?

Tak, złożenie wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy wiąże się także ze szczególną ochroną zatrudnienia. Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać z tobą umowy od dnia złożenia wniosku do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, jednak ochrona z tego tytułu trwa łącznie nie dłużej niż 12 miesięcy. Jeżeli złożysz wniosek wcześniej niż 21 dni przed rozpoczęciem pracy na część etatu, ochrona rozpoczyna się 21 dni przed tą datą. 

🛡️⚠Czy od ochrony zatrudnienia są wyjątki?

Owszem, ochrona nie ma charakteru bezwzględnego. Rozwiązanie umowy jest możliwe między innymi w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy albo wystąpienia przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia. Jednocześnie w firmach zatrudniających ponad 20 osób ochrona jest wyłączona np. w przypadku likwidacji stanowiska pracy.

Pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat w każdym roku kalendarzowym przysługuje płatne zwolnienie od pracy w wymiarze 2 dni albo 16 godzin. Pierwszy wniosek przesądza, czy uprawnienie będzie udzielane w dniach, czy w godzinach. 

🤔Kiedy możesz wykorzystać zwolnienie na opiekę nad dzieckiem?

Zwolnienie to możesz wykorzystać zarówno w związku z chorobą dziecka, jak i wtedy, gdy dziecko jest zdrowe. Przepisy nie wymagają przedstawienia zwolnienia lekarskiego ani wyjaśniania pracodawcy przyczyny, dla której potrzebujesz czasu na opiekę.

⏳Zwolnienie w dniach a zwolnienie w godzinach

Jeżeli wybierzesz zwolnienie w dniach, każdy dzień obejmie cały zaplanowany dzień pracy. Ma to znaczenie zwłaszcza w równoważnym systemie czasu pracy. Jeżeli zgodnie z harmonogramem masz w danym dniu pracować przez 12 godzin, wykorzystanie jednego dnia zwolnienia obejmie wszystkie 12 godzin.

Jeżeli wybierzesz zwolnienie w godzinach, możesz wykorzystywać je w częściach, na przykład po 2 albo 4 godziny. W przypadku zatrudnienia na część etatu limit godzinowy oblicza się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Przykładowo – pracownikowi zatrudnionemu na 1/2 etatu przysługuje 8 godzin zwolnienia. Niepełną godzinę zaokrągla się w górę do pełnej godziny.

❓Czy mając więcej dzieci, otrzymujesz więcej dni zwolnienia na opiekę?

Nie, wymiar zwolnienia nie zależy od liczby dzieci. Rodzic wychowujący jedno dziecko oraz rodzic wychowujący troje dzieci mają taki sam limit – 2 dni albo 16 godzin w roku. Ponadto limit jest wspólny dla obojga rodziców.

Pracownik może otrzymać zwolnienie lekarskie na czas opiekowania się chorym dzieckiem. Potocznie mówi się w takiej sytuacji o „zwolnieniu lekarskim na dziecko”, jednak formalnie jest to zasiłek opiekuńczy.

🤔Jakie warunki trzeba spełnić, by otrzymać zwolnienie lekarskie na opiekę nad dzieckiem?

Warunkiem przyznania zasiłku jest konieczność osobistego sprawowania opieki. Co do zasady w waszym domu nie może być innej osoby, która mogłaby zapewnić dziecku opiekę. Warunku tego nie stosuje się w przypadku opieki nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat.

💵Ile wynosi zasiłek w czasie zwolnienia?

Zasiłek wynosi 80% podstawy jego wymiaru. Przysługuje za każdy dzień objęty zwolnieniem lekarskim, również za soboty, niedziele i święta.

Roczne limity zasiłku wynoszą:

• do 60 dni – w przypadku opieki nad chorym dzieckiem, które nie ukończyło 14 lat,
• do 14 dni – w przypadku opieki nad chorym dzieckiem, które ukończyło 14 lat,
• do 30 dni – w określonych przypadkach opieki nad dzieckiem z niepełnosprawnością, które nie ukończyło 18 lat.

Łączny okres wypłaty zasiłku opiekuńczego na dzieci i innych członków rodziny nie może przekroczyć 60 dni w roku kalendarzowym. Jest to limit wspólny dla rodziców i opiekunów, niezależny od liczby dzieci.

📑Jakich formalności musisz dopełnić?

Podstawą nieobecności jest zaświadczenie lekarskie, wystawione jako e-ZLA. Samo zwolnienie lekarskie nie wystarcza jednak do wypłaty świadczenia. Rodzic musi również złożyć wniosek ZUS Z-15A. 

W okresie zwolnienia należy faktycznie sprawować opiekę nad dzieckiem. Wykonywanie pracy zarobkowej albo korzystanie ze zwolnienia niezgodnie z jego celem może spowodować utratę prawa do zasiłku za cały okres objęty zaświadczeniem.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

>> Zasiłek opiekuńczy — komu przysługuje i na jak długo

Korzystanie z urlopu macierzyńskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego albo urlopu ojcowskiego nie powoduje utraty prawa do urlopu wypoczynkowego. 

🤔Czy urlop wypoczynkowy można wziąć po urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim?

Tak, po zakończeniu urlopu związanego z rodzicielstwem można złożyć wniosek o udzielenie urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po tym urlopie. Jeżeli zachowana jest bezpośrednia ciągłość, pracodawca ma obowiązek uwzględnić wniosek. Nie może odmówić ze względu na plan urlopów, sezon urlopowy ani konieczność zapewnienia zastępstwa.

🧩Z jakiej części urlopu wypoczynkowego możesz skorzystać?

We wniosku można wskazać zarówno urlop zaległy, jak i urlop bieżący. To ty decydujesz, jaką część przysługującego urlopu chcesz wykorzystać – z zastrzeżeniem, że nie możesz wnioskować o więcej dni, niż ci przysługuje. Wniosek należy złożyć przed zakończeniem urlopu związanego z rodzicielstwem (co najmniej 1 dzień wcześniej).

🌞Czy urlop wypoczynkowy można wziąć po urlopie wychowawczym?

Tak, ale tu zasady są nieco inne. Po zakończeniu urlopu wychowawczego pracodawca nie ma ustawowego obowiązku udzielenia urlopu wypoczynkowego dokładnie w terminie wskazanym przez ciebie. Termin ustala się wówczas zgodnie z zasadami ogólnymi. Długotrwały urlop wychowawczy może również wpłynąć na wymiar urlopu wypoczynkowego w roku powrotu do pracy.

⚠Po jakim czasie przedawnia się urlop wypoczynkowy?

Urlop wypoczynkowy przedawnia się z upływem 3 lat, od kiedy stał się wymagalny.

Bez zgody pracownika pracodawca nie może:

• zatrudniać go w godzinach nadliczbowych,
• zatrudniać go w porze nocnej,
• stosować wobec niego systemu przerywanego czasu pracy ani równoważnego systemu czasu pracy,
• delegować go poza stałe miejsce pracy.

Ochrona ta przysługuje zarówno matce, jak i ojcu dziecka. Nie zależy od tego, czy dziecko jest zdrowe, czy wymaga szczególnej opieki. Nie ma również znaczenia wymiar etatu ani staż pracy rodzica. W przeciwieństwie do zakazu dotyczącego pracownicy w ciąży rodzic dziecka do 8 lat może zgodzić się na pracę w nocy, nadgodziny, przerywany czas pracy albo delegację. Zgoda powinna być dobrowolna.

👪Czy z uprawnienia mogą korzystać jednocześnie mama i tata?

Nie, jeżeli oboje jesteście zatrudnieni, z uprawnienia może w tym samym czasie korzystać tylko jedno z was. Sami decydujecie, które z was będzie korzystało z ochrony, i informujecie o tym swoich pracodawców. W razie zmiany sytuacji rodzinnej mogą zmienić się wasze wcześniejsze ustalenia.

🙋‍♀️🙋‍♂️Co się dzieje, gdy nie wyrazisz zgody na sugerowany sposób zatrudnienia?

Pracownik, który nie wyrazi zgody na sugerowany przez pracodawcę sposób zatrudnienia, powinien wykonywać pracę w zwykłych godzinach wynikających z obowiązującego go rozkładu. Opisane zasady obowiązują również podczas pracy zdalnej. Wykonywanie pracy z domu nie pozwala pracodawcy polecać chronionemu pracownikowi pracy w nadgodzinach albo w porze nocnej bez wymaganej zgody.

Praca może być wykonywana zdalnie całkowicie albo częściowo, na przykład przez kilka dni w tygodniu. Miejsce jej wykonywania wskazuje pracownik, ale musi ono zostać każdorazowo uzgodnione z pracodawcą. Pracownik nie może więc samodzielnie zdecydować, że będzie pracował z dowolnego miejsca.

🤔Kiedy możesz umówić się z pracodawcą na pracę zdalną?

Pracę zdalną można uzgodnić już przy zawieraniu umowy o pracę albo później, w trakcie zatrudnienia. Jeżeli należysz do grupy osób wymienionych poniżej, twój wniosek o pracę zdalną nabywa priorytetowego znaczenia:

• pracownica w ciąży,
• pracownik wychowujący dziecko do ukończenia przez nie 4. roku życia,
• rodzic dziecka posiadającego zaświadczenie wydane na podstawie ustawy „Za życiem”,
• rodzic dziecka posiadającego określone orzeczenie o niepełnosprawności albo dokument dotyczący potrzeby kształcenia specjalnego, wczesnego wspomagania rozwoju lub zajęć rewalidacyjno-wychowawczych,
• pracownik opiekujący się osobą pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, posiadającą odpowiednie orzeczenie o niepełnosprawności.

Pracodawca w powyższych przypadkach powinien uwzględnić twój wniosek, chyba że wykonywanie pracy zdalnej nie jest możliwe ze względu na organizację pracy albo rodzaj wykonywanych obowiązków. Przykładem może być praca wymagająca stałej obecności przy maszynie, bezpośredniej obsługi klientów albo wykonywania zadań wyłącznie w zakładzie pracy. Jeżeli pracodawca odmawia ci uwzględnienia wniosku, musi przekazać przyczynę odmowy w formie papierowej albo elektronicznej. Powinien zrobić to w ciągu 7 dni roboczych od dnia złożenia przez ciebie wniosku.

👪Elastyczna organizacja czasu pracy dla rodzica dziecka do 8 lat

Jako rodzic dziecka, które ukończyło 4 lata, ale nie ukończyło jeszcze 8 lat, możesz wystąpić o pracę zdalną w ramach wniosku o elastyczną organizację pracy. Taki wniosek nie jest jednak wiążący w takim samym stopniu jak wniosek rodzica dziecka do 4 lat. Pracodawca powinien go rozpatrzyć, uwzględniając potrzeby rodzica oraz możliwości zakładu pracy.

⚡Materiały i koszty energii elektrycznej

W przypadku regularnej pracy zdalnej pracodawca ma obowiązek zapewnić materiały i narzędzia potrzebne do pracy, pokryć koszty energii elektrycznej oraz niezbędnych usług telekomunikacyjnych, a także zapewnić pomoc techniczną. Jeżeli pracownik korzysta z własnego sprzętu, może otrzymywać ekwiwalent albo ryczałt ustalony zgodnie z przepisami obowiązującymi u pracodawcy.

🏠Okazjonalna praca zdalna

Okazjonalna praca zdalna jest odrębnym rozwiązaniem. Przysługuje wyłącznie na wniosek pracownika i może być wykonywana maksymalnie przez 24 dni w roku kalendarzowym. Przy okazjonalnej pracy zdalnej pracodawca nie ma ustawowego obowiązku pokrywania kosztów prądu i internetu ani zapewniania sprzętu. Może jednak wprowadzić korzystniejsze zasady w porozumieniu z pracownikiem. Niezmiennie obowiązują wymagania dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony informacji oraz danych osobowych.

Jako pracujący rodzic wychowujący dziecko do ukończenia przez nie 8. roku życia możesz wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o zastosowanie elastycznej organizacji pracy. Rozwiązanie to ma ułatwić ci łączenie obowiązków zawodowych z opieką nad dzieckiem.

Elastyczna organizacja pracy może polegać między innymi na:

• wykonywaniu pracy zdalnej,
• zastosowaniu elastycznych godzin rozpoczynania pracy,
• ustaleniu indywidualnego rozkładu czasu pracy,
• zastosowaniu systemu skróconego tygodnia pracy,
• zastosowaniu systemu pracy weekendowej,
• zastosowaniu systemu przerywanego czasu pracy,
• obniżeniu wymiaru czasu pracy (jest to uprawnienie odrębne od obniżenia etatu w ramach prawa do urlopu wychowawczego).

📝Jak złożyć wniosek o elastyczną organizację czasu pracy?

Wniosek należy złożyć w formie papierowej albo elektronicznej co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem korzystania z elastycznej organizacji pracy. Pracodawca powinien rozpatrzyć wniosek, biorąc pod uwagę zarówno potrzeby pracownika, jak i potrzeby zakładu pracy. 

🏭Czy pracodawca musi przyjąć wniosek o elastyczną organizację czasu pracy?

Nie, wniosek o elastyczną organizację pracy nie jest dla pracodawcy bezwzględnie wiążący. Pracodawca może odmówić ci jego uwzględnienia, ale powinien przedstawić konkretną przyczynę odmowy. Może także zaproponować inny termin rozpoczęcia korzystania z elastycznej organizacji pracy. Informację o uwzględnieniu wniosku, przyczynie odmowy albo innym możliwym terminie pracodawca musi przekazać ci w formie papierowej albo elektronicznej w ciągu 7 dni od otrzymania wniosku.

Jeśli karmisz dziecko piersią, masz prawo do płatnych przerw w pracy. Przerwy są wliczane do czasu pracy, dlatego nie trzeba ich odpracowywać, a skorzystanie z nich nie może powodować obniżenia wynagrodzenia.

🤱🏻Ile przerw na karmienie piersią przysługuje w pracy?

Jeżeli karmisz jedno dziecko, przysługują ci dwie przerwy po 30 minut przeznaczone na karmienie. Jeżeli karmisz więcej niż jedno dziecko, masz prawo do dwóch przerw po 45 minut. Możesz wnioskować o połączenie tych przerw. Połączenie przerw może ci umożliwić późniejsze rozpoczynanie albo wcześniejsze kończenie pracy, ale sposób wykorzystania przerw powinnaś ustalić z pracodawcą.

Liczba przerw zależy również od liczby godzin pracy w danym dniu:

• jeżeli dobowy czas pracy jest krótszy niż 4 godziny – przerwa nie przysługuje,
• jeżeli dobowy czas pracy wynosi od 4 do 6 godzin – przysługuje jedna przerwa,
• jeżeli dobowy czas pracy przekracza 6 godzin – przysługują dwie przerwy.

👶🍼Do jakiego wieku dziecka można skorzystać z przerw w pracy na karmienie piersią?

Kodeks pracy nie określa maksymalnego wieku dziecka, do którego można korzystać z przerw. Prawo przysługuje tak długo, jak długo rzeczywiście karmisz dziecko piersią. Pracodawca nie może samodzielnie przyjąć, że uprawnienie wygasa na przykład po ukończeniu przez dziecko roku.

Z przerw można korzystać także podczas pracy zdalnej. Prawo to przysługuje ci niezależnie od tego, czy w danym dniu wykonujesz obowiązki w zakładzie pracy, czy w domu.

Przepisy przewidują kilka rodzajów ochrony zatrudnienia związanej z macierzyństwem i ojcostwem. Zakres ochrony zależy od tego, z jakiego uprawnienia korzystają rodzice.

⚠Kiedy pracodawca nie może wypowiedzieć umowy osobie z dzieckiem?

Najszersza ochrona przysługuje kobiecie w ciąży oraz mamie i tacie korzystającym z urlopów związanych z rodzicielstwem. Co do zasady pracodawca nie może wypowiedzieć ci ani rozwiązać z tobą umowy o pracę:

• w okresie ciąży,
• podczas urlopu macierzyńskiego,
• podczas urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,
• podczas uzupełniającego urlopu macierzyńskiego,
• podczas urlopu rodzicielskiego,
• podczas urlopu ojcowskiego.

Ochrona obejmuje również okres od złożenia wniosku o udzielenie odpowiedniego urlopu do dnia jego zakończenia. Jeżeli złożysz wniosek ze znacznym wyprzedzeniem, ochrona rozpoczyna się nie wcześniej niż w terminie określonym w Kodeksie pracy:

• 14 dni przed rozpoczęciem urlopu macierzyńskiego albo części urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,
• 21 dni przed rozpoczęciem uzupełniającego urlopu macierzyńskiego,
• 21 dni przed rozpoczęciem urlopu rodzicielskiego albo jego części,
• 7 dni przed rozpoczęciem urlopu ojcowskiego albo jego części.

W okresie ochronnym pracodawca nie może także podejmować przygotowań zmierzających do rozwiązania z tobą umowy. Ochrona nie jest jednak całkowita. Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z twojej winy może być dopuszczalne, jeżeli zachodzą ustawowe przesłanki, a reprezentująca cię organizacja związkowa wyrazi zgodę, gdy jest to wymagane. Szczególne zasady obowiązują także w razie ogłoszenia upadłości albo likwidacji pracodawcy, która też może nastąpić podczas twojego przebywania na urlopie. W takim przypadku świadczenie przejmowane jest przez ZUS i wypłacane przez cały okres trwania uprawnienia. 

🛡️Ochrona podczas urlopu wychowawczego

Odrębna ochrona przysługuje ci podczas korzystania z urlopu wychowawczego. Rozpoczyna się ona z chwilą złożenia wniosku, nie wcześniej jednak niż 21 dni przed rozpoczęciem urlopu, i trwa do dnia jego zakończenia. Jednakże w firmach zatrudniających powyżej 20 pracowników zostanie wyłączona po upływie 3 miesięcy urlopu, jeśli przyczyny wypowiedzenia leżą po stronie pracodawcy. Jeśli masz prawo do urlopu wychowawczego, możesz zamiast urlopu wystąpić o obniżenie wymiaru czasu pracy.

Samo posiadanie dziecka nie daje ci ogólnej ochrony przed rozwiązaniem umowy. Natomiast złożenie wniosku o jakiekolwiek uprawnienia dla rodziców nie może stanowić przyczyny twojego zwolnienia ani przygotowań do rozwiązania z tobą umowy.

🛡️⏳Czy ochrona przedłuża termin twojej umowy o pracę?

Ochrona nie powoduje automatycznego przedłużenia każdej umowy terminowej. Umowa na czas określony może rozwiązać się z upływem terminu, na który została zawarta. Szczególny wyjątek dotyczy określonych umów, które ulegają przedłużeniu do dnia porodu, jeżeli termin ich zakończenia przypada po upływie trzeciego miesiąca ciąży.

W okresie ochronnym pracodawca nie może:

• prowadzić przygotowań do wypowiedzenia albo rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia,
• wypowiedzieć ci umowy o pracę,
• rozwiązać z tobą umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Zakaz prowadzenia przygotowań oznacza, że pracodawca nie powinien podejmować czynności bezpośrednio zmierzających do zakończenia zatrudnienia chronionego pracownika, a następnie czekać z wręczeniem ci wypowiedzenia do zakończenia urlopu. Pracodawca może jednak dokonywać zmian organizacyjnych, likwidować stanowiska albo prowadzić reorganizację zakładu. Nie może jednak w okresie ochronnym wypowiedzieć chronionemu pracownikowi umowy wyłącznie dlatego, że jego stanowisko zostało zlikwidowane.

📝Wniosek o urlop złożony w okresie wypowiedzenia

Jeżeli najpierw otrzymasz wypowiedzenie, a następnie złożysz prawidłowy wniosek o urlop rodzicielski, pracodawca powinien udzielić ci urlopu, jeżeli ma się on rozpocząć jeszcze w czasie trwania zatrudnienia.

Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez Państwową Inspekcję Pracy oraz Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jeżeli ochrona wynikająca z art. 177 Kodeksu pracy rozpocznie się przed upływem okresu wypowiedzenia, pracodawca nie powinien dopuścić do rozwiązania umowy. Przepis zakazuje bowiem nie tylko wręczenia wypowiedzenia w okresie ochronnym, ale również rozwiązania stosunku pracy. Dlatego pracodawca powinien je wycofać.

Po zakończeniu urlopu związanego z rodzicielstwem pracodawca ma obowiązek dopuścić cię do pracy. Obowiązek ten dotyczy powrotu po:

• urlopie macierzyńskim,
• urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego,
• uzupełniającym urlopie macierzyńskim,
• urlopie rodzicielskim,
• urlopie ojcowskim,
• urlopie wychowawczym.

W pierwszej kolejności pracownik powinien zostać dopuszczony do pracy na stanowisku zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu. Pracodawca nie może dowolnie przenieść go na inne stanowisko tylko dlatego, że podczas nieobecności jego obowiązki wykonywała inna osoba.

🏭Czy pracodawca może zaproponować po urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim stanowisko równorzędne?

Tak, ale dopiero wtedy, gdy powrót na dotychczasowe stanowisko rzeczywiście nie jest możliwy, na przykład z powodu przeprowadzonej reorganizacji i likwidacji tego stanowiska. Nowe stanowisko powinno odpowiadać twojej pozycji zawodowej, mieć porównywalny poziom odpowiedzialności i nie prowadzić do degradacji służbowej.

Warunki zatrudnienia po powrocie nie mogą być mniej korzystne od warunków, które obowiązywałyby, gdybyś nie korzystał lub nie korzystała z urlopu. Dotyczy to w szczególności wynagrodzenia. Pracodawca powinien uwzględnić podwyżki, które objęłyby pracownika, gdyby w tym czasie wykonywał pracę. Może chodzić na przykład o:

• podwyżkę wynagrodzenia przyznaną wszystkim pracownikom albo całej grupie zawodowej,
• zmianę stawki przypisanej do określonego stanowiska,
• podwyższenie płacy wynikające ze zmiany przepisów albo zakładowych zasad wynagradzania,
• dodatek związany ze stażem pracy, jeżeli okres urlopu jest wliczany do stażu uprawniającego do tego dodatku.

💵Czy można wnioskować o wyrównanie wynagrodzenia po urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim?

Tak, jeżeli po powrocie pracownik otrzymuje niższe wynagrodzenie, niż otrzymywałby bez korzystania z urlopu, może domagać się wyrównania. W pierwszej kolejności warto wystąpić do pracodawcy na piśmie, wskazując składniki wynagrodzenia, które nie zostały prawidłowo uwzględnione. W razie sporu pracownik może zwrócić się do Państwowej Inspekcji Pracy albo dochodzić roszczeń przed sądem pracy.

Obowiązek dopuszczenia do pracy nie oznacza bezterminowej ochrony przed każdą późniejszą zmianą stanowiska lub rozwiązaniem umowy. Po prawidłowym przywróceniu pracownika pracodawca może podejmować decyzje kadrowe na ogólnych zasadach, jeżeli wynikają one z przyczyn rzeczywistych i zgodnych z prawem. Nie powinien jednak wykorzystywać reorganizacji albo wypowiedzenia zmieniającego do obejścia prawa pracownika do powrotu.

Świadczenie „Aktywnie w domu” przysługuje wam od pierwszego dnia miesiąca, w którym dziecko ukończy 12 miesięcy, do zakończenia przez nie 35. miesiąca życia.

💵Ile wynosi świadczenie „Aktywnie w domu”?

Świadczenie to wynosi 500 zł miesięcznie na dziecko. Kwota ta nie jest podwyższana, jeżeli dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności. Nie obowiązuje także kryterium dochodowe ani nie musisz wykazywać, kto opiekuje się dzieckiem w czasie, gdy pozostaje ono w domu.

🤔Czy świadczenie „Aktywnie w domu” zależy od zatrudnienia rodziców?

Nie. Z uwagi na fakt, że świadczenie „Aktywnie w domu” przysługuje w sytuacji, w której rodzice nie mogą wnioskować o „Aktywni rodzice w pracy” lub „Aktywnie w żłobku”, nie ma znaczenia, czy rodzice pracują, czy nie. Zdarzają się bowiem sytuacje, w których rodzice są aktywni zawodowo, ale nie spełniają w pełni kryteriów innych programów.

🙋‍♀️🙋‍♂️O świadczenie „Aktywnie w domu” możesz wystąpić, jeżeli jesteś:

• matką albo ojcem, z którym dziecko wspólnie mieszka i pozostaje na jego utrzymaniu,
• opiekunem faktycznym dziecka, czyli osobą sprawującą nad nim opiekę, która wystąpiła do sądu z wnioskiem o jego przysposobienie.

Wniosek możesz złożyć najwcześniej w miesiącu, w którym dziecko kończy 12 miesięcy. Prawo do świadczenia powstaje od miesiąca złożenia wniosku. ZUS nie przyzna go za wcześniejsze miesiące, dlatego warto pamiętać o terminie. Wniosek składa się wyłącznie elektronicznie:

• przez eZUS,
• w aplikacji mZUS,
• przez portal Emp@tia,
• za pośrednictwem bankowości elektronicznej, jeżeli twój bank udostępnia taką usługę.

Świadczenie jest przekazywane na rachunek bankowy wskazany we wniosku.

❓Czy można jednocześnie korzystać ze świadczeń „Aktywnie w domu”, „Aktywni rodzice w pracy” i „Aktywnie w żłobku”?

Nie. Na to samo dziecko za ten sam miesiąc może zostać przyznane tylko jedno świadczenie z programu Aktywny Rodzic. Możecie zmieniać wybraną formę wsparcia, jeżeli zmieni się wasza sytuacja, ale nie można równocześnie pobierać na jedno dziecko świadczenia „Aktywnie w domu”, „Aktywni rodzice w pracy” oraz „Aktywnie w żłobku”. 

Świadczenie nie wlicza się do dochodu.

🔗Więcej informacji znajdziecie na stronach:

>> Aktywny Rodzic – żłobek, praca czy dom
>> Aktywnie w domu – gdy dziecko zostaje z rodzicem

Świadczenie „Aktywni rodzice w pracy” jest przeznaczone dla aktywnych zawodowo rodziców i opiekunów dzieci w wieku od 12. do 35. miesiąca życia. Przysługuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym dziecko kończy 12 miesięcy, do ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dziecko kończy 36 miesięcy.

💵Ile wynosi świadczenie „Aktywni rodzice w pracy”?

Świadczenie wynosi:

• 1500 zł miesięcznie na dziecko,
• 1900 zł miesięcznie na dziecko posiadające orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej albo długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby oraz konieczności stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji dziecka (punkty 7 i 8 orzeczenia).

💰Czy świadczenie „Aktywni rodzice w pracy” zależy od dochodu?

Nie, prawo do świadczenia nie zależy od dochodu rodziny, ale musicie jako rodzice spełnić warunki dotyczące aktywności zawodowej. Do aktywności zawodowej zalicza się między innymi:

• zatrudnienie na podstawie umowy o pracę lub umowy zlecenia, 
• prowadzenie działalności gospodarczej, 
• podleganie ubezpieczeniu w KRUS,
• pozostawanie w stosunku służbowym. 

Za okres aktywności mogą zostać uznane również okresy pobierania zasiłków, w tym zasiłku macierzyńskiego, chorobowego lub opiekuńczego, jeżeli świadczenie nie jest pobierane już po ustaniu tytułu do ubezpieczenia.

🧮Podstawa wymiaru składek

Jeżeli wspólnie wychowujecie dziecko, wasza łączna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe musi wynosić co najmniej 100% minimalnego wynagrodzenia. Jednocześnie podstawa każdej z osób wychowujących dziecko nie może być niższa niż 50% minimalnego wynagrodzenia. W przypadku osoby prowadzącej działalność gospodarczą i korzystającej z określonych ulg składkowych indywidualny próg może wynosić 30% minimalnego wynagrodzenia.

Jeżeli samodzielnie wychowujesz dziecko, twoja podstawa wymiaru składek musi wynosić co najmniej 100% minimalnego wynagrodzenia.

❌Kiedy świadczenie nie przysługuje?

Świadczenie „Aktywni rodzice w pracy” nie przysługuje, jeżeli dziecko uczęszcza do żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola albo pozostaje pod opieką dziennego opiekuna. Przepisy nie wymagają natomiast, aby dzieckiem zajmowała się konkretna osoba. Opiekę może sprawować na przykład niania, babcia, dziadek albo inna wybrana przez was osoba.

Wniosek składa się do ZUS wyłącznie elektronicznie:

• przez eZUS,
• w aplikacji mZUS,
• przez portal Emp@tia,
• za pośrednictwem bankowości elektronicznej, jeżeli twój bank udostępnia taką usługę.

Prawo do świadczenia ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Świadczenie jest wypłacane rodzicowi lub opiekunowi na wskazany rachunek bankowy.

❓Czy można jednocześnie korzystać ze świadczeń „Aktywni rodzice w pracy”, „Aktywnie w domu” i „Aktywnie w żłobku”?

Nie. Na to samo dziecko za dany miesiąc może zostać wypłacone tylko jedno świadczenie z programu Aktywny Rodzic. Jeżeli zmieni się wasza sytuacja, możecie przejść na świadczenie „Aktywnie w domu” albo „Aktywnie w żłobku”, o ile spełnicie warunki jego przyznania.

☝O czym jeszcze warto wiedzieć?

Warto zwrócić uwagę, że jeśli w danym miesiącu świadczenie przestaje przysługiwać z uwagi na fakt, że przestaliście spełniać warunki związane z aktywnością zawodową, zostanie ono dodatkowo wypłacone za miesiąc kolejny. Taka sytuacja może mieć miejsce dwa razy w okresie prawa do świadczenia.

🔗Więcej informacji znajdziecie na stronach:

>> Aktywny Rodzic – żłobek, praca czy dom
>> Aktywni rodzice w pracy (babciowe)

Świadczenie „Aktywnie w żłobku” służy dofinansowaniu kosztów opieki nad dzieckiem uczęszczającym do:

• żłobka,
• klubu dziecięcego,
• dziennego opiekuna.

Placówka albo dzienny opiekun muszą być wpisani do właściwego rejestru lub wykazu. ZUS pozyskuje z niego informacje o okresie objęcia dziecka opieką oraz o wysokości miesięcznej opłaty.

💰Czy świadczenie „Aktywnie w żłobku” zależy od dochodu?

Nie, świadczenie przysługuje bez względu na dochód rodziny i aktywność zawodową rodziców. Nie określono minimalnego wieku dziecka, a więc można ubiegać się o nie od momentu, w którym dziecko zostanie objęte opieką. Świadczenie może przysługiwać do końca roku szkolnego, w którym dziecko kończy 3 lata. Jeżeli objęcie dziecka wychowaniem przedszkolnym jest niemożliwe albo utrudnione, wsparcie może być wypłacane do końca roku szkolnego, w którym dziecko kończy 4 lata.

💵Ile wynosi świadczenie „Aktywnie w żłobku”?

Świadczenie wynosi:

• do 1500 zł miesięcznie na dziecko,
• do 1900 zł miesięcznie na dziecko posiadające orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej albo długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby oraz konieczności stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji dziecka (punkty 7 i 8 orzeczenia).

Kwota świadczenia nie może przekroczyć opłaty, którą ponosisz za pobyt dziecka w placówce albo u dziennego opiekuna. Do tej opłaty nie wlicza się kosztów wyżywienia. Jeżeli opłata za pobyt wynosi na przykład 1000 zł miesięcznie, świadczenie również wyniesie maksymalnie 1000 zł. Świadczenie nie przysługuje, jeżeli miesięczna opłata za pobyt dziecka przekracza maksymalny koszt określony w przepisach, który obecnie wynosi 2200 zł.

👪Czy świadczenie „Aktywnie w żłobku” wypłacane jest rodzicom?

Nie, pieniądze nie są wypłacane rodzicom. ZUS przekazuje świadczenie bezpośrednio na rachunek placówki. Świadczenie pomniejsza zatem opłatę ponoszoną przez rodzica.

Wniosek możesz złożyć najwcześniej w dniu objęcia dziecka opieką. Jeżeli złożysz go w ciągu 2 miesięcy od tej daty, ZUS przyzna świadczenie od dnia rozpoczęcia opieki. Jeżeli przekroczysz ten termin, świadczenie będzie przysługiwało od miesiąca złożenia wniosku. Wniosek składa się wyłącznie elektronicznie:

• przez eZUS,
• w aplikacji mZUS,
• przez portal Emp@tia,
• za pośrednictwem bankowości elektronicznej, jeżeli twój bank udostępnia taką usługę.

❌Czy można jednocześnie korzystać ze świadczeń „Aktywnie w żłobku”, „Aktywni rodzice w pracy” i „Aktywnie w domu”?

Nie. Na to samo dziecko za ten sam miesiąc nie można jednocześnie otrzymywać świadczenia „Aktywnie w żłobku”, „Aktywnie w domu” ani „Aktywni rodzice w pracy”. Jeśli zmieni się jednak wasza sytuacja i dziecko zakończy żłobek przed ukończeniem 35. miesiąca życia, możecie zmienić program na inny.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronach:

>> Aktywny Rodzic – żłobek, praca czy dom
>> Aktywnie w żłobku – dofinansowanie opłaty

Dobry Start to jednorazowe świadczenie w wysokości 300 zł, które możecie otrzymać w związku z rozpoczęciem przez dziecko roku szkolnego. Świadczenie przysługuje raz w roku na każde uczące się dziecko. Dochód rodziny nie ma w tym przypadku znaczenia.

Na co można przeznaczyć świadczenie „na wyprawkę szkolną” Dobry Start?

Pieniądze możecie przeznaczyć między innymi na zakup podręczników, zeszytów, przyborów szkolnych, stroju na zajęcia wychowania fizycznego albo innych rzeczy potrzebnych uczniowi. Nie musicie przedstawiać rachunków ani rozliczać sposobu wykorzystania świadczenia.

✅Kiedy przysługuje świadczenie Dobry Start?

Dobry Start przysługuje na ucznia do ukończenia:

• 20. roku życia,
• 24. roku życia – jeżeli uczeń posiada odpowiednie orzeczenie o niepełnosprawności.

Świadczeniem objęci są uczniowie szkół podstawowych i ponadpodstawowych, w tym szkół branżowych, techników, liceów oraz szkół policealnych. Może ono przysługiwać także osobom uczącym się w szkołach dla dorosłych oraz dzieciom i młodzieży przebywającym w niektórych ośrodkach wychowawczych, socjoterapii albo szkolno-wychowawczych.

❌Kiedy nie przysługuje świadczenie Dobry Start?

Dobry Start nie przysługuje:

• na dziecko uczęszczające do żłobka lub przedszkola,
• z tytułu przygotowania przedszkolnego, czyli tak zwanej zerówki,
• studentom, nawet jeżeli nie ukończyli jeszcze 20 albo 24 lat.

🧑🏻‍🎓Jak złożyć wniosek o świadczenie „na wyprawkę szkolną” Dobry Start?

Wnioski przyjmuje ZUS od 1 lipca do 30 listopada każdego roku. Możecie złożyć je wyłącznie elektronicznie:

• przez eZUS,
• w aplikacji mZUS,
• przez portal Emp@tia,
• za pośrednictwem bankowości elektronicznej, jeżeli wasz bank udostępnia taką usługę.

Jeżeli złożycie kompletny wniosek w lipcu albo sierpniu, świadczenie powinno zostać wypłacone najpóźniej do 30 września. W przypadku wniosku złożonego później ZUS ma na jego rozpatrzenie i wypłatę do 2 miesięcy. Wniosek można złożyć do 30 listopada.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronach:

>> Dobry Start (300+) – na rok szkolny
>> Dobry Start – wniosek i terminy

Świadczenie wychowawcze w ramach programu Rodzina 800+ przysługuje na każde dziecko do ukończenia przez nie 18 lat. Dochody rodziny nie mają wpływu na prawo do tego świadczenia.

🧮Jak obliczane jest świadczenie 800+?

Świadczenie wynosi 800 zł miesięcznie na dziecko. W miesiącu, w którym urodziło się wam dziecko, oraz w miesiącu, w którym skończy ono 18 lat, kwota jest ustalana proporcjonalnie do liczby dni, za które przysługuje świadczenie.

🤔Czy 800+ otrzymuje się automatycznie?

Nie, prawo do 800+ nie powstaje automatycznie – aby je uzyskać, musicie złożyć wniosek do ZUS. Wnioski przyjmowane są wyłącznie elektronicznie – przez eZUS, aplikację mZUS, portal Emp@tia albo bankowość elektroniczną banku, jeśli udostępnia on taką możliwość. Jest to prosty i intuicyjny proces.

⏳Ile czasu macie na złożenie wniosku o 800+?

Na złożenie wniosku macie 3 miesiące od dnia urodzenia waszego dziecka. Jeżeli dotrzymacie terminu, ZUS przyzna świadczenie od dnia narodzin dziecka i wypłaci wyrównanie. Jeżeli wniosek złożycie później, świadczenie będzie przysługiwało dopiero od miesiąca złożenia wniosku.

📆Na jak długi czas ustala się świadczenie 800+?

Prawo do świadczenia ustala się na okres trwający od 1 czerwca danego roku do 31 maja następnego roku. Wniosek na nowy okres można składać od 1 lutego. 

👪Czy świadczenie 800+ otrzymuje mama, czy tata dziecka?

Świadczenie może otrzymywać mama albo tata, jeżeli dziecko wspólnie z nimi mieszka i pozostaje na ich utrzymaniu. Poza przypadkiem orzeczonej przez sąd opieki naprzemiennej świadczenie nie jest dzielone pomiędzy rodziców.

💰Czy za świadczenie 800+ trzeba zapłacić podatek?

Nie, świadczenie jest zwolnione od podatku dochodowego. ZUS wypłaca je wyłącznie bezgotówkowo na rachunek wskazany we wniosku.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronach:

>> Złóż wniosek o 800+
>> Świadczenie wychowawcze 800+ – zasady

Świadczenia rodzinne to grupa świadczeń finansowanych ze środków publicznych, których celem jest częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka albo wsparcie rodziny w szczególnej, trudnej sytuacji życiowej. 

💰Jakie świadczenia zalicza się do świadczeń rodzinnych?

Do świadczeń rodzinnych należą przede wszystkim:

• zasiłek rodzinny oraz dodatki do tego zasiłku,
• jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka, czyli becikowe,
• świadczenie rodzicielskie,
• świadczenia opiekuńcze, w tym zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne,
• jednorazowa zapomoga przyznawana przez gminę,
• świadczenia wypłacane w ramach gminnych programów wspierania rodzin.

💵Zasiłek rodzinny

Zasiłek rodzinny ma pomóc w pokrywaniu wydatków związanych z utrzymaniem dziecka. Prawo do niego zależy od dochodu rodziny. Kryterium wynosi:

• 674 zł miesięcznie w przeliczeniu na osobę w rodzinie,
• 764 zł miesięcznie w przeliczeniu na osobę, jeżeli członkiem rodziny jest dziecko posiadające orzeczenie o niepełnosprawności albo o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jeżeli dochód przekracza kryterium, nie zawsze oznacza to całkowitą utratę świadczeń. Może zostać zastosowana zasada „złotówka za złotówkę”, zgodnie z którą łączna kwota zasiłku rodzinnego i dodatków jest pomniejszana o kwotę przekroczenia kryterium dochodowego.

Miesięczna wysokość zasiłku rodzinnego zależy od wieku dziecka i wynosi:

• 95 zł – na dziecko do ukończenia 5. roku życia,
• 124 zł – na dziecko w wieku powyżej 5 lat do ukończenia 18. roku życia,
• 135 zł – na dziecko w wieku powyżej 18 lat do ukończenia 24. roku życia.

👪Dodatki do zasiłku rodzinnego

Jeżeli macie prawo do zasiłku rodzinnego, możecie ubiegać się również o odpowiednie dodatki, między innymi z tytułu:

• urodzenia dziecka,
• opieki nad dzieckiem podczas urlopu wychowawczego,
• samotnego wychowywania dziecka,
• wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej,
• kształcenia i rehabilitacji dziecka z niepełnosprawnością,
• rozpoczęcia roku szkolnego,
• nauki dziecka poza miejscem zamieszkania.

Dodatek nie jest samodzielnym świadczeniem. Co do zasady otrzymacie go tylko wtedy, gdy przysługuje wam zasiłek rodzinny i spełnicie dodatkowe warunki odnoszące się do konkretnej sytuacji.

♿Świadczenia opiekuńcze

Do świadczeń rodzinnych należą również świadczenia związane z niepełnosprawnością i koniecznością sprawowania opieki. W takich sytuacjach przysługują ci zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne. Każde z nich ma inne warunki przyznania. 

Samo posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności nie oznacza automatycznie prawa do wszystkich świadczeń opiekuńczych.

Wniosek o świadczenia rodzinne składacie w urzędzie gminy lub miasta, ośrodku pomocy społecznej albo centrum usług społecznych – zależnie od organizacji obowiązującej w miejscu waszego zamieszkania. Część wniosków można złożyć elektronicznie przez portal Emp@tia.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

>> Świadczenia rodzinne – przegląd

Karta Dużej Rodziny to system zniżek i dodatkowych uprawnień przeznaczony dla członków rodzin wielodzietnych (z co najmniej trojgiem dzieci). Możecie korzystać z ulg oferowanych przez instytucje publiczne oraz prywatnych partnerów programu między innymi w sklepach, aptekach, na stacjach paliw, w instytucjach kultury, w obiektach sportowych i miejscach wypoczynku.

💰Czy Karta Dużej Rodziny zależy od dochodu?

Nie, prawo do Karty Dużej Rodziny przysługuje niezależnie od dochodu rodziny. Kartę mogą otrzymać rodzice oraz małżonkowie rodziców, którzy mają albo mieli na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci. Oznacza to, że rodzic zachowuje prawo do Karty również wtedy, gdy dzieci są już dorosłe i nie pozostają na jego utrzymaniu. Jako mama lub tata otrzymujesz więc Kartę bezterminowo.

Dzieci mogą otrzymać Kartę:

• do ukończenia 18. roku życia,
• do ukończenia 25. roku życia – jeżeli uczą się w szkole albo w szkole wyższej,
• bez ograniczenia wieku – jeżeli posiadają orzeczenie o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.

Karta jest dostępna w formie elektronicznej w aplikacji mObywatel. Możecie również wnioskować o wydanie Karty tradycyjnej. Wniosek możecie złożyć:

• w urzędzie gminy lub miasta właściwym dla waszego miejsca zamieszkania,
• elektronicznie przez portal Emp@tia.

Wychowywanie dzieci może wpływać na sposób rozliczania podatku dochodowego. Przygotowaliśmy dla was wykaz ulg podatkowych, z których możecie skorzystać jako rodzice.

🙋‍♀️🙋‍♂️Ulga na dziecko

Ulga na dziecko, nazywana również ulgą prorodzinną, polega na odliczeniu określonej kwoty od podatku. Możecie skorzystać z niej, jeżeli uzyskujecie dochody opodatkowane według skali podatkowej i spełniacie warunki dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem.

Ulga przysługuje na:

• dzieci małoletnie,
• pełnoletnie dzieci otrzymujące zasiłek lub dodatek pielęgnacyjny albo rentę socjalną,
• uczące się dzieci do ukończenia 25. roku życia, jeżeli spełniają warunki dotyczące między innymi wysokości i rodzaju osiąganych dochodów.

Wysokość odliczenia wynosi za każdy miesiąc:

• 92,67 zł na pierwsze dziecko = 1112,04 zł rocznie,
• 92,67 zł na drugie dziecko = 1112,04 zł rocznie,
• 166,67 zł na trzecie dziecko = 2000,04 zł rocznie,
• 225 zł na czwarte i każde kolejne dziecko = 2700,00 zł rocznie.

💵Czy prawo do ulgi zależy od dochodów?

Jeżeli macie jedno dziecko, prawo do ulgi może zależeć od waszych dochodów. Limit wynosi 112 000 zł łącznie dla małżonków pozostających w małżeństwie przez cały rok oraz 112 000 zł dla osoby samotnie wychowującej dziecko. Dla osoby niepozostającej w małżeństwie i rozliczającej się oddzielnie względem partnera lub partnerki limit wynosi 56 000 zł. Ulga przysługuje łącznie obojgu rodzicom.

Jeżeli kwota podatku jest niższa niż przysługująca ulga, możecie ubiegać się o dodatkowy zwrot. Jego wysokość jest jednak ograniczona między innymi kwotą zapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

👱‍♂️👱‍♀️👩‍🦰👨‍🦰➕Ulga dla rodzin 4+

Jeżeli wychowujecie co najmniej czworo dzieci, możecie skorzystać ze zwolnienia z podatku określonych przychodów do kwoty 85 528 zł rocznie na każdego uprawnionego rodzica lub opiekuna.

Zwolnienie obejmuje między innymi przychody:

• z umowy o pracę,
• z określonych umów zlecenia,
• z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej według skali, podatkiem liniowym, ryczałtem albo w ramach IP Box,
• z zasiłku macierzyńskiego.

Każde z was korzysta z własnego limitu 85 528 zł, jeżeli oboje spełniacie warunki ulgi. W przypadku dochodów opodatkowanych według skali możecie dodatkowo korzystać z kwoty wolnej od podatku, zgodnie z ogólnymi zasadami.

Warunek wychowywania co najmniej czworga dzieci nie musi być spełniony przez cały rok. Jeżeli czwarte dziecko urodzi się nawet pod koniec roku, ulga może objąć przychody osiągnięte w całym tym roku.

💑💵Wspólne rozliczenie małżonków

Małżonkowie mogą złożyć wspólne zeznanie podatkowe, jeżeli spełniają warunki określone w ustawie, w szczególności dotyczące pozostawania w małżeństwie i istnienia wspólności majątkowej. Takie rozliczenie może być korzystne zwłaszcza wtedy, gdy dochody małżonków znacznie się różnią albo gdy jedno z nich nie osiąga dochodów.

🦸‍♀️💵🦸‍♂️Rozliczenie rodzica samotnie wychowującego dziecko

Jeżeli samotnie wychowujesz dziecko i spełniasz ustawowe warunki, możesz obliczyć podatek w podwójnej wysokości od połowy swoich dochodów. Samotne wychowywanie oznacza jednak faktyczne sprawowanie opieki bez udziału drugiego rodzica w procesie wychowania. Sam stan cywilny albo oddzielne zamieszkiwanie rodziców nie przesądzają jeszcze o prawie do tej preferencji.

Becikowe to jednorazowe wsparcie finansowe przysługująca w związku z urodzeniem się dziecka. Świadczenie wynosi 1000 zł na każde dziecko i jest wolne od podatku dochodowego.

❓Kto może otrzymać becikowe?

Becikowe może otrzymać matka albo ojciec dziecka, a także jego opiekun prawny lub opiekun faktyczny, który wystąpił do sądu z wnioskiem o przysposobienie dziecka.

💰Czy becikowe zależy od dochodu rodziny?

Tak, świadczenie becikowe jest uzależnione od sytuacji dochodowej rodziny. Dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę nie może przekraczać 1922 zł netto miesięcznie. Dochodu nie oblicza się wyłącznie na podstawie aktualnych zarobków rodziców. Stosuje się zasady przewidziane w ustawie o świadczeniach rodzinnych, obejmujące między innymi rok bazowy oraz utratę i uzyskanie dochodu.

🧾Jakie są warunki otrzymania becikowego?

Warunkiem otrzymania becikowego jest także pozostawanie matki pod opieką medyczną nie później niż od 10. tygodnia ciąży do dnia porodu. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie wystawione przez lekarza albo położną. Opieka medyczna powinna obejmować co najmniej jedno świadczenie zdrowotne w każdym trymestrze ciąży.

📝Kiedy trzeba złożyć wniosek o becikowe?

Wniosek należy złożyć w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka. Wniosek złożony po tym terminie pozostawia się bez rozpoznania. Wniosek należy złożyć w urzędzie gminy lub miasta, ośrodku pomocy społecznej albo centrum usług społecznych – zależnie od organizacji obowiązującej w miejscu zamieszkania. Można również złożyć wniosek elektronicznie przez portal Emp@tia.

Narodziny wcześniaka często wiążą się z dłuższą hospitalizacją na oddziale neonatologicznym lub oddziale intensywnej terapii noworodka. Jako rodzice pozostajecie przedstawicielami ustawowymi dziecka i macie prawo uczestniczyć w podejmowaniu decyzji dotyczących jego leczenia.

🤱👨‍🍼Obecność rodzica przy dziecku

Dziecko przebywające w szpitalu ma prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej sprawowanej przez rodzica albo inną bliską osobę wskazaną przez rodzica. Dotyczy to również wcześniaka leczonego na oddziale neonatologicznym.

Szpital nie może pobierać od ciebie opłaty za sam pobyt, nocowanie ani korzystanie z udostępnionego łóżka, leżanki, fotela, pościeli, prądu lub wody. Oddzielnie mogą być rozliczane posiłki dla rodzica albo korzystanie z płatnego parkingu. Opłata nie może być jednak ukrytą opłatą za możliwość pozostania lub nocowania przy dziecku.

Możliwość przebywania bezpośrednio przy dziecku może zostać czasowo ograniczona ze względów medycznych, sanitarnych albo z powodu zagrożenia epidemicznego. Ograniczenie nie powinno być wprowadzane automatycznie tylko dlatego, że dziecko przebywa w inkubatorze lub na oddziale intensywnej terapii. Personel powinien wyjaśnić wam jako rodzicom przyczynę ograniczenia i zasady kontaktu z dzieckiem.

ℹ️Informacje o stanie zdrowia i leczeniu

Jako rodzice macie prawo do przystępnej informacji m.in. o:

• stanie zdrowia dziecka,
• rozpoznaniu i wynikach badań,
• planowanych badaniach i metodach leczenia,
• rokowaniu i planowanym terminie wypisu,
• zaleceniach dotyczących opieki po opuszczeniu szpitala.

Informacji powinien udzielić lekarz w sposób zrozumiały dla rodziców. Możecie zadawać pytania, prosić o ponowne wyjaśnienie niezrozumiałych pojęć oraz zapisywać najważniejsze ustalenia. Rodzice mają również prawo dostępu do dokumentacji medycznej dziecka. Możecie otrzymać jej kopię, wydruk albo dokumentację w postaci elektronicznej. Pierwsza kopia dokumentacji udostępniana w żądanym zakresie jest bezpłatna.

🤝Zgoda na badania i leczenie

W przypadku dziecka, które nie ukończyło 16 lat, zgodę na badania, leczenie i zabiegi wyraża jego przedstawiciel ustawowy. Przy metodach diagnostycznych albo leczniczych stwarzających podwyższone ryzyko zgoda powinna zostać udzielona na piśmie. Jeżeli konieczna jest natychmiastowa pomoc, bez której życie lub zdrowie dziecka byłoby zagrożone, personel medyczny może podjąć niezbędne działania bez wcześniejszego uzyskania zgody rodzica.

Rodzice mają także prawo do poszanowania intymności i godności dziecka. Obecność osób, które nie są niezbędne do udzielenia świadczenia, wymaga zgody przedstawiciela ustawowego.

⏸️Przerwanie urlopu macierzyńskiego na czas hospitalizacji

Jeżeli dziecko wymaga opieki szpitalnej, mama, która wykorzystała po porodzie co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, może przerwać (zawiesić) korzystanie z urlopu. Pozostałą część urlopu wykorzystuje po wypisaniu dziecka ze szpitala.

W tym celu należy złożyć pracodawcy wniosek i dołączyć dokument potwierdzający pobyt dziecka w szpitalu. Mama może w tym czasie korzystać z urlopu wypoczynkowego, zwolnienia L4 na siebie (jeśli wymaga tego jej zdrowie), zasiłku opiekuńczego na dziecko, może też wrócić do pracy.

Uprawnienie do zawieszenia urlopu w żaden sposób nie koliduje z prawem do wykorzystania uzupełniającego urlopu macierzyńskiego. Na zawieszenie urlopu najlepiej zdecydować się, jeśli limit urlopu uzupełniającego został już wykorzystany.

⚠️Naruszenie praw

W razie problemów warto w pierwszej kolejności zwrócić się do lekarza kierującego oddziałem, dyrekcji szpitala albo pełnomocnika do spraw praw pacjenta. Możecie również skontaktować się z Rzecznikiem Praw Pacjenta.

Zaświadczenie wydawane na podstawie ustawy „Za życiem” potwierdza, że u waszego dziecka występuje ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalna choroba zagrażająca życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub podczas porodu.

👁‍🗨Jak powinno wyglądać zaświadczenie „Za życiem”?

Nie ma jednego urzędowego wzoru tego zaświadczenia. Dokument powinien jednak jednoznacznie potwierdzać występowanie ustawowych przesłanek, a nie wyłącznie wskazywać nazwę choroby lub rozpoznanie medyczne. 

👨‍⚕️Jakie choroby kwalifikują do uprawnień związanych z ustawą „Za życiem”?

Nie istnieje lista chorób, które kwalifikowałyby do wystawienia zaświadczenia. O wystawieniu zaświadczenia decyduje lekarz. Zaświadczenie może wystawić lekarz ubezpieczenia zdrowotnego, czyli lekarz udzielający świadczeń finansowanych przez NFZ, posiadający specjalizację II stopnia albo odpowiedni tytuł specjalisty w dziedzinie:

• położnictwa i ginekologii,
• perinatologii,
• neonatologii,
• neurologii dziecięcej,
• kardiologii dziecięcej,
• chirurgii dziecięcej.

Dla części świadczeń zdrowotnych przepisy przewidują szerszy katalog lekarzy uprawnionych do potwierdzenia sytuacji dziecka, obejmujący również lekarza POZ oraz lekarza specjalistę w dziedzinie pediatrii. Dlatego przy uzyskiwaniu dokumentu warto wskazać lekarzowi, do jakiego konkretnego świadczenia albo uprawnienia zaświadczenie będzie wykorzystywane.

Poniżej wypisaliśmy świadczenia i prawa, do których upoważnia was zaświadczenie „Za życiem”.

💵Jednorazowe świadczenie 4000 zł

Jest to jednorazowe świadczenie w wysokości 4000 zł. Nie jest ono uzależnione od dochodu rodziny.

Wniosek o otrzymanie takiego świadczenia należy złożyć w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka. Do wniosku trzeba dołączyć zaświadczenie potwierdzające stan zdrowia dziecka oraz zaświadczenie lekarza albo położnej potwierdzające, że matka pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10. tygodnia ciąży do porodu.

📆Dłuższy okres urlopu lub zasiłku rodzicielskiego

Przysługuje wam również dodatkowy wymiar urlopu rodzicielskiego – 24 tygodnie. Łączny z podstawowym wymiarem tego urlopu okres wynosi w tym przypadku:

• 65 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka,
• 67 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga lub większej liczby dzieci przy jednym porodzie.

O zasadach korzystania z tego urlopu przeczytacie w sekcji dotyczącej urlopu rodzicielskiego.

🏥Uprawnienia zdrowotne

Wasze dziecko, posiadające omawiane zaświadczenie do ukończenia 18 lat, może korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej oraz z usług farmaceutycznych w aptekach poza kolejnością. Uprawnienie to dotyczy świadczeń finansowanych z NFZ.

Przy umawianiu wizyty warto pamiętać, że jeżeli udzielenie świadczenia jest możliwe w dniu zgłoszenia, placówka powinna udzielić go tego dnia. Jeżeli nie jest to możliwe, powinna wyznaczyć termin poza listą oczekujących. W ambulatoryjnej opiece specjalistycznej termin nie powinien być późniejszy niż 7 dni roboczych od zgłoszenia.

Zaświadczenie umożliwia również korzystanie z wyrobów medycznych na szczególnych zasadach. O rodzaju oraz liczbie potrzebnych wyrobów decyduje osoba uprawniona do wystawienia zlecenia. Nie oznacza to jednak, że każdy wyrób będzie w całości bezpłatny, gdyż nadal obowiązują limity finansowania i zasady odpłatności.

🙋‍♂️Wsparcie asystenta rodziny

Możecie wystąpić do gminy o wsparcie asystenta rodziny. Asystent udziela informacji o dostępnej pomocy, wspiera w kontaktach z urzędami, placówkami medycznymi i innymi instytucjami.

Ważne, żebyście wiedzieli, że zaświadczenie „Za życiem” nie jest tym samym co orzeczenie o niepełnosprawności. Samo jego posiadanie nie daje automatycznie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zasiłku pielęgnacyjnego, karty parkingowej ani świadczenia wspierającego. 

Czasami droga do rodzicielstwa potrzebuje wsparcia medycznego i nie zawsze oznacza to wykorzystanie metod zapłodnienia pozaustrojowego (in vitro).

🔍Kogo może dotyczyć niepłodność?

Na początek ważne wyjaśnienie – niepłodność jest zjawiskiem częstym. Według WHO doświadcza jej w ciągu życia mniej więcej jedna na sześć osób w wieku rozrodczym. O niepłodności mówimy najczęściej wtedy, gdy pomimo regularnego współżycia bez antykoncepcji przez 12 miesięcy nie dochodzi do ciąży. 

❓Nie zawsze poznamy przyczyny

Przyczyna niepłodności może leżeć po stronie kobiety, mężczyzny lub obojga partnerów. Jednak nierzadko, pomimo pełnej diagnostyki, nie udaje się wskazać jednej konkretnej przyczyny. Pamiętajcie, że 12 miesięcy to definicja stosowana do rozpoznawania niepłodności, a nie zasada, że każda para musi odczekać 12 miesięcy, zanim zgłosi się na konsultacje. Po 35. roku życia diagnostykę kobiet zwykle rozpoczyna się po 6 miesiącach starań, a przy znanych czynnikach ryzyka – niezwłocznie.

❌Niepłodność wtórna

Niepłodność może być również wtórna. Oznacza to, że ciąża wystąpiła wcześniej – niezależnie od jej zakończenia (np. porodem zdrowego dziecka) – ale nie udaje się zajść w kolejną ciążę. To, że macie już dziecko, nie oznacza więc, że nie możecie doświadczać niepłodności.

👁‍🗨Diagnostyka niepłodności

W przypadku problemów z zajściem w ciąży warto zacząć od diagnostyki obojga partnerów. U kobiety lekarz może ocenić m.in. regularność owulacji, anatomię narządu rodnego w USG i – jeżeli jest taka potrzeba – drożność jajowodów. U mężczyzny jednym z podstawowych badań jest badanie nasienia. Zakres diagnostyki zawsze powinien być dopasowany do konkretnej sytuacji.

🧫Jak może wyglądać diagnostyka?

Nie istnieje jeden schemat, który każda para musi przejść od początku do końca. Leczenie wybiera się na podstawie przyczyny niepłodności, wieku partnerów, czasu starań, wyników badań, a także waszych preferencji.

Czasami wystarcza leczenie choroby, która utrudnia zajście w ciążę, np. zaburzeń hormonalnych w niedoczynności tarczycy. U części kobiet stosuje się leki pomagające uzyskać prawidłową owulację. W innych sytuacjach pomocne może być leczenie zabiegowe, np. polipów w jamie macicy, mięśniaków macicy czy przegrody macicy.

⚗️Inseminacja domaciczna

Kolejną możliwością leczenia niepłodności jest inseminacja domaciczna (intrauterine insemination – IUI). Przygotowane w laboratorium plemniki wprowadza się cienkim cewnikiem bezpośrednio do jamy macicy w czasie zbliżonym do owulacji. Inseminacja może być wykorzystywana m.in. w wybranych zaburzeniach owulacji, niektórych zaburzeniach parametrów nasienia lub niepłodności o niewyjaśnionej przyczynie. 

🧪In vitro

Zapłodnienie pozaustrojowe IVF, czyli tzw. „metoda in vitro”, polega na pobraniu komórek jajowych, zapłodnieniu ich w warunkach laboratoryjnych i przeniesieniu zarodka do macicy. W niektórych przypadkach stosuje się metodę ICSI (Intracytoplasmic Sperm Injection), podczas której pojedynczy plemnik jest wprowadzany przez embriologa bezpośrednio do komórki jajowej.

🧬Dawstwo komórek rozrodczych i zarodków

Rodzicielstwo z pomocą metod wspomaganego rozrodu może obejmować również dawstwo nasienia, komórek jajowych lub zarodka. To ostatnie bywa potocznie nazywane „adopcją prenatalną” lub „adopcją zarodka”. Warto jednak wiedzieć, że nie jest to adopcja w znaczeniu prawa rodzinnego. W ustawie funkcjonuje pojęcie dawstwa zarodka – zarodek powstały z komórek rozrodczych dawców jest przenoszony do macicy kobiety (biorczyni), która następnie przechodzi ciążę i rodzi dziecko. 

👶Decyzja o adopcji prenatalnej

Dla części par może być to droga do rodzicielstwa, jeśli nie mogą skorzystać z własnych komórek rozrodczych. Warto rozważyć tę opcję starannie, gdyż obejmuje ona decyzje zarówno medyczne, jak i emocjonalne. W takiej sytuacji dajcie sobie czas na szczerą rozmowę i pytania oraz, jeśli tego potrzebujecie, konsultację psychologiczną.

💰Dofinansowanie leczenia niepłodności w Polsce

W Polsce działa ogólnopolski program finansowania leczenia niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego (in vitro). Program trwa do 31 grudnia 2028 i obejmuje pary pozostające w związku małżeńskim lub we wspólnym pożyciu, spełniające kryteria medyczne programu. 

Obecnie program przewiduje m.in.:

• do 4 cykli z wykorzystaniem własnych komórek rozrodczych lub dawstwa nasienia; 
• do 2 cykli z wykorzystaniem komórek jajowych dawczyni; 
• do 6 cykli z wykorzystaniem zarodków pochodzących z dawstwa. 

Granice wieku wynoszą obecnie: do 42 lat dla kobiety przy wykorzystaniu własnych komórek jajowych lub dawstwa nasienia, do 45 lat przy dawstwie komórek jajowych albo zarodka oraz do 55 lat dla mężczyzny. Program obejmuje również zabezpieczenie płodności u części osób przed leczeniem onkologicznym lub w jego trakcie.

Co ważne, posiadanie już dziecka nie wyklucza udziału w programie, jeżeli obecnie występuje niepłodność i spełniacie pozostałe kryteria.

🔗Przydatne linki: 

>> Program in vitro – zasady i kto się kwalifikuje
>> Jak skorzystać z programu in vitro
>> Czym są bezpłodność i niepłodność

Świadczenie rodzicielskie, nazywane potocznie „kosiniakowym”, jest wsparciem finansowym dla osób, które opiekują się dzieckiem, ale nie mają prawa do zasiłku macierzyńskiego ani uposażenia za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu lub rodzicielskiemu. Świadczenie przysługuje niezależnie od dochodu rodziny.

💰Ile wynosi świadczenie rodzicielskie (kosiniakowe)?

Świadczenie rodzicielskie wynosi 1000 zł miesięcznie. Od tej kwoty nie jest pobierany podatek dochodowy ani składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Oznacza to, że osoba uprawniona otrzymuje pełne 1000 zł. Jeżeli świadczenie przysługuje tylko za część miesiąca, jego wysokość oblicza się proporcjonalnie do liczby dni, za które przysługuje. Kwotę za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.

☝Kiedy możesz uzyskać świadczenie „kosiniakowe”?

Ze świadczenia możecie skorzystać, jeśli po urodzeniu lub przyjęciu dziecka na wychowanie nie przysługuje wam zasiłek macierzyński.

Dotyczy to między innymi:

• osób bezrobotnych,
• studentek i studentów,
• osób uczących się,
• osób zatrudnionych na podstawie umowy o dzieło,
• osób pracujących na umowie zlecenia, które w dniu porodu nie były objęte ubezpieczeniem chorobowym,
• osób prowadzących działalność gospodarczą, które nie były objęte w dniu porodu ubezpieczeniem chorobowym,
• rolników, jeżeli nie przysługuje im odpowiednie świadczenie z tytułu macierzyństwa.

Samo wykonywanie pracy nie zawsze wyklucza możliwość otrzymywania świadczenia. „Kosiniakowe” nie przysługuje jednak wtedy, gdy podjęta praca uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem.

👨Kiedy świadczenie może otrzymać ojciec dziecka?

Ojciec dziecka może otrzymać świadczenie rodzicielskie, jeżeli:

• mama dziecka po wykorzystaniu co najmniej 14 tygodni świadczenia rodzicielskiego zrezygnuje z dalszego jego pobierania,
• mama po wykorzystaniu co najmniej 14 tygodni zasiłku macierzyńskiego lub odpowiedniego uposażenia zrezygnuje z dalszego pobierania tego świadczenia,
• mama dziecka umrze,
• mama porzuci dziecko.

📅⏳Jak długo przysługuje świadczenie rodzicielskie „kosiniakowe”?

Okres pobierania świadczenia zależy od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie albo przyjętych jednocześnie na wychowanie i wynosi:

• 52 tygodnie – w przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie jednego dziecka,
• 65 tygodni – w przypadku dwojga dzieci,
• 67 tygodni – w przypadku trojga dzieci,
• 69 tygodni– w przypadku czworga dzieci,
• 71 tygodni – w przypadku pięciorga lub większej liczby dzieci.

🏥⌛Przedłużenie świadczenia z powodu hospitalizacji dziecka

Okres pobierania świadczenia rodzicielskiego może zostać przedłużony, jeżeli nowo narodzone dziecko wymagało pobytu w szpitalu. Dodatkowy okres zależy od tygodnia ciąży, w którym dziecko się urodziło, jego masy urodzeniowej oraz długości hospitalizacji:

• Dziecko urodzone przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży lub z masą urodzeniową nie większą niż 1000 g: świadczenie może zostać przedłużone o tydzień za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu – do upływu 15. tygodnia po porodzie.
• Dziecko urodzone po ukończeniu 28., ale przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży, z masą urodzeniową powyżej 1000 g: świadczenie może zostać przedłużone o tydzień za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu – do upływu 8. tygodnia po porodzie.
• Dziecko urodzone po ukończeniu 37. tygodnia ciąży: przedłużenie jest możliwe, jeżeli dziecko przebywało w szpitalu przez co najmniej dwa kolejne dni, a pierwszy z tych dni przypadał między 5. a 28. dniem po porodzie. W takim przypadku świadczenie przedłuża się o tydzień za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu przypadający od 5. dnia do końca 8. tygodnia po porodzie.

🏥Poszczególne okresy hospitalizacji dziecka są sumowane, a niepełny tydzień pobytu w szpitalu zaokrągla się w górę do pełnego tygodnia.

Jeśli dziecko posiada zaświadczenie z ustawy „Za życiem”, wymiar świadczenia nie zwiększa się analogicznie do urlopu rodzicielskiego.

❓Co w przypadku zasiłku dla bezrobotnych?

Jeżeli urodziłaś dziecko podczas pobierania zasiłku dla bezrobotnych albo w okresie wskazanym w przepisach dotyczących przedłużenia prawa do tego zasiłku, wysokość świadczenia rodzicielskiego może zostać pomniejszona. W takiej sytuacji wypłacana jest ci różnica między kwotą świadczenia rodzicielskiego (czyli 1000 zł) a kwotą pobieranego zasiłku dla bezrobotnych pomniejszoną o zaliczkę na podatek dochodowy.

🏛️Gdzie złożyć wniosek o „kosiniakowe”?

Wniosek możesz złożyć:

• w urzędzie miasta lub gminy właściwym ze względu na miejsce zamieszkania,
• w ośrodku pomocy społecznej lub centrum usług społecznych, jeżeli jednostka ta realizuje świadczenia rodzinne,
• elektronicznie przez portal Emp@tia.

📅W jakim terminie trzeba złożyć wniosek o „kosiniakowe”?

Aby otrzymać świadczenie od dnia urodzenia dziecka, przysposobienia albo objęcia go opieką, wniosek musisz złożyć w ciągu 3 miesięcy od tego zdarzenia. Jeżeli złożysz wniosek po upływie tego terminu, świadczenie będzie co do zasady przysługiwało od miesiąca złożenia wniosku, o ile nie zakończył się jeszcze okres, na który może zostać przyznane.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

>>Świadczenie rodzicielskie (kosiniakowe)

Rodzicom dzieci posiadających orzeczenie o niepełnosprawności mogą przysługiwać dodatkowe uprawnienia pracownicze, zasiłkowe i finansowe. Zakres tych praw zależy jednak od wieku dziecka, treści orzeczenia oraz posiadania innych dokumentów, na przykład orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo zaświadczenia wydanego na podstawie ustawy „Za życiem”.

➕📅Dodatkowy urlop wychowawczy

Jeżeli twoje dziecko posiada orzeczenie o niepełnosprawności, możesz skorzystać z dodatkowego urlopu wychowawczego w wymiarze do 36 miesięcy. Urlop może być wykorzystany najpóźniej do ukończenia przez dziecko 18. roku życia.

Jest to odrębny wymiar urlopu, niezależny od podstawowego urlopu wychowawczego. Dodatkowe 36 miesięcy urlopu przysługuje łącznie obojgu rodzicom.

👶Zasiłek opiekuńczy na dziecko z niepełnosprawnością💵

Możesz otrzymać zasiłek opiekuńczy za czas osobistej opieki nad dzieckiem z niepełnosprawnością. W przypadku chorego dziecka z niepełnosprawnością, które ukończyło 14 lat, ale nie ukończyło 18 lat, zasiłek może przysługiwać maksymalnie przez 30 dni w roku kalendarzowym. Zasiłek w limicie 30 dni może również przysługiwać na dziecko zdrowe zgodnie z przesłankami ustawowymi.

Limit 30 dni przysługuje łącznie obojgu rodzicom, niezależnie od liczby dzieci z niepełnosprawnościami. Nie jest to dodatkowe 30 dni doliczane do ogólnego limitu 60 dni zasiłku opiekuńczego. Wykorzystane okresy opieki trzeba rozliczać w ramach ustawowych limitów obowiązujących całą rodzinę.

🩹Świadczenie pielęgnacyjne💵

Jeśli dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności, możesz otrzymać świadczenie pielęgnacyjne. Świadczenie przysługuje w związku z opieką nad osobą z niepełnosprawnością do ukończenia przez nią 18 lat.

W przypadku dziecka do 16 lat orzeczenie powinno zawierać łącznie wskazania dotyczące:

• konieczności stałej albo długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby (pkt 7 ON),
• konieczności stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8 ON).

Po ukończeniu przez dziecko 16 lat podstawą do uzyskania świadczenia może być orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Warto wiedzieć, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest uzależnione od dochodu rodziny. Możesz łączyć je z zatrudnieniem, prowadzeniem działalności gospodarczej, pracą w gospodarstwie rolnym albo uzyskiwaniem innych dochodów. Nie musisz rezygnować z pracy, aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne. Obecnie wynosi ono 3386 zł miesięcznie.

💵Zasiłek pielęgnacyjny

Na dziecko z niepełnosprawnością możesz uzyskać również zasiłek pielęgnacyjny. Świadczenie to wynosi 215,84 zł miesięcznie i nie jest uzależnione od dochodu rodziny.

Zasiłek przysługuje:
– dziecku z orzeczeniem o niepełnosprawności do ukończenia 16 lat,
– osobie powyżej 16 lat posiadającej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności,
– osobie powyżej 16 lat z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 lat.

🧾Orzeczenie o niepełnosprawności a zaświadczenie „Za życiem”

Orzeczenie o niepełnosprawności nie jest tym samym dokumentem co zaświadczenie wydane na podstawie ustawy „Za życiem”. Samo orzeczenie o niepełnosprawności nie daje prawa do wydłużonego urlopu rodzicielskiego w wymiarze 65 albo 67 tygodni. To uprawnienie przysługuje w związku z posiadaniem przez dziecko odrębnego zaświadczenia, potwierdzającego ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub podczas porodu.

📝Ulga rehabilitacyjna

Jeśli masz na utrzymaniu dziecko z niepełnosprawnością i ponosisz wydatki związane z jego rehabilitacją albo ułatwieniem wykonywania czynności życiowych, możesz skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej w rozliczeniu PIT. Ulga nie polega na zwrocie wszystkich poniesionych kosztów. W praktyce ulga zmniejsza podstawę opodatkowania.

Podstawą skorzystania z ulgi może być:
– orzeczenie o niepełnosprawności dziecka, które nie ukończyło 16 lat,
– orzeczenie o lekkim, umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności – po ukończeniu 16 lat.

Co do zasady dokument potwierdzający niepełnosprawność powinien obejmować okres, w którym poniesiono wydatek. Można odliczyć również wydatki poniesione przed wydaniem orzeczenia, jeżeli z jego treści wynika, że niepełnosprawność istniała już w tym okresie.

💵Wydatki nielimitowane ♾ do uwzględnienia w uldze

W przypadku wydatków nielimitowanych można odliczyć faktycznie poniesioną kwotę, w części, która nie została zwrócona ani dofinansowana. Do tej grupy należą między innymi wydatki na:

• adaptację i wyposażenie mieszkania albo domu stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności dziecka,
• przystosowanie pojazdu mechanicznego do potrzeb dziecka,
• zakup, naprawę albo najem określonych wyrobów medycznych oraz wyposażenia umożliwiającego ich używanie,
• zakup, naprawę albo najem indywidualnego sprzętu, urządzeń i narzędzi niezbędnych w rehabilitacji lub ułatwiających wykonywanie czynności życiowych,
• zakup wydawnictw i materiałów szkoleniowych odpowiadających potrzebom wynikającym z niepełnosprawności,
• odpłatność za pobyt dziecka na turnusie rehabilitacyjnym,
• odpłatność za pobyt w zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, zakładzie opiekuńczo-leczniczym albo pielęgnacyjno-opiekuńczym,
• pobyt opiekuna z dzieckiem z niepełnosprawnością do ukończenia przez nie 16 lat na turnusie rehabilitacyjnym albo w określonej placówce leczniczej,
• zabiegi rehabilitacyjne i leczniczo-rehabilitacyjne, również wykonywane prywatnie,
• kolonie i obozy dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami, które nie ukończyły 25 lat,
• określone odpłatne przejazdy i przewozy związane z rehabilitacją, turnusem albo pobytem w placówce leczniczej.

🧐Czy każdy przedmiot pomocny dziecku można odliczyć w ramach tej ulgi?

Nie, nie każdy. Sprzęt powinien mieć indywidualny charakter, odpowiadać potrzebom wynikającym z konkretnej niepełnosprawności oraz służyć rehabilitacji albo ułatwieniu czynności życiowych. Ustawa wyłącza z odliczeń zwykły sprzęt gospodarstwa domowego.

Katalog wydatków objętych ulgą jest zamknięty. Nie możesz zatem odliczyć dowolnego kosztu tylko dlatego, że został poniesiony w związku z chorobą albo niepełnosprawnością dziecka.

💊Leki, które można odliczyć

Można odliczyć wydatki na leki, jeżeli lekarz specjalista stwierdzi, że dziecko powinno stosować je stale albo czasowo. Odliczeniu podlega nadwyżka ponad 100 zł poniesiona w danym miesiącu. Każdy miesiąc rozlicza się osobno.

Niewykorzystanej części wydatku z jednego miesiąca nie można przenieść na inny miesiąc. Należy również zachować dokumenty potwierdzające zakup leków oraz możliwość wykazania, że ich stosowanie zostało zalecone przez lekarza specjalistę.

🚗Samochód osobowy

Rodzic może odliczyć wydatki związane z używaniem samochodu osobowego, jeżeli samochód stanowi jego własność albo współwłasność, a dziecko z niepełnosprawnością pozostaje na jego utrzymaniu. Maksymalna kwota odliczenia wynosi 2280 zł w roku podatkowym. Jest to górny limit, a nie kwota przysługująca automatycznie każdemu rodzicowi. W ramach tego limitu mogą mieścić się między innymi wydatki na:

• paliwo,
• ubezpieczenie,
• naprawy i remont samochodu,
• wymianę opon,
• inne koszty eksploatacyjne związane z używaniem pojazdu.

🩹Pieluchomajtki i inne wyroby chłonne

Wydatki na pieluchomajtki, pieluchy anatomiczne, chłonne majtki, podkłady i wkłady anatomiczne można odliczyć do wysokości 2280 zł w roku podatkowym. W tym przypadku należy posiadać dokumenty potwierdzające faktycznie poniesione wydatki. Jeżeli rodzic wydał mniej niż 2280 zł, odlicza wyłącznie rzeczywiście zapłaconą kwotę. Jeżeli wydatki były wyższe, odliczenie nie może przekroczyć limitu.

💵Dofinansowanie albo zwrot wydatków

Nie można odliczyć wydatku w części, w której został:

• sfinansowany albo dofinansowany przez PFRON,
• pokryty przez NFZ,
• sfinansowany ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, zakładowego funduszu aktywności albo zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,
• zwrócony rodzicowi w jakiejkolwiek innej formie.

Jeżeli wydatek został dofinansowany tylko częściowo, można odliczyć różnicę między pełnym kosztem a otrzymanym dofinansowaniem.

🔗Więcej informacji znajdziesz na stronie:

>> Wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami

Perspektywa pojawienia się w rodzinie kolejnego dziecka może wzbudzić w was wiele emocji – radość, nadzieję, ekscytację, ale też wątpliwości lub poczucie winy. Przyjrzyjmy się obawom, które zwykle towarzyszą narodzinom kolejnego dziecka oraz możliwym korzyściom płynącym z powiększenia rodziny.

👫👭👬Czy dzieci się dogadają?

Wielu rodziców obawia się o relacje między dziećmi. To zrozumiałe, bo każda zmiana w rodzinie wpływa na wszystkich jej członków. Przed wami mogą pojawić się trudności i wyzwania, ale to nie musi oznaczać, że robicie coś nie tak. Warto już na etapie ciąży budować w starszym rodzeństwie pozytywne nastawienie do młodszego. Można zachęcać do budowania więzi prenatalnej z młodszym bratem/ siostrą – przez mówienie do brzucha, śpiewanie kołysanek, przytulasy i całusy, czy też pokazywanie zdjęć z USG. Konflikty między rodzeństwem będą się pojawiać, ale przy odpowiednim wsparciu z miesiąca na miesiąc pozytywnych interakcji będzie coraz więcej.

💕Czy moja więź z dzieckiem nie ucierpi?

Choć z pewnością nie będziesz w stanie spędzać ze starszym dzieckiem tyle czasu, co wcześniej, to nie musi oznaczać, że Wasza relacja będzie gorsza. Warto dbać szczególnie o czas 1 na 1 starszaka z każdym z rodziców (wtedy drugie z Was niech przejmie opiekę nad młodszym). Choćby kilkanaście minut każdego dnia i jakiś jeden dłuższy slot czasu w tygodniu (np. przedpołudnie w weekend). Dobrze jest się wtedy wsłuchać w potrzeby dziecka – na co ono ma ochotę (czytanie, rower, plac zabaw, planszówka)? – niech ten czas będzie możliwie dopasowany do jego potrzeb. 

💞Czy będę umiał(a) kochać każde dziecko tak samo?

Twoje dzieci będą różne i Ty możesz być dziś innym rodzicem niż był_ś kilka lat temu. Zrozumiałe jest więc, że Twoje relacje z każdym z dzieci mogą być inne. „Inne” nie oznacza gorsze. I choć może być tak, że z którymś z dzieci jest nam łatwiej budować tę relację, czy spędzać czas (bo np. ma podobny temperament i preferencje do naszego), to ważne jest to, żeby uważnie się temu przyglądać i dbać o czas z każdym z dzieci. Istotne jest, aby unikać wyraźnego faworyzowania, nierównego traktowania oraz porównywania dzieci.

🤩Starsze rodzeństwo to motywacja i inspiracja

Badania psychologiczne nie dają 100% potwierdzenia, że starsze rodzeństwo to w każdym przypadku gwarancja lepszego rozwoju i „ciągnięcia” rozwoju młodszego dziecka. Jest wiele czynników, które mogą wpływać na tę kwestię. Niemniej, brat lub siostra mogą stanowić dla młodszego rodzeństwa świetną inspirację. Ich funkcjonowanie jest bowiem bardziej podobne do funkcjonowania młodszego dziecka niż działania rodziców. W efekcie, łatwiej jest „podchwycić” jakieś aktywności od brata lub siostry, którzy są po prostu bliżsi i łatwiej ich naśladować (w zabawie, jedzeniu, ubieraniu się itp.). No i mało co tak motywuje, jak chęć dołączenia do starszego rodzeństwa w jego zabawach i działaniach.

🧘‍♀️Młodsze rodzeństwo to lekcja cierpliwości i uważności na innych

Uwzględnianie potrzeb, możliwości i ograniczeń młodszego brata lub siostry to niemałe wyzwanie. I choć nie jest to zawsze proste i może wymagać wiele cierpliwości i wsparcia ze strony rodziców, to jest to świetna lekcja i okazja do rozwoju ważnych kompetencji emocjonalnych i społecznych. Bo czyż nie chcemy, aby nasze dziecko było troskliwe, wrażliwe na słabszych, gotowe do pomagania innym i gotowe do dzielenia się? W relacji z młodszym rodzeństwem będzie miało mnóstwo okazji do ćwiczenia tych ważnych umiejętności. Ale także do poczucia się kompetentnym w tłumaczeniu czegoś, wzorem do naśladowania oraz kimś, kto może wesprzeć rodzica. To są ważne doświadczenia, które mogą budować poczucie pewności siebie.

🎈🤠🙌Brat/siostra to towarzystwo do zabawy

Potrzeba kontaktu z innymi jest naturalna dla każdego człowieka, także dla dziecka. Brat lub siostra mogą być świetnymi towarzyszami zabawy, którzy zajmą czas i dadzą nam chwilę na odpoczynek, wypicie ciepłej kawy lub przygotowanie obiadu w spokoju. Oczywiście, dużo tu zależy od różnicy wieku i preferencji dzieci, a nasze wsparcie w ustaleniu zasad i zadbaniu o bezpieczeństwo mogą być potrzebne. Niemniej, wspierając dobre relacje między naszymi dziećmi możemy pomóc… także sobie samym.

Jeśli planujecie powrót do pracy lub z innych powodów szukacie opieki dla małego dziecka, macie kilka możliwości. Możecie wybrać żłobek, klub dziecięcy, dziennego opiekuna albo nianię. 

🤔Czy żłobek to przedszkole dla młodszych dzieci?

Nie, żłobek ani klub dziecięcy nie są „przedszkolem dla młodszych dzieci”. Opieka nad dziećmi do lat 3 tworzy odrębny system. Jej zadaniem jest nie tylko zapewnienie dziecku bezpieczeństwa i opieki, ale także wspieranie jego rozwoju, relacji z innymi, zabawy i poznawania świata.

🧐Jakie formy opieki dla dzieci do lat 3 możecie wybrać?

Macie do wyboru:

1. żłobek,
2. klub dziecięcy,
3. dziennego opiekuna,
4. nianię.

1. Żłobek to najbardziej rozpowszechniona forma opieki. Dzieci przebywają w grupach, a opiekę nad nimi sprawuje zespół opiekunek i opiekunów. Żłobki mogą być duże lub małe, publiczne albo niepubliczne.
2. Klub dziecięcy działa podobnie do żłobka, ale jest przeznaczony dla mniejszej liczby dzieci i z założenia ma bardziej kameralny charakter. Przyjmuje dzieci od ukończenia 1. roku życia. 
3. Dzienny opiekun sprawuje opiekę nad niewielką grupą dzieci – maksymalnie ośmiorgiem. Może pracować w lokalu udostępnionym przez gminę lub inny podmiot albo prowadzić działalność we własnym zakresie. Ta forma opieki nad dzieckiem może być dobrym rozwiązaniem, jeśli zależy wam na małej grupie i bardziej domowych warunkach.
4. Niania opiekuje się indywidualnie dzieckiem lub dziećmi, najczęściej w domu rodziny. Rodzice mogą zawrzeć z nią specjalną umowę – tzw. umowę uaktywniającą.

🏫Żłobek publiczny czy niepubliczny – co to oznacza?

Żłobek lub klub dziecięcy może być prowadzony przez gminę, ale także przez osobę prywatną, firmę, fundację czy stowarzyszenie. Dlatego określenia „publiczny” i „niepubliczny” mówią przede wszystkim o tym, kto prowadzi placówkę, a nie o samej formie opieki.

Wybór żłobka publicznego lub niepublicznego może mieć znaczenie m.in. dla sposobu rekrutacji, wysokości opłat albo godzin otwarcia. W placówkach samorządowych – czyli publicznych – zasady rekrutacji i opłat ustala najczęściej gmina. Placówki niepubliczne ustalają je samodzielnie.

Niezależnie od tego, kto prowadzi żłobek czy klub dziecięcy, musi on spełniać wymagania określone dla tej formy opieki.

🕵️‍♀️Jak sprawdzić, czy placówka działa legalnie?

Przed zapisaniem dziecka sprawdźcie, czy wybrany żłobek lub klub dziecięcy znajduje się w Rejestrze Żłobków i Klubów Dziecięcych, a dzienny opiekun – w wykazie dziennych opiekunów. Dotyczy to zarówno publicznych, jak i niepublicznych placówek.

Wpis oznacza, że dana instytucja lub opiekun działa w ramach systemu opieki nad dziećmi do lat 3 i podlega określonym wymaganiom oraz nadzorowi.

Jeśli nie możecie znaleźć wybranej placówki w rejestrze, zapytajcie osobę prowadzącą o jej status albo skontaktujcie się z urzędem gminy lub miasta.

👶Czego możecie oczekiwać od opieki nad dzieckiem do lat 3?

Opieka nad małym dzieckiem nie ogranicza się do nakarmienia go, przewinięcia i zapewnienia bezpieczeństwa. Wszystkie placówki dla dzieci do 3. roku życia mają obowiązek stosować standardy dotyczące opieki i edukacji. Obejmują one m.in. sposób pracy z dziećmi, troskę o ich bezpieczeństwo, warunki rozwoju, rozkład dnia, organizację pracy personelu oraz współpracę z rodzicami. 

Ponadto we wszystkich placówkach relacje personelu z dziećmi muszą opierać się na szacunku, uważności na potrzeby i emocje dziecka, a opiekunowie mają zapewniać dzieciom możliwość odpoczynku, swobodnej zabawy oraz regularnego przebywania na świeżym powietrzu. 

Dlatego, wybierając placówkę, warto pytać nie tylko o wyposażenie sali czy dodatkowe zajęcia, ale przede wszystkim o codzienne życie dzieci – jak wygląda adaptacja, w jaki sposób opiekunki reagują na płacz, jak przebiegają posiłki i drzemki, ile czasu dzieci spędzają na swobodnej zabawie i na zewnątrz oraz w jaki sposób placówka kontaktuje się z rodzicami.

🦸‍♀️Kto może opiekować się waszym dzieckiem?

Osoby pracujące jako opiekunki i opiekunowie w żłobkach i klubach dziecięcych oraz dzienni opiekunowie muszą spełniać określone wymagania dotyczące kwalifikacji lub przygotowania do pracy z małymi dziećmi.

Przepisy określają również, ile dzieci może pozostawać pod opieką jednej osoby. W polskich placówkach 1 osoba dorosła powinna zajmować się maksymalnie 8 dzieci w wieku od 1 do 3 lat. A jeśli w grupie jest dziecko w wieku poniżej 1. roku życia lub dziecko o specjalnych potrzebach, to jeden opiekun zajmuje się maksymalnie grupą 5 dzieci. 

Aby uzyskać więcej informacji, możecie zapytać w placówce o kwalifikacje personelu oraz o to, ile dzieci przypada na jedną opiekunkę w grupie waszego dziecka. 

💵Ile kosztuje opieka nad małym dzieckiem?

Koszty są zróżnicowane i zależą od rodzaju placówki,  miejsca zamieszkania oraz podmiotu, który ją prowadzi. Opłata może obejmować pobyt dziecka (czesne), a osobno płatne jest wyżywienie. Obecnie, po wprowadzeniu programu „Aktywnie w żłobku”, istnieje możliwość znacznego obniżenia kosztów pobytu dziecka w placówce, nawet jeśli jest to placówka prywatna.

Rodzice mogą korzystać z tego świadczenia. Składają wniosek do ZUS, który przelewa odpowiednią kwotę bezpośrednio na konto placówki. Wysokość świadczeń i zasady ich przyznawania mogą się zmieniać, dlatego przed zapisaniem dziecka warto sprawdzić aktualne informacje – dobrym źródłem informacji będzie osoba prowadząca placówkę. 

🚀Od czego zacząć?

Jeśli dopiero zaczynacie szukać opieki dla dziecka, najpierw sprawdźcie, jakie możliwości są dostępne w waszej okolicy. Nie wszędzie funkcjonują wszystkie formy opieki, a liczba miejsc i zasady rekrutacji mogą się różnić.

Następnie wybierzcie kilka miejsc i dowiedzcie się:

• czy placówki są wpisane do rejestru lub wykazu,
• jakie są ich godziny opieki oraz obowiązujące opłaty,
• jak wygląda adaptacja dziecka w żłobku,
• ile dzieci jest w grupie i ile osób się nimi opiekuje,
• jak placówka podchodzi do potrzeb, emocji, snu, jedzenia i zabawy dzieci,
• w jaki sposób współpracuje się z rodzicami.

Nie musicie znać całego systemu, żeby wybrać dobre miejsce. Najważniejsze jest, aby wiedzieć, jakie macie możliwości, gdzie je sprawdzić i o co zapytać przed podjęciem decyzji.

Zastanawiacie się nad zapisaniem dziecka do żłobka, klubu dziecięcego lub pod opiekę dziennego opiekuna? Być może docierają do was głosy, że małe dziecko powinno być przede wszystkim w domu – z mamą, tatą, babcią albo inną bliską osobą – a placówka nie odpowie na jego potrzeby. W tej sytuacji możecie wahać się, czy opieka poza domem w ogóle będzie dla dziecka dobrym rozwiązaniem.

Nie ma jednej odpowiedzi właściwej dla wszystkich dzieci i rodzin. Opieka w domu może być dobrym rozwiązaniem, ale dobrze zorganizowana opieka w żłobku, klubie dziecięcym czy u dziennego opiekuna również może nim być. Warto więc przyjrzeć się temu, co dane miejsce może zaoferować waszemu dziecku.

🤩Nowe doświadczenia i więcej świata do odkrywania

Małe dzieci uczą się przede wszystkim poprzez działanie: obserwują, dotykają, próbują, powtarzają i eksperymentują. W placówce dziecko spotyka środowisko inne niż domowe: nowe przestrzenie, przedmioty i materiały, nowe zabawy i sytuacje. Otaczają je też inni ludzie, którzy robią pewne rzeczy trochę inaczej niż mama, tata czy dziadkowie.

Nie oznacza to, że im więcej zajęć i atrakcji oferuje żłobek, tym lepiej. Małe dziecko nie potrzebuje nieustannej stymulacji. Potrzebuje przede wszystkim bezpiecznego i ciekawego otoczenia, które może poznawać we własnym tempie.

🙆‍♀️🙇‍♂️🤹‍♀️Pierwsze doświadczenia w grupie

W żłobku dziecko stopniowo odkrywa również, że świat społeczny jest większy niż jego rodzina. Uczy się, że inni dorośli niż mama, tata lub babcia mogą być oparciem, mogą pocieszyć, mogą opowiedzieć bajkę, mogą zaproponować dobrą zabawę. 

Małe dzieci obserwują się nawzajem, naśladują, interesują się tym, co robi ktoś obok, próbują nawiązywać kontakt. Z czasem pojawiają się pierwsze wspólne aktywności, ale także sytuacje trudniejsze: ktoś chce tę samą zabawkę, ktoś podchodzi za blisko, trzeba poczekać albo poradzić sobie z odmową. Dziecko nie powinno być pozostawione samo z tymi sytuacjami. Rolą opiekunki jest towarzyszyć mu, pomagać rozumieć emocje i potrzeby oraz wspierać pierwsze kontakty z innymi dziećmi.

💞Czy więź z opiekunką osłabi więź z rodzicami?

To jedna z obaw, które czasami mogą pojawić się przed rozpoczęciem opieki. Warto pamiętać, że dziecko może tworzyć bliskie i bezpieczne relacje z więcej niż jedną osobą. Opiekunka może stać się kolejnym dorosłym, który budzi zaufanie, rozpoznaje jego potrzeby, potrafi pocieszyć i daje poczucie bezpieczeństwa. Nie chodzi więc o zastąpienie rodzica, ale o poszerzenie kręgu osób, przy których dziecko może czuć się bezpiecznie.

Dlatego, wybierając placówkę, warto pytać nie tylko o wyposażenie sali, jadłospis czy dodatkowe zajęcia, ale przede wszystkim o codzienne życie dzieci – jak wygląda adaptacja, w jaki sposób opiekunki reagują na płacz, jak przebiegają posiłki i drzemki, ile czasu dzieci spędzają na swobodnej zabawie.

🙌Nowe sytuacje, nowe umiejętności

W placówce wiele rzeczy wygląda inaczej niż w domu. Odmiennie może przebiegać posiłek, zasypianie czy zabawa. Trzeba także dzielić uwagę dorosłego z innymi dziećmi. Sam ten fakt nie przesądza na korzyść żłobka, bo nie chodzi o to, że wyzwania i trudności same w sobie „hartują” dziecko. Najważniejsze jest to, że małe dziecko potrzebuje dorosłego, który pomoże mu poradzić sobie z wyzwaniami. Jeśli takie wsparcie się pojawia, dziecko stopniowo zdobywa nowe doświadczenia – mogę zatęsknić za mamą i zostać pocieszony, mogę się zezłościć i odzyskać spokój, mogę znaleźć się w nieznanej sytuacji, a po pewnym czasie poczuć się w niej dobrze. W ten sposób dziecko coraz lepiej poznaje siebie, innych ludzi i własne możliwości.

⏱Co żłobek może zmienić w waszym życiu?

Rozpoczęcie opieki nad dzieckiem poza domem zmienia również codzienność rodziców. Możecie wrócić do pracy lub nauki, zająć się innymi ważnymi sprawami, spotkać się z przyjaciółmi albo po prostu mieć trochę czasu dla siebie. Dla każdego rodzica ta przestrzeń oznacza coś innego. Nie musicie także „usprawiedliwiać” czasu bez dziecka wyłącznie pracą czy obowiązkami. Odpoczynek, własne zainteresowania i relacje z innymi ludźmi również są ważnymi częściami życia.

Powrót do pracy może dodatkowo oznaczać większą stabilność finansową rodziny, możliwość dalszego rozwoju zawodowego, kontakt z innymi dorosłymi oraz poczucie, że poza rolą mamy czy taty nadal realizujecie także inne ważne dla siebie role.

👀Zobaczyć swoje dziecko z innej strony

Opiekunka poznaje wasze dziecko w sytuacjach, których nie macie okazji obserwować w domu – w grupie innych dzieci, podczas wspólnych posiłków, zabawy czy odpoczynku. Może dostrzec jego zainteresowania, mocne strony albo sposoby radzenia sobie w nieznanych okolicznościach. Rozmowy z opiekunką mogą więc pokazać wam wasze dziecko z nieco innej perspektywy.

Żłobek może również poszerzyć wasz krąg znajomych. Spotykacie innych rodziców będących na podobnym etapie życia – czasem z krótkich rozmów przy odbieraniu dzieci powstają bliższe znajomości, spotkania na placu zabaw czy wzajemna pomoc.

🏫Najważniejsze pytanie to nie „czy żłobek?”, ale „jaki żłobek?”

Sam fakt uczęszczania do żłobka nie gwarantuje dziecku korzyści rozwojowych. Bardzo dużo zależy od jakości opieki, którą otrzyma. Odpowiednie miejsce pomoże waszemu dziecku się rozwinąć, dlatego przed podjęciem decyzji zobaczcie wybrany żłobek i porozmawiajcie z jego personelem. Zwróćcie uwagę na to, jak opiekunki odnoszą się do dzieci, czy reagują na ich potrzeby i emocje, czy mają możliwość swobodnej zabawy i odpoczynku oraz czy ich indywidualny rytm działania jest respektowany. Zapytajcie, jak przebiega adaptacja i w jaki sposób placówka współpracuje z rodzicami.

Możecie też zastanowić się nad potrzebami całej waszej rodziny. Czy potrzebujecie opieki przez cały dzień, czy tylko przez kilka godzin? Jak wasze dziecko reaguje na nowe miejsca i osoby? Jakie rozwiązanie pozwoli wam pogodzić opiekę nad dzieckiem z pracą, odpoczynkiem i innymi ważnymi obszarami życia?

Nie musicie wybierać między „dobrem dziecka” a potrzebami rodziców. Szukacie rozwiązania, które będzie dobre zarówno dla waszego dziecka, jak i dla całej waszej rodziny.

Chcecie zapisać dziecko do żłobka, klubu dziecięcego albo skorzystać z opieki dziennego opiekuna? Warto zacząć szukać odpowiednio wcześnie. Dostępność miejsc jest różna, a zasady i terminy rekrutacji mogą zależeć od gminy oraz konkretnej placówki.

📝Jak zapisać dziecko do żłobka?

Nie ma jednej procedury zapisów obowiązującej w całej Polsce. Poniżej wypisaliśmy kroki, które pomogą wam sprawdzić możliwości i spokojnie przejść przez rekrutację.

🏫Krok 1: Sprawdźcie, jakie miejsca są dostępne w waszej okolicy

Zacznijcie od sprawdzenia żłobków, klubów dziecięcych i dziennych opiekunów działających w miejscu, które was interesuje – np. blisko domu lub pracy. Żłobki i kluby dziecięce powinny znajdować się w Rejestrze Żłobków i Klubów Dziecięcych, a dzienni opiekunowie – w wykazie dziennych opiekunów. W rejestrze możecie znaleźć podstawowe informacje o miejscu, m.in. dane kontaktowe, godziny pracy i liczbę miejsc. Jeśli interesuje was placówka samorządowa, zajrzyjcie również na stronę swojej gminy lub miasta.

🧾Krok 2: Sprawdźcie zasady rekrutacji

Dowiedzcie się bezpośrednio w placówce lub w swojej gminie:

• kiedy można zgłosić dziecko,
• czy rekrutacja odbywa się przez cały rok, czy w określonych terminach,
• gdzie i w jaki sposób składa się zgłoszenie,
• jakie dokumenty są potrzebne,
• jakie są kryteria przyjmowania dzieci,
• co się dzieje, jeśli w wybranym miejscu nie ma wolnych miejsc.

Jeśli wybieracie dziennego opiekuna, skontaktujcie się z nim lub z podmiotem, który go zatrudnia. Dane kontaktowe znajdziecie w wykazie dziennych opiekunów. Jeśli ich tam nie ma, informacji możecie szukać w urzędzie gminy lub miasta.

🏫✅Krok 3: Wybierzcie miejsce, które odpowiada potrzebom dziecka i rodziny

Wolne miejsce i dogodna lokalizacja są ważne, ale przed podjęciem decyzji warto dowiedzieć się, jak naprawdę wygląda codzienna opieka nad dziećmi. Jeśli jest taka możliwość, odwiedźcie placówkę i porozmawiajcie z personelem. Zobaczcie, co dzieci robią na placu zabaw lub na spacerze oraz jak zajmują się nimi opiekunowie. Zapytajcie o adaptację, liczebność grupy i liczbę opiekunów, organizację posiłków i snu, swobodną zabawę i wychodzenie na zewnątrz, a także sposób reagowania na potrzeby i emocje dzieci.

Sprawdźcie też godziny otwarcia, zasady dotyczące nieobecności dziecka, opłaty i sposób kontaktowania się placówki z rodzicami.

Jeśli macie do wyboru kilka miejsc, zastanówcie się, które najlepiej odpowiada nie tylko waszym możliwościom organizacyjnym, ale również potrzebom waszego dziecka.

👶✍Krok 4: Zgłoście dziecko

Kiedy wybierzecie miejsce, złóżcie zgłoszenie zgodnie z zasadami obowiązującymi w danej placówce lub gminie. Samo zgłoszenie nie zawsze oznacza przyjęcie dziecka. Jeśli chętnych jest więcej niż miejsc, placówka lub gmina może stosować określone kryteria rekrutacji. Możecie też trafić na listę oczekujących. 

Jeśli dziecko nie zostanie przyjęte do wybranego miejsca, zapytajcie o możliwość pozostania na liście oczekujących oraz o wolne miejsca w innych placówkach lub u dziennych opiekunów.

🧐Krok 5: Po otrzymaniu miejsca sprawdźcie warunki opieki

Zanim dziecko rozpocznie uczęszczanie, otrzymacie informacje o formalnościach, których trzeba dopełnić. W zależności od placówki może to oznaczać np. podpisanie umowy, przekazanie dodatkowych informacji o dziecku czy zapoznanie się z zasadami organizacji opieki.

Przeczytajcie uważnie wszystkie dokumenty i dopytajcie o wszystko, co jest dla was niejasne. Sprawdźcie przede wszystkim wysokość i zasady naliczania opłat, godziny opieki, zasady dotyczące nieobecności dziecka oraz warunki rozwiązania umowy.

To dobry moment, żeby przekazać placówce ważne informacje o waszym dziecku – jego potrzebach, przyzwyczajeniach, sposobach komunikowania się i uspokajania. Zgodnie z obowiązującymi standardami każda placówka powinna być zainteresowana uzyskaniem informacji o potrzebach i zainteresowaniach dziecka.

💵👀Krok 6: Sprawdźcie, czy możecie skorzystać ze wsparcia w opłatach

Jeżeli dziecko uczęszcza do żłobka lub klubu dziecięcego wpisanego do rejestru albo korzysta z opieki dziennego opiekuna wpisanego do wykazu, możecie sprawdzić możliwość skorzystania ze świadczenia „Aktywnie w żłobku”.

Wniosek składa się do ZUS elektronicznie. Nie można zrobić tego przed dniem, w którym dziecko faktycznie rozpocznie korzystanie z opieki. Aktualne zasady, wysokość świadczenia i terminy najlepiej sprawdzić bezpośrednio przed złożeniem wniosku.

😇Krok 7: Przygotujcie się do adaptacji

Przyjęcie dziecka do placówki to jeszcze nie koniec przygotowań. Zapytajcie, jak wygląda adaptacja i ile czasu warto na nią zarezerwować. Dobrze, jeśli przed rozpoczęciem regularnych pobytów możecie poznać opiekunkę, zobaczyć z dzieckiem salę i wspólnie ustalić pierwsze dni. Nie zakładajcie z góry, że po dwóch czy trzech dniach dziecko będzie gotowe pozostawać w placówce przez cały dzień – każde potrzebuje własnego czasu na zbudowanie poczucia bezpieczeństwa. Więcej o tym, jak może wyglądać ten okres i jak możecie wspierać dziecko, przeczytacie w tekście „Adaptacja dziecka do żłobka”.

🚀Od czego zacząć już dziś?

Jeżeli chcecie rozpocząć poszukiwania, zróbcie trzy rzeczy: sprawdźcie placówki i dziennych opiekunów w swojej okolicy, wybierzcie kilka interesujących was miejsc oraz dowiedzcie się, jak oraz kiedy prowadzą rekrutację.

Nie musicie od razu znać wszystkich formalności. Najważniejsze jest znalezienie miejsca, które działa legalnie, odpowiada potrzebom waszej rodziny i zapewnia dziecku dobrą jakość opieki. O kolejne kroki możecie zapytać bezpośrednio w placówce, u podmiotu zatrudniającego dziennego opiekuna albo w swojej gminie.

Wasze dziecko niedługo rozpocznie uczęszczanie do żłobka, klubu dziecięcego lub dziennego opiekuna. Być może zastanawiacie się, jak poradzi sobie bez was. Może zakładacie, że pierwsze dwa–trzy dni miną trudno, a potem po prostu dziecko się przyzwyczai.

Adaptacja jednak to nie przyzwyczajenie. Adaptacja to stopniowe rozszerzanie przywiązania i budowanie bezpieczeństwa w oparciu o nowe osoby i nowe środowisko. 

⏱Jak długo trwa adaptacja w żłobku?

Niektóre dzieci stosunkowo szybko czują się swobodnie w nowym miejscu i płynnie nawiązują relacje z opiekunami. Inne potrzebują znacznie więcej czasu. Nie da się z góry przewidzieć, jak będzie w przypadku waszego dziecka. Warto więc, żebyście wy jako rodzice zadbali o to, aby wasze dziecko miało warunki i czas do stopniowego i bezpiecznego poznawania nowego miejsca i nowych ludzi. Temu właśnie służy adaptacja.

👀Co czeka wasze dziecko?

Rozpoczęcie opieki poza domem to duża zmiana dla małego dziecka. Poznaje ono nowe miejsce, nowych dorosłych i inne dzieci, inny rytm dnia i nowe zwyczaje. Przede wszystkim zaczyna spędzać coraz więcej czasu bez rodziców lub innych bliskich osób. Adaptacja pozwala poznawać tę nową rzeczywistość stopniowo. 

🎯Co jest, a co nie jest celem adaptacji?

W adaptacji w żłobku nie chodzi o to, aby dziecko jak najszybciej nauczyło się „wytrzymywać” bez was, ani o to, żeby podczas rozstania nigdy nie płakało. Smutek, protest czy płacz mogą się pojawić i są naturalne. Ważne jest, aby dziecko stopniowo przekonywało się, że także w nowym miejscu jest dorosły, któremu może zaufać, który zauważy jego potrzeby, pomoże mu i pocieszy je, kiedy będzie tego potrzebowało.

👪Dlaczego na początku pobytu dziecko potrzebuje waszej obecności?

Rodzic jest dla małego dziecka „bezpiecznym portem”. Kiedy jesteście w pobliżu, dziecku łatwiej poznawać nieznane miejsce, obserwować inne dzieci, zainteresować się zabawkami i nawiązywać kontakt z opiekunką. Dlatego dobra adaptacja powinna dawać wam możliwość towarzyszenia dziecku w pierwszym okresie. Mówimy o towarzyszeniu fizycznym, czyli w sali, gdzie przebywa dziecko. 

W tym czasie opiekunka poznaje dziecko i stopniowo buduje z nim relację. Dziecko z kolei widzi, że jesteście obok, jesteście spokojni i ufacie opiekunce. To pomaga jemu samemu poczuć się przy niej bezpiecznie. Z czasem opiekunka może stać się kolejną ważną osobą, do której dziecko zwraca się po pomoc i od której przyjmuje pocieszenie. Wtedy można rozpocząć krótkie rozstania.

👁Jak może wyglądać adaptacja w żłobku?

Jeszcze przed pierwszym dniem warto poznać opiekunkę, zobaczyć salę i opowiedzieć o waszym dziecku – jak zasypia, co lubi jeść, co je uspokaja, czego nie lubi i w jaki sposób najczęściej pokazuje, czego potrzebuje. Pierwsze wizyty mogą trwać godzinę lub dwie i odbywać się razem z rodzicem. Dziecko może się bawić, ale może też przez dłuższy czas tylko obserwować. Nie trzeba zachęcać go do szybkiego włączania się w życie grupy. Rolą rodzica jest po prostu być obok. 

Kiedy dziecko zaczyna czuć się swobodniej i bawi się z opiekunką, można spróbować pierwszego krótkiego rozstania. Na początku możesz wyjść na kilka lub kilkanaście minut. Jeśli dziecko sobie z tym radzi, czas pobytu bez ciebie będzie stopniowo wydłużany. Rekomendujemy, żeby zawsze przed wyjściem uprzedzić dziecko – nie może być zaskakiwane, bo się przestraszy. 

Cały proces może zająć kilka dni, ale może też potrwać kilka tygodni. Nie ma jednej właściwej długości adaptacji. Tempo powinno zależeć przede wszystkim od tego, jak radzi sobie wasze dziecko. 

🤨A jeśli po trzech dniach nadal jest trudno?

To nie znaczy, że adaptacja się nie udała. Trzy dni to rzadkość. Najczęściej potrzeba co najmniej tygodnia, żeby dziecko uznało żłobek za swoje miejsce. 

Pamiętajcie też, że po chorobie czy dłuższej przerwie, a nawet po przedłużonym weekendzie, dziecko może ponownie potrzebować większego wsparcia przy rozstawaniu. Jeśli widzicie, że kolejne rozstania są dla dziecka bardzo trudne, porozmawiajcie z opiekunką. Wspólnie możecie zdecydować, czy warto na jakiś czas skrócić pobyt, wrócić do krótszych rozstań albo zmienić inne elementy planu adaptacji.

😥Co robić, kiedy dziecko płacze przy pożegnaniu?

Sam płacz nie oznacza, że dziecko nie jest gotowe na żłobek albo że dzieje mu się krzywda. Jest jednym ze sposobów wyrażania smutku, złości czy protestu przeciwko rozstaniu. Zwróćcie uwagę przede wszystkim na to, co dzieje się później. Czy dziecko pozwala opiekunce się pocieszyć? Czy szuka z nią kontaktu? Czy po pewnym czasie (po kilku minutach) zaczyna interesować się zabawą i innymi dziećmi? Czy potrafi w placówce jeść, pić i odpoczywać?

Nie wychodźcie ukradkiem, nawet jeśli wydaje się, że pozwoli to uniknąć płaczu. Dziecko potrzebuje wiedzieć, że wychodzicie, i stopniowo zdobywać doświadczenie, że potem wracacie. Pożegnajcie się krótko i spokojnie. Możecie powiedzieć na przykład: „Teraz zostaniesz z panią Anią. Ja wrócę po obiedzie”.

🧸Co możecie zrobić przed rozpoczęciem adaptacji?

Zapytajcie w wybranej placówce, jak wygląda adaptacja – czy możecie być z dzieckiem w grupie, kto będzie się nim przede wszystkim opiekował, kiedy rozpoczynają się pierwsze rozstania i czy tempo adaptacji można zmienić, jeśli dziecko będzie potrzebowało więcej czasu.

Opowiedzcie opiekunce o przyzwyczajeniach i potrzebach waszego dziecka. Jeśli ma ulubioną przytulankę, kocyk lub inny przedmiot, który pomaga mu się uspokoić, zapytajcie, czy może mieć go przy sobie. Jeżeli to możliwe, zaplanujcie pierwsze dni tak, aby nie zakładać od razu całodziennego pobytu dziecka. Przyda się również możliwość wcześniejszego odebrania go, jeśli będzie tego potrzebowało.

🦸‍♀️Skąd wiadomo, że adaptacja się udała?

Nie po tym, że dziecko nigdy nie płacze przy pożegnaniu. Ważniejsze, że placówka przestaje być dla niego zupełnie obcym miejscem, a opiekunka – obcą osobą. Dziecko nawiązuje z nią kontakt, zwraca się do niej, pozwala jej sobie pomóc i przyjmuje od niej pocieszenie. Zaczyna interesować się otoczeniem, zabawkami i innymi dziećmi, potrafi w placówce jeść, pić i odpoczywać. To znaczy, że ma poczucie bezpieczeństwa w nowym miejscu.

Jeśli macie wątpliwości dotyczące przebiegu adaptacji, nie musicie rozstrzygać ich sami. Porozmawiajcie z opiekunką lub osobą kierującą placówką i wspólnie ustalcie kolejne kroki. Dobra adaptacja nie polega na zrealizowaniu z góry ustalonego harmonogramu, ale na znalezieniu tempa odpowiedniego dla konkretnego dziecka.

Opieka przedszkolna to opieka w okresie od 3. do 6. roku życia (w szczególnie uzasadnionych przypadkach – od 2,5 lat życia). Dzieci do lat 5 mają prawo do wychowania przedszkolnego, natomiast w wieku 6 lat odbywają obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne. Wasze dziecko może uczęszczać do przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej lub korzystać z innej formy wychowania przedszkolnego.

👨‍🚀🙋‍♀️🙇‍♀️Co zyskuje wasze dziecko, chodząc do przedszkola?

Przedszkole to nie tylko czas opieki nad dzieckiem w czasie, kiedy pracujecie lub zajmujecie się innymi obowiązkami. To także ważna przestrzeń dla rozwoju waszego syna lub córki. Poprzez zabawę, codzienne aktywności i kontakt z innymi dziećmi przedszkole wspiera rozwój fizyczny, emocjonalny, społeczny i poznawczy. Dziecko uczy się samodzielności, funkcjonowania w grupie oraz współdziałania z innymi, rozwija umiejętność budowania relacji, a także rozpoznawania i wyrażania emocji. Stopniowo przygotowuje się także do rozpoczęcia nauki w szkole.

👪Przedszkole – nowy rozdział również dla was

Pójście dziecka do przedszkola to duża zmiana dla całej rodziny. Od początku potraktujcie obowiązki z tym związane jako waszą wspólną odpowiedzialność. Wspólnie podejmujcie decyzje i działania – od wyboru placówki i udziału w rekrutacji, przez adaptację dziecka, odprowadzanie do przedszkola i odbieranie z niego, aż po kontakt z nauczycielami i udział w zebraniach. Pamiętajcie, że nie musicie dzielić wszystkich zadań po równo – ważne, żebyście świadomie ustalili plan działania najlepszy dla was. Co ważne, wasze zaangażowanie ułatwi dziecku rozstanie z domem i wejście w nowe środowisko społeczne. 

🏫Czym różni się przedszkole publiczne od niepublicznego?

Przedszkola publiczne zapewniają bezpłatne nauczanie, wychowanie i opiekę nad dzieckiem przez co najmniej 5 godzin dziennie. Za dłuższy pobyt dziecka oraz wyżywienie możecie dodatkowo dopłacić. Przedszkola niepubliczne są płatne i same ustalają wysokość opłat (czesne, wpisowe).

Rekrutacja do placówek publicznych odbywa się na przełomie zimy i wiosny, a nabór uzupełniający jest uruchamiany latem, ale tylko w sytuacji, kiedy w przedszkolach pozostały wolne miejsca dla dzieci. Istnieje możliwość przyjęcia dziecka poza harmonogramem, ale decyduje o tym dyrektor danej placówki. Przedszkole nie ma jednak obowiązku przyjęcia dziecka w trakcie roku, jeśli wszystkie grupy są już pełne (maksymalny limit to 25 dzieci w grupie przedszkolnej). Rekrutacja do placówki publicznej odbywa się według ściśle ustalonych zasad i terminów ustalonych przez gminę. W większości przypadków wszystko zorganizujecie online na platformie rekrutacyjnej wybranego przedszkola albo na stronie urzędu miasta lub gminy. 

✍👩‍💻👨‍💻Jak zarejestrować dziecko do przedszkola online?

1. Zarejestrujcie się we wskazanym przez gminę systemie rekrutacyjnym (jeśli jest on dostępny online w waszym regionie).
2. Wybierzcie przedszkola i ustawcie je w kolejności, na pierwszym miejscu umieszczając placówkę, na której zależy wam najbardziej.
3. Wypełnijcie wniosek.
4. Dołączcie dokumenty potwierdzające spełnianie kryteriów, które zaznaczyliście we wniosku.
5. W odpowiednim terminie sprawdźcie wyniki rekrutacji.
6. Jeśli dziecko zostało zakwalifikowane, potwierdźcie w wyznaczonym terminie, że chcecie skorzystać z miejsca. Samo zakwalifikowanie dziecka nie kończy jeszcze rekrutacji.

✍🏫Jak zarejestrować dziecko do przedszkola stacjonarnie?

Jeśli w waszej gminie rekrutacja nie odbywa się elektronicznie, pobierzcie wniosek i złóżcie go bezpośrednio w wybranym przedszkolu. 

✅❌🏫Co decyduje o przyjęciu dziecka do przedszkola publicznego?

W pierwszej kolejności przyjmowane są dzieci mieszkające na terenie danej gminy. Jeśli kandydatów jest więcej niż miejsc, pod uwagę brane są kryteria określone w przepisach, m.in. wielodzietność rodziny, niepełnosprawność dziecka lub członka jego najbliższej rodziny, samotne wychowywanie dziecka albo objęcie dziecka pieczą zastępczą. Gmina może określić również dodatkowe kryteria. Jeśli wasze dziecko nie dostanie się do wybranego przedszkola, możecie wziąć udział w rekrutacji uzupełniającej lub skorzystać z procedury odwoławczej.

✅❌🏰Co decyduje o przyjęciu dziecka do przedszkola niepublicznego?

Przedszkola niepubliczne same ustalają zasady przyjmowania dzieci. Sprawdźcie informacje na stronie internetowej lub skontaktujcie się bezpośrednio z placówką, żeby dowiedzieć się, czy dostępne są wolne miejsca, jak wygląda rekrutacja, jakie dokumenty trzeba złożyć oraz ile wynoszą niezbędne opłaty. 

Do przedszkola niepublicznego możecie zapisać dziecko przez cały rok, jeśli w placówce są wolne miejsca. Przedszkola mogą jednak stosować własne kryteria w tym zakresie, więc tym bardziej warto przed złożeniem zgłoszenia pozyskać najważniejsze informacje.

🔗Więcej informacji znajdziecie na stronie:

>> Jak zapisać dziecko do przedszkola

Adaptacja to proces stopniowego przystosowywania się dziecka do nowego środowiska, nauki zasad, poznawania rówieśników oraz doświadczenia rozstania z rodzicami. Adaptacja do przedszkola trwa zwykle od kilku dni do nawet miesiąca.

👁‍🗨Jak wygląda adaptacja w przedszkolu?

Przebieg adaptacji w przypadku przedszkoli publicznych i niepublicznych nie jest w pełni sformalizowany. Główny nacisk kładzie się na indywidualizację tego procesu i na bieżące reagowanie na potrzeby dziecka. W fazie początkowej jedno z was może przebywać z dzieckiem w sali, następnie maluch pozostaje sam na 1–2 godziny, a stopniowo czas ten jest wydłużany – np. o posiłek albo o drzemkę.

🌞Jak rozmawiać z dzieckiem o przedszkolu?

Niezależnie od tego, jakie przedszkole wybierzecie, ważne jest, żebyście rozmawiali z dzieckiem o przedszkolu jako miejscu pełnym fascynujących doświadczeń i nowych kolegów. Nie spieszcie się przed wyjściem, a będąc już na miejscu, nie przedłużajcie rozstań w szatni – pożegnanie powinno być czułe, ale krótkie. Kluczowe jest, abyście reagowali na sugestie personelu i, gdy zostaniecie o to poproszeni, pewnie się pożegnali i opuścili placówkę. Decyzyjność i zdecydowanie rodzica dają dziecku poczucie bezpieczeństwa. 

🧐Na co zwrócić uwagę w procesie adaptacji w przedszkolu?

W procesie adaptacji należy pracować nad tym, by dziecko oswajało się z sytuacją, że rodzic znika na jakiś czas, opuszcza placówkę, ale zawsze wraca o umówionej porze. Samodzielny pobyt w placówce sprzyja również budowaniu pewności siebie dziecka oraz nawiązywaniu przez nie relacji z innym opiekunem niż rodzic – ktoś, kto jest blisko, a nie jest mamą lub tatą, może zadbać o jego emocje i potrzeby. 

Ważna i pożądana w procesie adaptacji jest obecność was obojga, chociaż może być ona zróżnicowana na poziomie zaangażowania w poszczególnych obszarach (odprowadzenie dziecka lub odbiór, obecność w sali, rozmowa kierowana po pobycie w przedszkolu).

Jesteście rodzicami. Już wiecie, co was zbliża, a co bywa trudne w wychowaniu dziecka. Macie świadomość, co dobrze działa w waszej rodzinie, a co wygląda inaczej, niż zakładaliście. To dobry moment, żeby… porozmawiać.

❓Od jakich pytań zacząć rozmowę?

Jak czujecie się w rolach mamy lub taty? Co najbardziej w nich lubicie, a co stanowi dla was wyzwanie? Gdybyście zdecydowali się na kolejne dziecko, co zmieniłoby się w waszej relacji? Jak podzielilibyście się obowiązkami i w jaki sposób zadbalibyście o siebie?

🃏Karty, które mogą wam pomóc

Aby ułatwić wam dialog o rodzicielstwie, stworzyliśmy specjalne karty – znajdziecie je w oddzielnej sekcji. Jakich doświadczeń warto się spodziewać podczas takiej rozmowy? Możecie:

• zauważyć i nazwać to, co już dobrze działa w waszej rodzinie,
• powiedzieć, co doceniacie w drugim rodzicu i jego zaangażowaniu,
• porozmawiać o tym, czego każde z was potrzebuje,
• zastanowić się, co warto zmienić w podziale opieki i obowiązków, kiedy pojawi się kolejne dziecko,
• wykorzystać to, czego nauczyliście się jako rodzice, planując kolejny etap życia waszej rodziny.

Rodzicielstwa uczymy się, będąc rodzicami. To, że przy kolejnym dziecku chcecie coś zrobić inaczej, nie oznacza, że wcześniej zrobiliście coś źle. Jesteście po prostu bogatsi o doświadczenie, z którego możecie skorzystać.

Karty do rozmowy w parze znajdziecie w odpowiedniej sekcji naszej strony. 

🤗Czy trzeba przejść całą talię? 

Zupełnie nie – jedno pytanie może wystarczyć na całą rozmowę. Działajcie swobodnie i według swoich potrzeb. Nie musicie też odpowiadać na pytania tak samo. Wartością i celem pracy z kartami jest wasza szczera rozmowa.

💬Jak używać kart?

Odkrywajcie karty, odpowiadajcie na pytania i słuchajcie siebie nawzajem. Talia ma pomóc Wam zacząć rozmowę o tym, co może być dla Was ważne, jeśli zdecydujecie się na kolejne dziecko.

Jesteś mamą już od jakiegoś czasu. Masz za sobą wiele pierwszych razów, codziennych sytuacji, decyzji i doświadczeń. Wiesz coraz więcej o swoim dziecku, ale także o sobie jako mamie.

Warto zatrzymać się i sprawdzić, jak czujesz się w tej roli. Co lubisz w swoim macierzyństwie? Z czego jesteś zadowolona? Co bywa dla ciebie trudne? Czego potrzebujesz więcej, a czego mniej w codzienności rodzicielstwa? Czy jest coś, co chciałabyś już teraz zmienić?

🦸‍♀️Opieka i odpowiedzialność

Przyjrzyj się też temu, jak w waszej rodzinie dzielicie opiekę i odpowiedzialność. Czy większość spraw związanych z dzieckiem nie spoczywa na tobie? Czy masz poczucie, że faktycznie oboje niesiecie odpowiedzialność za rodzinę, czy też ty zarządzasz wszystkim? Kto w waszym związku pamięta o wizytach lekarskich, ubraniach, przedszkolu, zakupach czy aktualnych potrzebach dziecka? Pamiętaj, że partnerstwo to nie tylko pomoc wtedy, kiedy o nią poprosisz, ale współdzielenie odpowiedzialności za codzienne sprawy rodziny.

Czasem trudno oddać drugiej osobie część obowiązków, szczególnie jeśli masz poczucie, że sama zrobisz coś szybciej albo najlepiej – dokładnie tak, jak potrzebuje dziecko. Drugi rodzic może jednak wykonywać pewne czynności inaczej niż ty, a nadal wykonywać je dobrze. Pamiętaj, że nie wszystko musi odbywać się po twojemu, żeby było dobrze zrobione. Przestrzeń na samodzielne zajmowanie się dzieckiem pozwala też drugiemu rodzicowi budować z nim własną relację, co służy zarówno tacie i dziecku, jak i waszej całej rodzinie.

Ważne jest także, aby korzystać ze wsparcia innych bliskich osób, np. koleżanki, przyjaciółki, bliskich znajomych, rodziny, a czasem sąsiadki, jeśli tego potrzebujesz i masz taką możliwość. Rodzicielstwo nie musi oznaczać radzenia sobie ze wszystkim we dwoje, a tym bardziej w pojedynkę.

👸Jesteś nie tylko mamą

Pamiętaj także, że choć macierzyństwo jest częścią twojego życia, to nie musi zajmować w nim całej przestrzeni. Masz prawo do odpoczynku, pracy, relacji międzyludzkich, zainteresowań, czasu bez dziecka i planów, które są tylko twoje.

Twoje potrzeby mogą się zmieniać w czasie – tak samo, jak zmienia się twoje dziecko, wasza rodzina i ty sama. Rodzicielstwa uczymy się przez cały czas – twoje doświadczenie może więc wpływać na sposób, w jaki chcesz przeżywać swoje dalsze macierzyństwo.

Jesteś tatą już od jakiegoś czasu. Masz za sobą wiele pierwszych razów, codziennych sytuacji, decyzji i doświadczeń. Wiesz coraz więcej o swoim dziecku, ale także o sobie jako tacie.

Warto zatrzymać się i sprawdzić, jak czujesz się w tej roli. Co lubisz w swoim ojcostwie? Z czego jesteś zadowolony? Co bywa dla ciebie trudne? Czego potrzebujesz więcej, a czego mniej w codzienności rodzicielstwa? Czy jest coś, co chciałbyś już teraz zmienić?

🦸‍♂️Opieka i odpowiedzialność

Przyjrzyj się też temu, jak dzielicie między sobą opiekę i odpowiedzialność. Czy jesteś rodzicem, który sam zauważa, planuje i podejmuje działania, czy też częściej czekasz, aż druga osoba wskaże ci dokładnie, co trzeba zrobić? Pamiętaj, że partnerstwo to nie pomaganie drugiemu rodzicowi i nie czekanie na zadania, lecz wspólna odpowiedzialność za dziecko i codzienność rodziny.

Co ważne, nie musisz robić wszystkiego tak samo jak mama. Możecie z partnerką inaczej bawić się z dzieckiem, uspokajać je, organizować wspólny czas lub wykonywać codzienne obowiązki. Inaczej nie oznacza gorzej. Ważne, żeby każde z was miało przestrzeń na samodzielne bycie rodzicem i budowanie własnej, indywidualnej relacji z dzieckiem.

Korzystaj również ze wsparcia innych osób. Pytaj, szukaj informacji, rozmawiaj z innymi rodzicami i otwarcie mów o tym, kiedy sam potrzebujesz pomocy. Rodzicielstwo zmienia się w czasie i to naturalne, że nie wiesz wszystkiego od razu – pamiętaj więc, że nie musisz radzić sobie ze wszystkim sam.

🤴Jesteś nie tylko tatą

Myśl o sobie nie tylko jako o tacie. Ojcostwo jest częścią twojego życia, ale nie musi zajmować w nim całej przestrzeni. Masz prawo do odpoczynku, relacji międzyludzkich, zainteresowań, pracy, czasu dla siebie i własnych planów – podobnie jak ma je twoja partnerka.

To, jakim tatą jesteś dziś, może się różnić od tego, jakim byłeś kilka lat temu. Rodzicielstwa uczymy się przez cały czas – twoje doświadczenie może więc wpływać na sposób, w jaki chcesz przeżywać swoje dalsze ojcostwo.